47 bị can, 13 doanh nghiệp bị khởi tố: Chuyên gia nói gì về đợt bán tháo cổ phiếu điện?

Kết phiên 6/7, VN-Index giảm 18,6 điểm (-1%) xuống 1.843,5 điểm. Độ rộng thị trường nghiêng hẳn về bên bán với 509 mã giảm giá, trong đó có 18 mã giảm sàn, trong khi chỉ 166 mã tăng và 17 mã tăng trần.

Đáng chú ý, cổ phiếu PC1 giảm 6,59% xuống còn 20.550 đồng/cp, kéo vốn hóa doanh nghiệp xuống khoảng 8.452 tỷ đồng. Khối lượng khớp lệnh đạt hơn 7,4 triệu đơn vị. Đây là phiên giảm thứ tư liên tiếp của PC1 kể từ ngày 1/7. Chỉ trong 4 phiên giao dịch, thị giá cổ phiếu này đã mất hơn 11%.

Trong khi đó, cổ phiếu HDG của CTCP Tập đoàn Hà Đô cũng tiếp tục giảm hết biên độ xuống còn 18.600 đồng/cp, mức thấp nhất trong hơn một năm, kể từ cuối tháng 4/2025. Chỉ sau hai phiên giảm sâu, vốn hóa doanh nghiệp đã "bốc hơi" khoảng 875 tỷ đồng, lùi xuống dưới 7.600 tỷ đồng.

Ngoài HDG và PC1, nhiều cổ phiếu cùng nhóm điện cũng chịu áp lực bán mạnh trong phiên 6/7 như GEE giảm 5,9%, TV2 (-5,58%), TV4 (-3,6%), DPG (-3,09%), trong khi TV1 và TV3 cũng đóng cửa dưới mốc tham chiếu.

Để làm rõ nguyên nhân khiến nhóm cổ phiếu điện lao dốc trong phiên 6/7 cũng như đánh giá triển vọng và định giá của ngành sau nhịp điều chỉnh, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích CTCP Chứng khoán Kafi.

Trong phiên 6/7, nhóm cổ phiếu điện đồng loạt giảm mạnh, nhiều mã ghi nhận thanh khoản tăng đột biến. Theo ông, đâu là nguyên nhân chính khiến áp lực bán lan rộng trên toàn nhóm?

Nguyên nhân chính đến từ diễn biến mở rộng điều tra vụ án tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) liên quan đến dự án đường dây 500kV mạch 3.

Tính đến đầu tháng 7, cơ quan điều tra đã khởi tố 47 bị can tại 13 doanh nghiệp và đơn vị liên quan, trong đó có Tập đoàn PC1 và các công ty tư vấn xây dựng điện TV1, TV2, TV3, TV4. Nhiều Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc và Kế toán trưởng đã bị bắt tạm giam. Đáng chú ý, tài khoản chứng khoán của các bị can cũng bị phong tỏa với tổng giá trị khoảng 1.756 tỷ đồng, tạo áp lực bán giải chấp (force sell) trực tiếp lên các cổ phiếu liên quan.

Thông tin này khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên tiêu cực trên diện rộng. Nhiều nhà đầu tư lựa chọn "bán trước, đánh giá sau" không chỉ với các doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến vụ án mà cả những doanh nghiệp điện khác, khiến áp lực bán lan tỏa và thanh khoản tăng đột biến do đồng thời xuất hiện lực bán tháo và bán giải chấp.

Sau nhịp giảm mạnh thời gian qua, mặt bằng định giá của nhóm cổ phiếu điện đã trở nên hấp dẫn hơn chưa?

Theo tôi, cần tách bạch rõ hai nhóm doanh nghiệp.

Thứ nhất là nhóm chịu tác động trực tiếp từ vụ án, gồm PC1, TV1, TV2, TV3 và TV4. Đây đều là các doanh nghiệp có lãnh đạo chủ chốt bị khởi tố, bắt tạm giam hoặc có tài khoản chứng khoán bị phong tỏa. Các doanh nghiệp này hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, xây lắp và hạ tầng điện, do đó rủi ro pháp lý cũng như nguy cơ gián đoạn hoạt động quản trị là hiện hữu và chưa thể lượng hóa đầy đủ. Vì vậy, việc giá cổ phiếu giảm mạnh chưa đồng nghĩa với việc định giá đã trở nên hấp dẫn.

