Ai sẽ nắm quyền sinh sát nguồn cung chip AI toàn cầu khi Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia?

Từng được Michael Dell ca ngợi là “người có tầm nhìn của kỷ nguyên AI”, CEO Nvidia Jensen Huang là biểu tượng quyền lực bậc nhất giới công nghệ và tài chính toàn cầu.

Sức hút của vị doanh nhân 63 tuổi trong chiếc áo khoác da màu đen vượt xa khỏi Thung lũng Silicon. CEO Deutsche Telekom Tim Höttges từng thừa nhận một bức ảnh chụp chung với Huang mang lại độ phủ sóng truyền thông cho nhà mạng này còn lớn hơn cả sự kiện ra mắt iPhone.

Tại hội nghị Dreamforce, người đứng đầu Salesforce Marc Benioff cũng tuyên bố trước đám đông: “Jensen, tất cả chúng tôi đều đang đi theo anh”.

Tháng 5 vừa qua, Huang tháp tùng Tổng thống Donald Trump trên chuyên cơ Air Force One sang Trung Quốc gặp Chủ tịch Tập Cận Bình. Ba tháng sau, ông quy tụ 6 tên tuổi lớn nhất sàn Nasdaq để công bố trên CNBC kế hoạch xây dựng hạ tầng AI trị giá 500 tỷ USD.

Dưới sự dẫn dắt của ông, Nvidia trở thành công ty đầu tiên vượt mốc vốn hóa 5.000 tỷ USD.

Tuy nhiên, toàn bộ đế chế này đã rúng động trong tuần qua. Sau khi thông tin về hai mối quan hệ ngoài luồng bị phanh phui - một với nhân viên công ty và một với người bị cáo buộc là gián điệp Trung Quốc - Huang quyết định rời khỏi chính doanh nghiệp ông đồng sáng lập cách đây 33 năm giữa tâm bão khủng hoảng.

Hiện Nvidia chưa đưa ra phản hồi chính thức nào.

Hội đồng quản trị công ty rơi vào thế khó khi phải tìm người kế nhiệm cho một tổ chức vốn vận hành theo cơ chế tập trung quyền lực vào một cá nhân duy nhất và không có cấp phó. Giám đốc tài chính Colette Kress được chỉ định làm CEO tạm quyền, trong khi ông Harvey Jones giữ chức Chủ tịch hội đồng quản trị.

Bê bối tình ái và bóng ma an ninh quốc gia

Tham vọng mở rộng thị trường tại Trung Quốc dường như chính là nguyên nhân dẫn đến cú ngã ngựa của Huang.

Sau thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden và đặc biệt là các lệnh kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, Trung Quốc gần như trở thành thị trường đóng cửa đối với Nvidia.

Theo các nguồn tin tình báo được tờ The New York Times trích dẫn, người phụ nữ có quan hệ tình cảm với CEO Nvidia được tình báo Mỹ xác định do Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển mộ nhằm thu thập thông tin về ông. Đáng chú ý, người này có liên hệ kinh doanh với Megaspeed International - một công ty điện toán đám mây tại Singapore và là khách hàng của Nvidia đang bị giám sát vì nghi vấn tuồn lượng chip cấm trị giá hàng tỷ USD vào Trung Quốc.

Thông tin này lập tức châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ tại Washington.

Nhiều nhà lập pháp Mỹ yêu cầu mở cuộc điều tra toàn diện và buộc Huang phải từ chức. Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Kevin Cramer, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, phát biểu trên CNBC ngay trước thời điểm Huang rời ghế nóng: “Điều khiến tôi lo ngại là chúng ta không biết người phụ nữ đó nắm giữ thông tin gì về ông ấy để lợi dụng. Một người dễ bị tống tiền và đe dọa như vậy tạo ra rủi ro an ninh quốc gia mà chúng ta không thể đánh cược”.

Cú sốc lãnh đạo xảy ra đúng lúc cổ phiếu Nvidia đang trải qua giai đoạn ảm đạm nhất kể từ năm 2012 với chuỗi 6 tuần giảm điểm liên tiếp. Riêng tuần trước, mã này mất 9% giá trị sau khi đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo tại cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ, kéo theo hàng loạt quy định mới có nguy cơ làm chậm tiến độ xây dựng các trung tâm dữ liệu.

Dù vậy, giới phân tích vẫn đặt kỳ vọng lớn vào báo cáo tài chính quý của Nvidia công bố vào thứ Ba tới. Theo dữ liệu từ LSEG, doanh thu của hãng được dự báo tăng 92% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 109,2 tỷ USD — con số cao gấp 18 lần so với cùng kỳ năm 2022, thời điểm ngay trước khi ChatGPT ra đời.

