Cập nhật tiến độ tuyến đường sắt xuyên núi nối 3 quốc gia châu Á: Vốn đầu tư hơn 122.000 tỷ đồng, 40 cầu đã khởi công

Là dự án hợp tác trọng điểm trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), đồng thời là một sáng kiến kết nối chiến lược giữa Trung Quốc và Trung Á, tuyến đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan (CKU) đang được triển khai ổn định kể từ khi công tác xây dựng quy mô lớn trên đoạn tuyến qua Kyrgyzstan chính thức bắt đầu vào tháng 6/2025.

Thông tin được China Railway International Co Ltd, công ty con của Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc cập nhật.

Tổng vốn đầu tư dự án đường sắt ước tính khoảng 4,7 tỷ USD (hơn 122.000 tỷ đồng), trong đó phần tuyến qua Kyrgyzstan chiếm tỷ trọng lớn do địa hình và điều kiện thi công phức tạp.

Đến nay, toàn bộ các tuyến đường tạm phục vụ thi công và các cơ sở cung cấp điện dọc đoạn tuyến tại Kyrgyzstan đã hoàn thành và đưa vào vận hành. Trong tổng số 29 hầm đường sắt mới, 26 hầm đang được thi công, trong đó một hầm đã đào thông. Trong số 50 cây cầu, 40 cầu đã khởi công. Đối với 107 đoạn nền đường, công tác xây dựng đã được triển khai tại 83 đoạn, doanh nghiệp này cho biết.

Tuyến đường sắt bắt đầu từ Kashgar, thuộc Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, Tây Bắc Trung Quốc, đi qua địa hình núi non hiểm trở của Kyrgyzstan trước khi tới Uzbekistan.

Trung Quốc chịu trách nhiệm xây dựng đoạn tuyến nằm trên lãnh thổ nước này; Uzbekistan đảm nhiệm việc nâng cấp và cải tạo đoạn tuyến trong lãnh thổ của mình.

Trong khi đó, Công ty Đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan, một liên doanh được thành lập bởi các doanh nghiệp do Chính phủ ba nước ủy quyền, chịu trách nhiệm huy động vốn, xây dựng và vận hành đoạn tuyến qua Kyrgyzstan. Về phía Trung Quốc, China Railway International Co Ltd giữ vai trò đầu mối triển khai dự án.

Đoạn tuyến CKU qua Kyrgyzstan có chiều dài 304,84 km. Đây là tuyến đường đơn, sử dụng đầu máy diesel và được thiết kế với phương án có thể điện khí hóa trong tương lai, tốc độ khai thác dự kiến 120 km/giờ. Tuyến đường sẽ có 20 nhà ga, trong đó có ga Torugart, ga trung chuyển Markmal và ga Jalalabad.

Nhìn chung, địa hình tuyến có độ dốc giảm dần từ đông sang tây và chênh lệch cao độ lớn. Khu vực thi công có điều kiện tự nhiên và khí hậu đặc biệt khắc nghiệt, với địa hình cao, nhiệt độ thấp, gió mạnh, khí hậu khô hạn và thời tiết diễn biến phức tạp.

Bên cạnh đó, điều kiện kỹ thuật và địa chất cũng rất phức tạp, đi kèm các quá trình địa chất nguy hiểm như hoạt động địa chấn mạnh, ứng suất địa chất cao và nền đất đóng băng vĩnh cửu.

“Bất chấp nhiều khó khăn, dự án vẫn đang được triển khai thuận lợi. Như một câu thành ngữ cổ của Trung Quốc có nói: ‘Khi con người đã quyết tâm, không gì là không thể vượt qua’”, ông Arslanbek Kasymaliev, Phó Tổng giám đốc Công ty Đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan, nói với Global Times.

“Trước hết, điều này có được nhờ ý chí chính trị của lãnh đạo ba nước, cùng sáng kiến và sự ủng hộ mạnh mẽ của họ. Dự án cũng không thể thành công nếu thiếu những nỗ lực to lớn của đội ngũ chuyên gia trong nhiều lĩnh vực. Ngày nay, chúng tôi đang cùng nhau triển khai dự án với tư cách một đội ngũ quốc tế vững mạnh, gồm các kỹ sư, nhà thiết kế, luật sư, chuyên gia tài chính và các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực khác đến từ Trung Quốc, Kyrgyzstan và Uzbekistan”, ông Kasymaliev cho biết.

Trung Á sở hữu những dãy núi hùng vĩ, các thung lũng màu mỡ, những hồ nước xanh biếc và các dòng sông uốn lượn, nhưng không có đường ra biển. Là một hành lang quan trọng của Con đường Tơ lụa cổ đại, sự phát triển của khu vực trong thời gian dài đã bị hạn chế bởi đặc điểm địa lý, ông Zhang Hong, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Nga, Đông Âu và Trung Á thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, nói với Global Times.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng đầu tư của Trung Quốc vào Kyrgyzstan, những dự án BRI trọng điểm như tuyến đường sắt CKU đang mang lại những lợi ích thiết thực cho Bishkek, góp phần củng cố kết nối khu vực, tạo việc làm và thúc đẩy nâng cấp cơ sở hạ tầng cũng như công nghiệp khi tuyến đường đi vào khai thác, ông Zhang nhận định.

Theo Tập đoàn Đường sắt Nhà nước Trung Quốc, khi tiến độ xây dựng được đẩy nhanh trên toàn tuyến, dự án đường sắt CKU đã tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của các chuỗi ngành công nghiệp thượng nguồn và hạ nguồn tại Kyrgyzstan, đặc biệt trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, máy móc công trình và dịch vụ vận tải. Dự án đồng thời liên tục tạo ra những lợi ích kinh tế tại địa phương thông qua việc làm, gia tăng thu nhập và nâng cấp công nghiệp.

Đến nay, dự án đã mua sắm vật tư và thuê thiết bị tại địa phương với tổng giá trị khoảng 770 triệu nhân dân tệ (114,47 triệu USD).

Bên cạnh việc mở rộng tuyển dụng lao động địa phương, dự án cũng ưu tiên nâng cao kỹ năng cho người lao động. Thông qua ba cơ sở đào tạo nghề đường sắt chuyên biệt, dự án thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo thực hành và diễn tập kỹ thuật, qua đó đã đào tạo tổng cộng hơn 1.800 lao động địa phương.

Hiện có hơn 2.000 công dân Kyrgyzstan đang làm việc trực tiếp tại dự án và trong các vị trí dịch vụ hỗ trợ, qua đó góp phần tạo việc làm ngay tại địa phương và duy trì tăng trưởng thu nhập ổn định.

“Đối với Kyrgyzstan, đây là một cơ hội quan trọng để tiếp tục củng cố vị thế về giao thông vận tải và logistics, đồng thời mở ra những triển vọng mới cho phát triển kinh tế”, ông Kasymaliev nói.

“Đối với cá nhân chúng tôi, mặc dù hiện nay chúng tôi chưa thể nhìn thấy toàn bộ bức tranh mà tuyến đường sắt này sẽ tạo ra, nhưng con cái và các thế hệ cháu của chúng tôi sẽ được hưởng những thành quả mà chúng tôi đang xây dựng hôm nay. Khi gia đình và bạn bè hỏi tôi đang làm gì, tôi nói với họ rằng: Tôi đang xây dựng một tuyến đường sắt - một tuyến đường không chỉ kết nối ba quốc gia, mà còn kết nối cả một thế hệ với những cơ hội phát triển mới”, ông nói.