Bảng xếp hạng quốc tế: Việt Nam lần đầu tiên lọt top 30 thế giới, vượt qua cả Nhật Bản và Áo

Việt Nam lần đầu tiên góp mặt trong Bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh thế giới

Việt Nam lần đầu được Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD) đưa vào Bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh thế giới năm 2026 và ngay lập tức đứng thứ 27 trong số 70 nền kinh tế được đánh giá, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có năng lực cạnh tranh cao nhất trong phạm vi khảo sát, vượt qua cả các quốc gia như Nhật Bản, Áo,...

Trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam đứng thứ 9. Đây là lần đầu Việt Nam góp mặt trong bảng xếp hạng của IMD, qua đó phản ánh những chuyển động của nền kinh tế trong một hệ thống đánh giá cạnh tranh toàn cầu.

Theo IMD, Bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh thế giới năm 2026 đánh giá 70 nền kinh tế dựa trên 341 tiêu chí, chia thành 20 nhóm nhỏ thuộc 4 trụ cột gồm hiệu quả kinh tế, hiệu quả chính phủ, hiệu quả doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng. Khoảng 2/3 kết quả được xác định từ dữ liệu thống kê, trong khi 1/3 còn lại dựa trên khảo sát ý kiến các nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp.

Kết quả cho thấy Việt Nam có những lĩnh vực được đánh giá tích cực, nổi bật là thương mại quốc tế, thị trường lao động và việc làm. Đây cũng là những yếu tố đã góp phần tạo sức bật cho nền kinh tế Việt Nam trong nhiều năm qua.

Một nền kinh tế có độ mở cao, tham gia sâu vào mạng lưới thương mại toàn cầu, cùng lực lượng lao động dồi dào và quá trình dịch chuyển của dòng vốn, chuỗi cung ứng đang tạo ra những lợi thế mới cho Việt Nam. Trong bối cảnh cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gay gắt, khả năng kết nối với các thị trường lớn và duy trì vị trí trong chuỗi sản xuất quốc tế càng trở nên quan trọng.

Vì vậy, vị trí thứ 27 không đơn thuần phản ánh quy mô thị trường hay tốc độ tăng trưởng. Năng lực cạnh tranh của Việt Nam đang được nhìn nhận trên phạm vi rộng hơn, từ chất lượng điều hành, sức khỏe của khu vực doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực đến khả năng thích ứng với những yêu cầu của nền kinh tế hiện đại.

Tuy nhiên, bảng xếp hạng cũng chỉ ra những lĩnh vực Việt Nam cần tiếp tục cải thiện, gồm đầu tư quốc tế, chất lượng thể chế, giáo dục, y tế và môi trường. Đây đều là những yếu tố gắn với năng lực phát triển bền vững và khả năng nâng cấp vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị.

Những kết quả này cho thấy các lợi thế giúp Việt Nam đi nhanh trong giai đoạn vừa qua chưa đủ để bảo đảm một vị trí cao hơn trong cuộc cạnh tranh dài hạn. Nếu thương mại quốc tế và thị trường lao động là những yếu tố góp phần tạo nên vị trí hiện nay, thì giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo sẽ có vai trò quan trọng đối với khả năng nâng cấp nền kinh tế.

Theo IMD, năng lực cạnh tranh của một nền kinh tế không chỉ phụ thuộc vào quy mô mà còn nằm ở khả năng tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp hoạt động, đầu tư và tạo ra giá trị dài hạn. Chất lượng thể chế, tính hiệu quả của chính phủ và năng lực đổi mới sáng tạo vì thế trở thành những yếu tố quan trọng.

Trong bối cảnh đó, kết quả của Việt Nam có thể được xem là một tín hiệu tích cực, nhưng không nên chỉ dừng lại ở câu chuyện thứ hạng. Thách thức quan trọng hơn là biến những lợi thế hiện nay thành năng lực cạnh tranh bền vững.

Việt Nam đã cho thấy khả năng trở thành điểm đến hấp dẫn của thương mại và đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, yêu cầu tiếp theo là nâng cao giá trị được tạo ra trong nền kinh tế, phát triển nhiều doanh nghiệp mạnh hơn và xây dựng môi trường kinh doanh đủ ổn định để hấp dẫn những dòng vốn dài hạn.