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp phát điện thuần túy không liên quan trực tiếp đến vụ án - như các doanh nghiệp thủy điện (VSH, SHP, HNA...), nhiệt điện (POW, NT2, QTP, PPC) hay các doanh nghiệp như REE và Gelex - vẫn duy trì nền tảng kinh doanh, dòng tiền và chính sách cổ tức ổn định. Với nhóm này, nhịp điều chỉnh chủ yếu xuất phát từ yếu tố tâm lý, khiến mặt bằng định giá bắt đầu trở nên hấp dẫn hơn nếu xét trên yếu tố cơ bản.

Với nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu điện, theo ông nên tiếp tục quan sát, cơ cấu danh mục hay tận dụng nhịp giảm để tích lũy?

Chiến lược đầu tư cần được phân hóa theo từng doanh nghiệp, thay vì áp dụng chung cho cả nhóm ngành.

Đối với các doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến vụ án như PC1, TV1, TV2, TV3 và TV4, nhà đầu tư nên tiếp tục quan sát, theo dõi sát các thông tin chính thức về tiến độ điều tra, quá trình kiện toàn bộ máy lãnh đạo cũng như tác động thực tế đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong giai đoạn rủi ro pháp lý chưa được làm rõ, việc bắt đáy là chưa phù hợp.

Ngược lại, đối với các doanh nghiệp cùng ngành nhưng không liên quan trực tiếp đến vụ án, đặc biệt là nhóm thủy điện và nhiệt điện có dòng tiền ổn định cùng chính sách cổ tức tiền mặt cao, nhịp điều chỉnh do yếu tố tâm lý có thể là cơ hội để cơ cấu danh mục và tích lũy dần với tỷ trọng hợp lý.

Trong mọi trường hợp, nhà đầu tư nên hạn chế sử dụng đòn bẩy và giải ngân theo từng phần khi diễn biến của vụ án vẫn còn nhiều yếu tố khó lường.

Việc cơ quan điều tra mở rộng vụ án tại EVNNPT và khởi tố lãnh đạo một số doanh nghiệp như PC1, TV1, TV2, TV3, TV4 sẽ ảnh hưởng như thế nào đến triển vọng hoạt động của các doanh nghiệp này trong ngắn và trung hạn?

Trong ngắn hạn, tác động rõ ràng nhất là nguy cơ gián đoạn hoạt động quản trị. Cả 5 doanh nghiệp đều có lãnh đạo cấp cao như Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc hoặc Kế toán trưởng bị khởi tố, một số trường hợp bị bắt tạm giam. Điều này buộc doanh nghiệp phải nhanh chóng kiện toàn bộ máy quản lý, đồng thời có thể ảnh hưởng đến tiến độ ra quyết định, hoạt động đấu thầu cũng như triển khai các dự án đang thực hiện.

Bên cạnh đó, việc phong tỏa tài khoản chứng khoán của các bị can với tổng giá trị khoảng 1.756 tỷ đồng cũng tạo thêm áp lực cung lên thị trường, khiến giá cổ phiếu biến động mạnh trong ngắn hạn.

Ở góc độ trung hạn, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc chủ yếu vào kết luận điều tra cuối cùng, đặc biệt là việc trách nhiệm chỉ dừng ở cá nhân lãnh đạo hay mở rộng sang pháp nhân doanh nghiệp. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng tham gia đấu thầu các dự án điện và hạ tầng truyền tải trong tương lai - mảng kinh doanh cốt lõi của PC1 cũng như nhóm TV1-TV4.

Nếu doanh nghiệp sớm ổn định bộ máy quản trị và duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường như đã công bố, tác động tiêu cực có thể chỉ mang tính ngắn hạn, chủ yếu ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và diễn biến giá cổ phiếu. Ngược lại, nếu vụ án mở rộng và ảnh hưởng đến uy tín cũng như năng lực đấu thầu của doanh nghiệp, rủi ro có thể kéo dài trong trung hạn.