Xăng E10 tạo 'cơn khát' 11 tỷ lít nguyên liệu, Việt Nam lọt vào tầm ngắm xuất khẩu của Mỹ

Theo báo cáo mới công bố của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), Việt Nam đang nổi lên là thị trường giàu tiềm năng đối với các mặt hàng nông sản của Mỹ, trong đó có ethanol.

USDA cho biết, trong năm 2025, Mỹ là nhà cung cấp ethanol lớn nhất cho Việt Nam với kim ngạch 4,3 triệu USD, chiếm 58% thị phần. Cơ quan này đồng thời dẫn dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng nhu cầu ethanol của Việt Nam sẽ đạt khoảng 2,9 tỷ gallon (tương đương khoảng 11 tỷ lít) trong năm nay và tiếp tục tăng trong những năm tới.

Động lực chính đến từ lộ trình triển khai xăng sinh học E10. Từ ngày 1/6/2026, toàn bộ xăng RON95 lưu thông trên thị trường phải pha 10% ethanol, thay cho quy định trước đây chỉ áp dụng xăng E5 đối với một số chủng loại nhiên liệu. Ethanol sử dụng trong xăng E10 có thể được sản xuất từ ngô, sắn, mía hoặc lúa mì.

Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi, Việt Nam cũng đã giảm thuế nhập khẩu ưu đãi tối huệ quốc (MFN) đối với ethanol từ 10% xuống 5%, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động nhập khẩu.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, nhu cầu ethanol phục vụ pha chế xăng E10 hiện vào khoảng 92.000-100.000m3 mỗi tháng. Trong khi đó, tổng sản lượng ethanol trong nước mới đạt khoảng 25.000m3/tháng, chỉ đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu. Điều này đồng nghĩa phần thiếu hụt sẽ phải bù đắp bằng nguồn nhập khẩu trong thời gian tới.

Những doanh nghiệp nào hưởng lợi từ nhu cầu xăng E10 tăng mạnh?

Trong bối cảnh nhu cầu tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp trong chuỗi giá trị ethanol được dự báo sẽ hưởng lợi. Theo bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, chuyên viên phân tích tại CTCP Đầu tư FinSuccess, nhóm được hưởng lợi trực tiếp nhất là các doanh nghiệp sản xuất ethanol nhiên liệu (E100), do ethanol chiếm tới 10% thành phần của xăng E10.

Chuyên gia này ước tính, nhu cầu ethanol tại Việt Nam sau năm 2026 có thể đạt 1,2-1,5 triệu m3 mỗi năm, trong khi tổng công suất thiết kế của các nhà máy ethanol trong nước hiện chỉ khoảng 500.000-600.000m3/năm và sản lượng thực tế còn thấp hơn đáng kể.

Trong nhóm sản xuất, Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (HoSE: BSR) sở hữu nhà máy ethanol Dung Quất với công suất khoảng 100.000m3/năm. CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC) vận hành nhà máy có công suất khoảng 63.000m3/năm, trong khi CTCP Đường Quảng Ngãi (UPCoM: QNS) đang nghiên cứu đầu tư dự án sản xuất ethanol từ mật rỉ với công suất dự kiến khoảng 60.000m3/năm.

Ở khâu phân phối và pha chế, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (HoSE: PLX) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (UPCoM: OIL) được kỳ vọng tiếp tục phát huy lợi thế nhờ hệ thống hạ tầng đã được đầu tư từ sớm. Petrolimex hiện sở hữu hơn 5.500 cửa hàng, 7 điểm phối trộn và hơn 2.800 cửa hàng bán lẻ đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10. Trong khi đó, PVOIL có khoảng 950 cửa hàng trực thuộc, hơn 1.500 cửa hàng đại lý cùng 13 điểm pha chế E10 với tổng công suất gần 4 triệu m3 mỗi năm.

Khi xăng E10 trở thành nhiên liệu bắt buộc trên toàn quốc, lợi thế về quy mô mạng lưới và hạ tầng phối trộn được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp đầu ngành củng cố thị phần, đồng thời mở rộng nguồn thu từ hoạt động pha chế và cung ứng nhiên liệu.