Khi dòng vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, bước tiếp theo được đặt ra là nâng cao chất lượng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng tỷ lệ giá trị được tạo ra tại Việt Nam.

Nếu cải cách môi trường kinh doanh từng là một động lực quan trọng, yêu cầu tiếp theo là xây dựng hệ thống thể chế có tính ổn định, minh bạch và dễ dự báo hơn. Cạnh tranh của một nền kinh tế ở trình độ cao không chỉ nằm ở khả năng thu hút doanh nghiệp đến đầu tư, mà còn ở khả năng giữ chân nhà đầu tư, giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, giảm chi phí giao dịch và tạo môi trường đủ tin cậy cho các quyết định đầu tư dài hạn.

Singapore dẫn đầu, khoảng cách 27 bậc gợi mở bài học cho Việt Nam

Trong bảng xếp hạng năm 2026, Singapore tiếp tục đứng đầu với 100 điểm. Hồng Kông đạt 95,6 điểm, đứng thứ hai; Thụy Sỹ đạt 95,3 điểm, đứng thứ ba. Đài Loan đứng thứ tư. Đan Mạch, Ireland và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cùng đạt 94,1 điểm, lần lượt xếp từ thứ 5 đến thứ 7.

IMD đánh giá việc Singapore trở lại vị trí số 1 thế giới cho thấy những nền kinh tế linh hoạt có thể nhanh chóng phục hồi và lấy lại đà tăng trưởng. Thành tích của Singapore chủ yếu đến từ sự cải thiện trên nhiều phương diện, nhất là hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Singapore cũng là nền kinh tế duy nhất nằm trong nhóm 5 nước dẫn đầu ở cả 4 trụ cột đánh giá và đứng đầu thế giới về hiệu quả doanh nghiệp.

Khoảng cách giữa vị trí số 1 của Singapore và vị trí thứ 27 của Việt Nam, nếu chỉ nhìn trên bảng xếp hạng, là 26 bậc. Nhưng phía sau khoảng cách đó là sự khác biệt về chất lượng phát triển.

Singapore không có thị trường rộng lớn, không sở hữu nguồn tài nguyên phong phú và lực lượng lao động cũng không thể so sánh về quy mô với nhiều quốc gia trong khu vực. Lợi thế cạnh tranh của quốc gia này được xây dựng trên nền tảng hiệu quả quản trị, chất lượng thể chế, môi trường kinh doanh có tính dự báo cao, năng lực của khu vực doanh nghiệp và khả năng tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Đặt bên cạnh Singapore, Việt Nam có thể nhìn rõ hơn chặng đường phía trước. Trong nhiều năm, Việt Nam đã tận dụng tốt các lợi thế về lao động, vị trí địa kinh tế, hội nhập quốc tế và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng. Những yếu tố này giúp nền kinh tế tạo ra tốc độ tăng trưởng cao và thu hút mạnh dòng vốn đầu tư.

Song để đi xa hơn, Việt Nam cần từng bước chuyển đổi từ lợi thế về chi phí sang lợi thế về chất lượng. Năng lực cạnh tranh không thể chỉ được cải thiện bằng những chính sách đơn lẻ mà cần một quá trình cải cách đồng bộ, trong đó thể chế, hạ tầng, nhân lực và doanh nghiệp cùng được nâng lên.

Kết quả bảng xếp hạng năm 2026 cũng cho thấy các thể chế mạnh và khả năng ứng phó với biến động, hấp thụ các cú sốc bên ngoài đang trở thành yếu tố quyết định thành công kinh tế trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Tại khu vực châu Á, Trung Quốc tăng từ vị trí thứ 16 lên thứ 12. Theo IMD, sự thăng hạng này chủ yếu nhờ cải thiện đáng kể về hiệu quả doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực năng suất, tài chính và thị trường lao động.

Với Việt Nam, vị trí thứ 27 trong lần đầu được đánh giá là một dấu mốc đáng chú ý. Nhưng giá trị lớn hơn của kết quả này nằm ở việc chỉ ra cả những lợi thế đang tạo sức bật cho nền kinh tế lẫn những điểm nghẽn cần được tiếp tục cải thiện.