Vòm cầu hơn 100 năm tuổi giữa lòng Thủ đô sắp có diện mạo mới

Theo báo Hà Nội Mới, UBND phường Hoàn Kiếm đang triển khai các bước chuẩn bị lập Đồ án thiết kế đô thị riêng tỷ lệ 1/500 đối với khu vực Vòm cầu - phố Phùng Hưng, nhằm cải tạo, chỉnh trang không gian đô thị, bảo tồn di sản kiến trúc và khai thác hiệu quả tuyến vòm cầu đá hơn một thế kỷ tuổi thành điểm nhấn văn hóa, thương mại và du lịch của Thủ đô.

Theo hồ sơ nghiên cứu, phạm vi lập đồ án có quy mô khoảng 10ha, trong đó diện tích khu đất khoảng 8,77ha, trải dài trên tuyến dài khoảng 1,716km. Khu vực này nằm ở vị trí đặc biệt, kết nối giữa khu phố cổ và khu phố Pháp, sở hữu hệ thống 131 vòm cầu đá được người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ XX để phục vụ tuyến đường sắt dẫn từ ga Long Biên vào trung tâm Hà Nội.

Theo đánh giá hiện trạng, trong tổng số 131 vòm cầu hiện nay có 6 vòm đang phục vụ giao thông, 97 vòm được xây bịt bằng hai lớp tường, 21 vòm xây bịt bốn lớp tường, còn 7 vòm nguyên trạng nằm trong khu vực ga Long Biên.

Đồ án được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy hoạch đã được phê duyệt, tạo cơ sở quản lý đầu tư xây dựng, cải tạo và chỉnh trang hai bên tuyến phố Phùng Hưng. Đồng thời, đây cũng sẽ là căn cứ để triển khai công tác giải tỏa các công trình, hộ dân lấn chiếm trong hành lang an toàn đường sắt và khu vực 131 vòm cầu, hướng tới tái thiết không gian đô thị hiện đại nhưng vẫn bảo tồn giá trị lịch sử, kiến trúc của khu vực nội đô.

Theo định hướng, việc cải tạo sẽ ưu tiên khôi phục tối đa kiến trúc gốc đối với những hạng mục có giá trị, đồng thời thống nhất về màu sắc, vật liệu, sắp xếp lại mái che, biển quảng cáo và các thiết bị đô thị. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật, thoát nước cũng sẽ được chỉnh trang nhằm nâng cao mỹ quan, cải thiện môi trường và bảo đảm an toàn cho người đi bộ.

Không chỉ cải tạo cảnh quan, đồ án còn hướng tới khai thác hệ thống 131 vòm cầu theo các chủ đề riêng, hình thành chuỗi không gian văn hóa và thương mại đặc sắc. Cụ thể, đoạn từ Cửa Đông đến Lê Văn Linh được định hướng phát triển các hoạt động thủ công mỹ nghệ; khu vực từ Lê Văn Linh đến Hàng Cót sẽ trở thành không gian văn hóa, nghệ thuật cộng đồng; đoạn Hàng Cót - Hàng Giấy được quy hoạch thành không gian ẩm thực; khu vực Gầm Cầu - Nguyễn Thiếp phát triển mô hình chợ bazaar, trong khi đoạn từ Nguyễn Thiếp đến ga Long Biên sẽ được tổ chức thành công viên công cộng kết hợp bảo tồn ga Long Biên.

Trải qua hơn 100 năm tồn tại, hệ thống vòm cầu đã trở thành một phần ký ức đô thị của Hà Nội. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều ô vòm đã bị xây bịt kín hoặc sử dụng vào các mục đích khác nhau. Tuyến từ phố Phùng Hưng đến phố Gầm Cầu hiện có tổng cộng 131 ô vòm trên chiều dài khoảng 1km, trong đó phần lớn từng được xây kín rồi sau đó một số vị trí được đục thông để phục vụ các hoạt động văn hóa và kết nối không gian.

Thực tế, ý tưởng khai thác hệ thống vòm cầu không phải mới. Từ năm 2017, Hà Nội đã đề xuất phương án cải tạo, khôi phục 127 vòm cầu trên phố Phùng Hưng nhằm phục vụ các hoạt động văn hóa, thương mại. Đến tháng 4/2019, thành phố thí điểm đục thông ô vòm số 93 tại khu vực giao phố Gầm Cầu - Hàng Giấy để tạo kết nối không gian. Tuy nhiên, hiện khu vực này vẫn chưa được khai thác đúng công năng khi phía ngoài vẫn quây tôn, bên trong chủ yếu được các hộ kinh doanh xung quanh sử dụng để đặt bàn ghế và biển quảng cáo.

Trong khi đó, gần 20 ô vòm trên phố Phùng Hưng đã được cải tạo thành không gian nghệ thuật từ năm 2018 với các tác phẩm bích họa, tái hiện hình ảnh Hà Nội xưa, trở thành điểm check-in quen thuộc của người dân và du khách. Những năm gần đây, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết, tuyến phố này tiếp tục được trang trí với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, góp phần thu hút lượng lớn khách tham quan và tạo sức sống mới cho một không gian di sản giữa lòng Thủ đô.

Việc lập Đồ án thiết kế đô thị lần này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để phát huy giá trị của hệ thống vòm cầu đá hơn 100 năm tuổi, không chỉ gìn giữ dấu ấn lịch sử mà còn biến khu vực này thành không gian công cộng đặc sắc, kết nối di sản với các hoạt động văn hóa, thương mại và du lịch, góp phần làm phong phú diện mạo đô thị trung tâm Hà Nội.