8 nhóm công trình không cần giấy phép xây dựng: Duy có một thủ tục người dân cần đặc biệt lưu ý

Một người dân tại tỉnh Sơn La mới đây đã gửi câu hỏi đến Bộ Xây dựng liên quan đến thủ tục cần thực hiện khi xây dựng công trình thuộc diện miễn giấy phép xây dựng, báo Chính Phủ đăng tải.

Cụ thể, bà Lò Duyên có hỏi, bà dự kiến xây dựng trại chăn nuôi lợn với diện tích 495m2, gồm một dãy chuồng. Theo thông tin bà cung cấp, khu đất đã phù hợp với quy hoạch sử dụng đất và được chuyển mục đích sang đất nông nghiệp khác. Bà Duyên muốn biết, nếu công trình thuộc trường hợp không phải xin giấy phép xây dựng, chủ đầu tư có cần chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ để xuất trình khi cơ quan chức năng kiểm tra hay không.

Trả lời vấn đề này, Bộ Xây dựng cho biết các trường hợp không phải có giấy phép xây dựng đã được quy định cụ thể tại khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Người dân cần đối chiếu đặc điểm công trình với từng trường hợp được quy định để áp dụng đúng pháp luật.

Đáng chú ý, theo điểm b khoản 3 Điều 43 của luật này, trường hợp công trình thuộc diện không phải cấp giấy phép xây dựng, chủ đầu tư vẫn phải gửi thông báo khởi công xây dựng đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương, theo phân cấp của UBND cấp tỉnh.

Việc thông báo khởi công không bao gồm đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng. Điều này có nghĩa, chủ đầu tư được miễn thủ tục xin cấp phép nhưng không đồng nghĩa với việc được tự ý triển khai công trình mà không thực hiện các nghĩa vụ quản lý xây dựng có liên quan.

Đối với trường hợp của bà Duyên, Bộ Xây dựng chưa khẳng định công trình chăn nuôi rộng 495m2 đương nhiên thuộc diện miễn giấy phép. Việc xác định cần căn cứ vào tính chất, quy mô, vị trí và các điều kiện pháp lý cụ thể của công trình.

Những trường hợp nào được miễn giấy phép xây dựng?

Theo khoản 2 Điều 43 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có 8 nhóm công trình không phải có giấy phép xây dựng. Quy định này bao gồm:

1. Công trình đặc biệt: Công trình bí mật nhà nước; công trình khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; công trình xây dựng tạm theo quy định và một số công trình phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

2. Công trình thuộc một số dự án đầu tư công: Công trình thuộc dự án đầu tư công được các cơ quan có thẩm quyền theo luật định quyết định đầu tư xây dựng.

3. Công trình xây dựng theo tuyến: Công trình nằm trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên hoặc công trình theo tuyến ngoài đô thị, phù hợp quy hoạch hoặc phương án tuyến đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

4. Công trình ngoài khơi: Công trình trên biển thuộc dự án đầu tư xây dựng ngoài khơi đã được cấp có thẩm quyền giao khu vực biển để triển khai.

5. Công trình quảng cáo và hạ tầng viễn thông thụ động: Các công trình không thuộc đối tượng phải cấp giấy phép xây dựng theo pháp luật chuyên ngành.

6. Công trình đã được thẩm định thiết kế: Công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo kinh tế - kỹ thuật điều chỉnh và được phê duyệt theo quy định.

7. Một số công trình cấp IV và nhà ở riêng lẻ: Công trình cấp IV, công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng, tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 và đáp ứng các điều kiện về quy hoạch, vị trí theo luật định.

8. Công trình sửa chữa, cải tạo: Công trình sửa chữa, cải tạo bên trong hoặc mặt ngoài không tiếp giáp đường trong đô thị có yêu cầu quản lý kiến trúc, với điều kiện không làm thay đổi công năng, không ảnh hưởng an toàn kết cấu chịu lực và đáp ứng các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy, môi trường, kết nối hạ tầng.

Các nhóm trên được diễn giải từ khoản 2 Điều 43, trang 27-29 của Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Mỗi nhóm có điều kiện cụ thể, vì vậy không phải mọi công trình cùng loại đều mặc nhiên được miễn giấy phép.

Miễn giấy phép xây dựng, cần chuẩn bị những giấy tờ gì?

Khoản 3 Điều 43 phân biệt thủ tục thông báo khởi công theo từng nhóm công trình.

Thông báo và hồ sơ kèm theo, nếu thuộc diện phải nộp, được gửi đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương theo phân cấp của UBND cấp tỉnh. Như vậy, người dân cần phân biệt rõ hai thủ tục: Xin giấy phép xây dựng và thông báo khởi công xây dựng. Được miễn thủ tục thứ nhất không có nghĩa là đương nhiên được miễn thủ tục thứ hai.

Đối với công trình chăn nuôi của bà Lò Duyên, trước khi xây dựng cần xác định chính xác công trình thuộc trường hợp nào tại khoản 2 Điều 43. Nếu thuộc nhóm phải thông báo khởi công theo điểm b khoản 3 Điều 43, chủ đầu tư cần gửi thông báo cùng hồ sơ tương ứng theo quy định, không phải nộp đơn xin cấp giấy phép xây dựng.

Ngoài ra, việc công trình được miễn giấy phép xây dựng không thay thế các nghĩa vụ pháp lý khác về sử dụng đất, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy và những yêu cầu chuyên ngành có liên quan đến hoạt động chăn nuôi.

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Với các công trình triển khai từ thời điểm này, người dân cần căn cứ quy định mới để xác định đúng thủ tục, tránh nhầm lẫn giữa việc được miễn giấy phép và việc được miễn toàn bộ nghĩa vụ trước khi thi công.