Khoảng trống quyền lực không thể lấp đầy

Sự ra đi của Jensen Huang để lại lỗ hổng khổng lồ cho toàn bộ hệ sinh thái AI. Khởi đầu với chip đồ họa cho game từ 33 năm trước, Huang đã chuyển hướng Nvidia vào đầu thập niên 2000 để biến GPU thành trái tim của ngành tính toán hiệu năng cao và trí tuệ nhân tạo.

Trong nhiều năm, Huang nắm quyền sinh sát trong việc phân bổ nguồn cung GPU toàn cầu. Từ các “ông lớn” điện toán đám mây như Amazon, Google, Meta, Microsoft cho đến OpenAI đều phụ thuộc vào quyết định của ông. Huang cũng trực tiếp rót vốn và phân bổ hạ tầng cho nhóm công ty đám mây thế hệ mới (neoclouds) như CoreWeave hay Nebius.

Quyền lực của CEO Nvidia lớn đến mức Oracle phải chấp nhận gánh khoản nợ khổng lồ để gom hàng tỷ USD tiền chip, thậm chí buộc phải mua kèm thiết bị mạng của Nvidia mới được cấp dòng chip Grace Blackwell tối tân hồi năm ngoái.

Tương tự, công ty xAI của tỷ phú Elon Musk (nay thuộc SpaceX) cũng phải chạy đua gom chip để phát triển mô hình Grok trước khi cho Anthropic và Google thuê lại phần công suất dư thừa. Tháng 8 vừa qua, Nvidia còn cam kết rót tới 105 tỷ USD tài chính cho dự án trung tâm dữ liệu của OpenAI tại bang Ohio.

“Ông ấy đã tạo ra sản phẩm khai sinh ra cả ngành công nghiệp này. Nếu không có sự lãnh đạo của Huang, công nghệ chip AI có thể đã đi chậm hơn hiện tại nhiều năm”, ông Chris Miglino, CEO của Axe Compute nhận định.

Tại trụ sở Nvidia ở Thung lũng Silicon, phong cách điều hành tập trung của Huang là điều ai cũng biết. Trong các buổi gọi vốn của startup, dù có tới 30 nhân sự Nvidia ngồi trong phòng, chỉ duy nhất Huang là người đặt câu hỏi.

Các nguồn tin từ CNBC tiết lộ, mọi thỏa thuận tài chính dự án đều phải chờ chữ ký của ông; hễ Huang lên máy bay đi công tác, toàn bộ đối tác buộc phải đợi máy bay hạ cánh mới biết thương vụ có được thông qua hay phải đàm phán lại.

Trên bàn đàm phán, hai cánh tay phải của Huang là CFO Colette Kress và Trưởng bộ phận phát triển doanh nghiệp Vishal Bhagwati, trong khi người đứng sau thu xếp các phương án tài chính dự phòng là con rể ông — Nico Caprez, Phó chủ tịch phụ trách tăng trưởng hạ tầng AI toàn cầu.

Bên cạnh sự quyết đoán trên thương trường, Huang còn duy trì mạng lưới quan hệ sâu rộng với Phố Wall và các lãnh đạo đầu ngành như Sam Altman (OpenAI) hay Masayoshi Son (SoftBank).

Nhiều đối tác kể lại rằng ông thường xuyên đích thân gọi điện hoặc gửi email hỗ trợ họ vượt qua khủng hoảng. Năm 2023, khi ngân hàng Silicon Valley Bank sụp đổ khiến startup Alembic đứng trước nguy cơ cạn tiền mặt trong vài tuần, Huang đã lập tức duyệt thanh toán trước 2 năm tiền hóa đơn để giúp doanh nghiệp này duy trì hoạt động và giữ việc làm cho nhân viên.

Ngay cả trong những ngày đen tối nhất sự nghiệp vừa qua, thói quen này vẫn không thay đổi. Hôm thứ Hai - chỉ một ngày sau khi công khai xin lỗi vì phản bội vợ - Jensen Huang vẫn gửi email hỏi thăm và đề nghị hỗ trợ CEO của Fireworks AI khi startup này đang vật lộn chống đỡ hàng loạt cuộc tấn công mạng quy mô lớn.

Đánh giá về biến cố tại Nvidia, cựu CEO Cisco John Chambers nhận định trên CNBC: “Cách một doanh nghiệp đối mặt với khủng hoảng sẽ định đoạt tương lai của chính họ. Phản ứng của Nvidia lúc này sẽ là thước đo chứng minh liệu họ có thực sự là một tập đoàn vĩ đại với đội ngũ lãnh đạo vững vàng vượt lên trên cái bóng của một cá nhân hay không”.