CEO OCB: Đã qua thời 'hỏi tài sản đầu tiên', giờ là lúc cho vay dựa trên dòng tiền
Trước đây, câu hỏi đầu tiên ngân hàng thường đặt ra với doanh nghiệp là: Tài sản bảo đảm ở đâu? Nhưng hiện nay, cho vay dựa trên dòng tiền đã mở ra cánh cửa vốn cho rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các startup”, ông Hải chia sẻ.
Từ “hỏi tài sản ở đâu” sang cho vay dựa trên dòng tiền
Chia sẻ tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026”, sáng 13/1, ông Phạm Hồng Hải - Tổng giám đốc Ngân hàng OCB, cho hay: Trong nhiều năm, ngân hàng Việt Nam quen vận hành theo một quán tính cũ: Thận trọng, nhiều tầng nấc, ưu tiên tài sản bảo đảm hơn mô hình kinh doanh. Nhưng quán tính ấy đang thay đổi rất nhanh. Và sự thay đổi này không còn là thử nghiệm, mà đã trở thành “bình thường mới” của hệ thống ngân hàng.
Ông Hải cho rằng, trong lĩnh vực ngân hàng, tư duy điều hành đang chuyển dịch rõ rệt theo hướng quyết định nhanh, triển khai nhanh, chịu trách nhiệm rõ ràng.
“Nếu như trước đây, một sản phẩm ngân hàng mới có thể mất từ 12 đến 18 tháng để phê duyệt và triển khai, hay một thay đổi quy trình phải đi qua rất nhiều lớp, thì hiện nay điều đó không còn phù hợp”, ông Hải nói.
Thay vào đó, việc phân quyền mạnh cho Ban điều hành và các hội đồng chuyên trách, triển khai thí điểm nhanh (pilot), đo lường sớm, rồi điều chỉnh linh hoạt đang trở thành cách làm phổ biến. Phương pháp Agile và các Squad team được áp dụng ngày càng nhiều trong tổ chức ngân hàng.
“Khi cả đội ngũ được trao quyền để thực thi, cùng hướng về một mục tiêu chung và chấp nhận ‘thử và sai’, tổ chức sẽ tạo ra kết quả nhanh hơn, linh hoạt hơn”, CEO OCB nhấn mạnh.
Một thay đổi mang tính bản chất khác, theo ông Phạm Hồng Hải, là cách tiếp cận tín dụng.
“Trước đây, câu hỏi đầu tiên ngân hàng thường đặt ra với doanh nghiệp là: Tài sản bảo đảm ở đâu? Nhưng hiện nay, cho vay dựa trên dòng tiền đã mở ra cánh cửa vốn cho rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các startup”, ông Hải chia sẻ.
Theo CEO OCB, mô hình cho vay dựa trên dòng tiền giúp ngân hàng đánh giá doanh nghiệp theo khả năng tạo ra giá trị thực, thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp – vốn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp trẻ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đổi mới quản trị và tín dụng dòng tiền, tín dụng xanh là trụ cột chiến lược mà OCB theo đuổi.
“Tín dụng xanh không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà còn là cơ hội kinh doanh rất rõ ràng cho ngành ngân hàng”, ông Phạm Hồng Hải khẳng định.
OCB định vị mình là một trong những ngân hàng xanh hàng đầu Việt Nam - một chiến lược mà theo CEO OCB là “không dễ làm, nhưng cái gì dễ thì không thể tốt về dài hạn”.
Thực tế, khi áp dụng tín dụng xanh, ngân hàng đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn, thậm chí chấp nhận bỏ lỡ cơ hội nếu dự án không đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, đổi lại là hiệu quả dài hạn.
“Những doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn xanh có tỷ lệ nợ xấu rất thấp. Điều đó cho thấy tín dụng xanh giúp ngân hàng tăng trưởng ổn định, an toàn và ít biến động hơn”, ông Hải phân tích.
Không chỉ vậy, chiến lược xanh còn giúp giảm chi phí vận hành, bởi để giảm tác động môi trường, ngân hàng buộc phải số hoá quy trình, tối ưu vận hành và quản trị rủi ro tốt hơn.
Để đi xa, nền kinh tế cần xoá bỏ những “điều bất thường” đang tồn tại
Theo một số dự báo, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần trung bình khoảng 150.000 USD để đầu tư cho năng lượng tái tạo, bao gồm điện mặt trời và các nguồn năng lượng sạch khác. Bên cạnh đó là làn sóng chuyển dịch xanh của doanh nghiệp.
“Nhiều doanh nghiệp hiện chưa đạt chuẩn xanh, nhưng họ có nhu cầu chuyển dịch. Và để chuyển dịch, họ cần vốn”, ông Hải nói, cho rằng đây chính là không gian tăng trưởng mới của hệ thống ngân hàng.
Nhìn rộng hơn, CEO OCB cho rằng, nếu những năm 2000 là thời của mobile, thì hiện nay, ESG và AI đang trở thành xu hướng chủ đạo.
“Doanh nghiệp nào tận dụng được ESG và AI thì có thể tạo ra sự phi thường”, ông Hải nhận định.
Tuy nhiên, để đi xa, nền kinh tế cần dần xoá bỏ những “điều bất thường” đang tồn tại. Trong đó, ông Phạm Hồng Hải thẳng thắn đề cập đến chế độ hai sổ sách.
“Ở góc độ ngân hàng, chúng tôi khuyên khách hàng nên thống nhất chỉ dùng một sổ duy nhất. Khi minh bạch, ngân hàng sẽ tin tưởng hơn, doanh nghiệp cũng dễ hoàn thành nghĩa vụ thuế”, ông nói.
Về thông lệ “bôi trơn”, CEO OCB cho rằng không thể xoá bỏ hoàn toàn trong một sớm một chiều, nhưng tối thiểu, doanh nghiệp cần vận hành dựa trên hiệu quả và kết quả công việc, thay vì quan hệ.
Theo ông Phạm Hồng Hải, từng bước cải cách từ quản trị, tín dụng, minh bạch đến chuyển dịch xanh sẽ tạo ra một nền tảng mới cho ngân hàng và doanh nghiệp.
“Từng bước như vậy, tôi tin rằng chúng ta sẽ biến những điều bình thường thành phi thường”, CEO OCB kết luận.
