AI và quốc phòng đẩy giá một kim loại tăng hơn 30%, vượt xa vàng
Đồng đang nổi lên như một trong những kim loại chiến lược quan trọng nhất đối với các chính phủ và ngành công nghiệp, khi nhu cầu từ trí tuệ nhân tạo, đầu tư lưới điện và quốc phòng cùng tăng mạnh.
Từ đầu năm đến nay, giá đồng đã tăng 15,8% và cao hơn hơn 30% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, hợp đồng tương lai vàng giảm 4,11% từ đầu năm và mất 4,52% trong 12 tháng qua. Giá vàng giao ngay cũng giảm khoảng 4% từ đầu năm.
Diễn biến này cho thấy đồng không còn chỉ được xem là “hàn thử biểu” của kinh tế toàn cầu. Với vai trò quan trọng trong điện tử, xây dựng, giao thông và hạ tầng năng lượng, kim loại này đang dần trở thành tài sản chiến lược đối với cả chính phủ lẫn doanh nghiệp.
Taylor Melvin, CEO Ivanhoe Electric, cho rằng các quốc gia, khu vực và tập đoàn ngày càng quan tâm tới khả năng bảo đảm nguồn cung kim loại phục vụ an ninh quốc gia, tăng trưởng kinh tế và hạ tầng công nghệ.
“Đây thực sự là thời điểm thuận lợi đối với ngành khai thác đồng trên toàn cầu, đặc biệt tại Mỹ”, ông nói với CNBC bên lề LME Week, sự kiện thường niên của ngành kim loại thế giới tại London.
Theo ông Melvin, những kim loại trước đây thường được gọi là “khoáng sản quan trọng” nay đang trở thành “khoáng sản chiến lược” theo đúng nghĩa.
AI tạo ra một nguồn cầu mới gần như khó co giãn
Một trong những động lực mới đáng chú ý nhất đến từ ngành công nghệ.
Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn để phục vụ AI đang kéo theo nhu cầu khổng lồ về điện, thiết bị truyền tải, cáp và hạ tầng điện, tất cả đều sử dụng lượng đồng đáng kể.
Dù gần đây nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về tính bền vững của chi tiêu AI và định giá cổ phiếu công nghệ có dấu hiệu điều chỉnh, Melvin cho rằng nhu cầu đồng từ lĩnh vực này khó giảm tương ứng.
Theo ông, chi phí đồng chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng vốn đầu tư của một trung tâm dữ liệu siêu quy mô, vì vậy các tập đoàn công nghệ lớn khó thay đổi quyết định đầu tư chỉ vì giá đồng tăng.
Nói cách khác, nhu cầu đồng từ AI có tính “kém co giãn”: ngay cả khi giá kim loại này tăng, các dự án hạ tầng lớn vẫn có thể tiếp tục mua vào.
Đặc điểm tương tự cũng xuất hiện trong lĩnh vực quốc phòng.
Khi nhiều nước tăng ngân sách quân sự và củng cố năng lực an ninh, nhu cầu đối với đồng và các kim loại công nghiệp khác cũng tăng theo.
Theo Melvin, thị trường chứng khoán công nghệ có thể điều chỉnh trong ngắn hạn, nhưng điều đó không đồng nghĩa nhu cầu vật chất từ AI, trung tâm dữ liệu hay quốc phòng sẽ biến mất.
Nguồn cung ngày càng trở thành vấn đề lớn
Trong khi nhu cầu tăng, giới đầu tư lại lo ngại nguồn cung đồng không theo kịp.
Iain Pyle, Giám đốc đầu tư cấp cao tại Aberdeen Investments, nhận định đồng là một trong những ví dụ rõ nhất về thị trường đang đối mặt khoảng cách ngày càng lớn giữa cung và cầu.
Một yếu tố khác hỗ trợ giá là sự bất định quanh chính sách thuế của Mỹ.
Năm 2025, Bộ Thương mại Mỹ từng đề xuất áp thuế 15% đối với đồng tinh luyện từ ngày 1/1/2027, nhưng đến nay quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố.
Chính nguy cơ này đã khiến một lượng lớn đồng trên thế giới được đưa vào kho tại Mỹ.
Theo Pyle, điều đáng lo là phần hàng tồn kho đó có thể không dễ dàng quay trở lại thị trường toàn cầu nếu chính sách thuế được triển khai.
Trong khi đó, lượng tồn kho tại Trung Quốc được đánh giá đang ở mức rất thấp, còn mức phụ phí mà người mua tại đây phải trả để có được đồng giao ngay lại tăng lên.
Sự kết hợp giữa tồn kho thấp ở Trung Quốc và lượng lớn kim loại bị giữ tại Mỹ khiến thị trường càng dễ rơi vào trạng thái thiếu cung cục bộ.
Nguy cơ giá đồng tăng vọt
Trong báo cáo ngày 15/10, Pyle cho rằng giá đồng có thể cần duy trì ở mức cao hơn trong thời gian dài để tạo đủ động lực cho các dự án khai thác mới.
Việc phát triển một mỏ đồng thường mất nhiều năm, thậm chí hơn một thập kỷ, trong khi nhu cầu từ AI, lưới điện và quốc phòng đang tăng nhanh hơn.
Theo ông, thị trường vẫn có thể xuất hiện một đợt điều chỉnh nếu Mỹ đưa ra quyết định bất ngờ về thuế nhập khẩu. Tuy nhiên, các yếu tố nền tảng vẫn đang nghiêng về phía tăng giá.
“Khả năng xuất hiện một cú tăng vọt về giá đã lớn hơn”, Pyle nhận định.
Với nhu cầu ngày càng gắn chặt với AI, điện khí hóa và an ninh quốc gia, đồng đang dần rời khỏi vai trò của một kim loại công nghiệp thuần túy để trở thành nguyên liệu chiến lược trong cuộc cạnh tranh công nghệ và kinh tế toàn cầu.
