Việt Nam sắp có thêm di sản thiên nhiên thế giới, là vườn quốc gia đầu tiên ‘chạm tay’ danh hiệu tầm quốc tế

Ngày 6/11, tại Vườn quốc gia Cát Tiên, UBND TP. Đồng Nai tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về địa phương quản lý.

Trước đó, ngày 27/10, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 2058/QĐ-TTg, chuyển giao nguyên trạng Vườn quốc gia Cát Tiên, đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), về UBND TP. Đồng Nai quản lý kể từ ngày 27/10/2026.

Theo quyết định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm bàn giao toàn bộ tổ chức bộ máy, nhân sự, tài nguyên rừng, đất đai, tài sản, tài chính, hồ sơ, tài liệu cùng các quyền và nghĩa vụ liên quan theo quy định.

Sau khi tiếp nhận, UBND TP. Đồng Nai chịu trách nhiệm tổ chức quản lý, đồng thời phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng bảo đảm quản lý thống nhất toàn bộ diện tích và ranh giới Vườn quốc gia Cát Tiên, bao gồm cả phần diện tích thuộc địa giới hành chính tỉnh Lâm Đồng.

Việc quản lý được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành trong thời gian chờ cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh địa giới hành chính giữa hai địa phương.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai Nguyễn Văn Út nhấn mạnh, việc tiếp nhận Vườn quốc gia Cát Tiên không đơn thuần là chuyển giao trách nhiệm quản lý diện tích rừng, mà còn là tiếp nhận sứ mệnh bảo tồn một trong những tài sản thiên nhiên quý giá của quốc gia.

Lãnh đạo thành phố ghi nhận những đóng góp của các thế hệ cán bộ, người lao động trong công tác bảo vệ, gìn giữ và phát triển Vườn quốc gia Cát Tiên, đồng thời xác định một số nhiệm vụ trọng tâm sau chuyển giao.

Đáng chú ý, TP. Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng đề án trình UNESCO xem xét công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới. Đây được xác định là một trong những nhiệm vụ ưu tiên nhằm nâng cao vị thế và giá trị quốc tế của khu bảo tồn.

Song song đó, địa phương sẽ kiện toàn tổ chức bộ máy, đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng giao thông, bảo đảm hoạt động của vườn quốc gia diễn ra ổn định, liên tục sau chuyển giao.

Công tác bảo vệ rừng cũng sẽ được tăng cường thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong giám sát tài nguyên, chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng, ngăn chặn tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng và săn bắt động vật hoang dã.

Đối với nhiệm vụ bảo tồn đa dạng sinh học, thành phố tiếp tục triển khai các chương trình quản lý rừng bền vững, duy trì các tiêu chí và cam kết quốc tế liên quan đến Khu Dự trữ sinh quyển thế giới, Danh lục Xanh IUCN và khu đất ngập nước Bàu Sấu.

Cùng với đó, địa phương định hướng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái bền vững, từng bước đưa Vườn quốc gia Cát Tiên trở thành điểm đến tiêu biểu về bảo tồn thiên nhiên.

Một nhiệm vụ khác được lãnh đạo thành phố nhấn mạnh là phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ động vật hoang dã, với thông điệp "Không săn bắt, không mua bán, không tiêu thụ thịt động vật hoang dã", nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng.

Đặc biệt, thành phố xác định công tác bảo vệ rừng phải gắn với cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống người dân vùng đệm. Theo đó, địa phương sẽ chú trọng phát triển du lịch cộng đồng, nông nghiệp sinh thái, hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Đồng thời, các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân phải được bảo đảm trong quá trình chuyển giao, quản lý và điều chỉnh địa giới hành chính, qua đó khuyến khích cộng đồng cùng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị Vườn quốc gia Cát Tiên.

Được biết, Vườn quốc gia Cát Tiên có diện tích hơn 82.000ha, là một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học nổi bật của Việt Nam.

Nơi đây thuộc Khu Dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận vào các năm 2001 và 2011, đồng thời được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012.

Đặc biệt, ngày 20/4/2024, Vườn quốc gia Cát Tiên được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) công nhận đạt tiêu chuẩn Danh lục Xanh toàn cầu, trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam đạt danh hiệu này.

Theo các kết quả nghiên cứu, Vườn quốc gia Cát Tiên ghi nhận 1.729 loài động vật và 1.655 loài thực vật bậc cao, trong đó có hơn 100 loài động, thực vật thuộc Sách Đỏ Việt Nam cần được bảo vệ.

Riêng về động vật có vú, khu vực này ghi nhận 113 loài thuộc 38 họ và 12 bộ. Trong đó, 43 loài đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng ở cấp độ quốc gia hoặc toàn cầu, với 38 loài được ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam.

Đáng chú ý, Vườn quốc gia Cát Tiên có 18 loài và phân loài thú đặc hữu của tiểu vùng địa sinh học Đông Dương. Trong số này có 3 loài và phân loài đặc hữu của Việt Nam được ghi nhận, gồm chà vá chân đen, tê giác một sừng Việt Nam (đã tuyệt chủng) và hoẵng Nam Bộ.

Bên cạnh đó, hệ chim tại Vườn quốc gia Cát Tiên cũng đặc biệt phong phú với 351 loài thuộc 64 họ và 18 bộ, trong đó có 17 loài quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam.