1,4 triệu thanh niên Việt Nam rơi vào tình trạng 'ba không'
Cả nước hiện có khoảng 1,4 triệu thanh niên trong tình trạng không việc làm, không học tập, không tham gia đào tạo nghề.
Báo cáo tình hình lao động, việc làm quý IV/2025 của Cục Thống kê cho thấy một thực trạng đáng lo ngại khi cả nước hiện có khoảng 1,4 triệu thanh niên rơi vào tình trạng không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo nghề, chiếm khoảng 10% tổng số thanh niên trong độ tuổi 15-24.
So với quý III/2025, số thanh niên “ba không” đã giảm 169.000 người, song nếu so với cùng kỳ năm 2024, con số này lại tăng thêm 124.000 người. Điều này cho thấy dù có tín hiệu cải thiện ngắn hạn, tình trạng thanh niên không tham gia thị trường lao động và hệ thống giáo dục đào tạo vẫn duy trì ở mức cao.
Số liệu cũng phản ánh sự chênh lệch rõ rệt giữa các nhóm dân cư. Tỷ lệ thanh niên “ba không” ở khu vực nông thôn lên tới 11,7%, cao hơn mức 8% tại thành thị. Xét theo giới tính, nữ thanh niên chiếm tỷ lệ cao hơn nam giới, lần lượt ở mức 12% và 8,3%.
Cùng với tình trạng “ba không”, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên tiếp tục là điểm nóng của thị trường lao động. Trong quý IV/2025, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi 15-24 đạt khoảng 9%, cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước.
Riêng tại khu vực thành thị, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên đã vượt 11%, cao hơn nhiều so với khu vực nông thôn. So với quý III/2025 và cùng kỳ năm trước, các chỉ số này đều có xu hướng tăng.
Theo Cục Thống kê, việc tỷ lệ thất nghiệp và số thanh niên “ba không” duy trì ở mức cao phản ánh những khó khăn thực tế của người trẻ trong quá trình tìm kiếm việc làm.
So sánh trong khu vực, tỷ lệ thanh niên “ba không” của Việt Nam hiện tương đương hoặc thấp hơn một số quốc gia Đông Nam Á.
Tại Thái Lan, theo số liệu năm 2024 của World Bank và UNICEF, tỷ lệ NEET (không việc làm, không học tập, không đào tạo) dao động 12,8-15%. Indonesia ghi nhận mức 17-18%, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Philippines có tỷ lệ 12-13%, tập trung chủ yếu ở nhóm thanh niên tại các khu đô thị nghèo.
Ở Trung Quốc, theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), tỷ lệ thanh niên “ba không” dao động khoảng 15-17%, cao hơn Việt Nam nhưng thấp hơn mức trung bình toàn cầu.
Ở bức tranh chung, thị trường lao động quý IV/2025 được đánh giá là cơ bản ổn định, song vẫn xuất hiện những dấu hiệu cần theo dõi. Toàn quốc hiện có khoảng 2,14 triệu người, tương đương 4% lực lượng lao động, thuộc nhóm không được sử dụng hết tiềm năng - bao gồm người thất nghiệp, thiếu việc làm hoặc ngoài lực lượng lao động nhưng sẵn sàng làm việc.
Tỷ lệ này ở khu vực thành thị là 3,8%, trong khi khu vực nông thôn trên 4%. Theo Cục Thống kê, trong điều kiện kinh tế bình thường, nhóm lao động này luôn tồn tại và thường gia tăng khi nền kinh tế chịu các cú sốc lớn. Thực tế, tỷ lệ lao động không được sử dụng hết tiềm năng từng tăng mạnh từ quý I/2020, đạt đỉnh vào quý III/2021, sau đó giảm dần và hiện dao động quanh mức 4%.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu việc làm có dấu hiệu tăng nhẹ, với khoảng 784.000 người, tăng 88.000 người so với quý III/2025 và hơn 19.000 người so với cùng kỳ năm trước.
Theo số liệu của Cục Thống kê, trong quý IV/2025, số lao động có việc làm trên cả nước đạt 52,7 triệu người, tăng 477,5 nghìn người so với quý trước và 656,2 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ tạo việc làm trong quý cuối năm được đánh giá là cải thiện rõ rệt.
Khu vực thành thị tiếp tục đóng vai trò động lực chính khi có 20,7 triệu lao động có việc làm, chiếm 39,3% tổng số lao động cả nước. Trong năm 2025, khoảng 90% mức tăng việc làm đến từ khu vực thành thị, trong khi khu vực nông thôn chỉ tăng nhẹ.
Thu nhập của người lao động cũng ghi nhận cải thiện. Thu nhập bình quân tháng trong quý IV/2025 đạt 8,7 triệu đồng, tăng 3,9% so với quý trước và 6,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chênh lệch thu nhập giữa nam và nữ, giữa thành thị và nông thôn vẫn khá lớn.
Dù thị trường lao động chung có những tín hiệu tích cực về việc làm và thu nhập, tình trạng “ba không” trong thanh niên vẫn là vấn đề nổi cộm. Trong quý IV/2025, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên tăng so với cả quý trước và cùng kỳ năm trước, đặc biệt cao tại khu vực thành thị.
Cục Thống kê nhận định, trong thời gian tới cần phân luồng sớm, định hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp với năng lực cá nhân, đồng thời tăng cường liên kết giữa đào tạo trong nhà trường với nhu cầu của doanh nghiệp.
