Chỉ 5 triệu đồng mỗi tháng, kênh nào đưa bạn đến gần mốc 1 tỷ nhanh nhất: Vàng, gửi tiết kiệm hay chứng chỉ quỹ?

Có tiền nhàn rỗi là mua vàng từng được xem là "công thức" tích lũy của nhiều thế hệ người Việt. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh, lãi suất tiết kiệm hấp dẫn và các kênh đầu tư ngày càng đa dạng, chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần thay đổi tư duy.

"Có tiền nhàn rỗi thì mua vàng" từng là công thức tích lũy quen thuộc của nhiều gia đình Việt. Tuy nhiên, theo ông Đoàn Việt Công, Quản lý Chương trình Tài chính, Viện Nghiên cứu Quản trị Tài chính và Công nghệ Giáo dục (FTMI), tư duy này không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay.

Ông cho rằng trước đây người dân chủ yếu chỉ có hai lựa chọn là gửi tiết kiệm hoặc mua vàng. Còn hiện nay, với sự phát triển của thị trường tài chính, nhà đầu tư có thể dễ dàng tiếp cận nhiều kênh như chứng chỉ quỹ, chứng khoán, trái phiếu hay bất động sản, nên việc phân bổ danh mục sẽ hiệu quả hơn là chỉ nắm giữ vàng.

Giá vàng luôn tăng sau khủng hoảng nhưng cũng có thể giảm tới 50%

Ông Đoàn Việt Công cho rằng nhiều người chỉ nhìn vào đà tăng mạnh của vàng trong vài năm gần đây mà quên rằng lịch sử luôn cho thấy các chu kỳ điều chỉnh rất sâu.

Theo thống kê từ năm 1971 đến nay, sau mỗi giai đoạn tăng nóng, giá vàng đều trải qua các nhịp giảm mạnh: Giai đoạn 1971-1975: tăng khoảng 430%, sau đó giảm 45%. Khủng hoảng dầu mỏ cuối thập niên 1970: tăng 247%, rồi giảm 54%. Khủng hoảng tài chính 2008: tăng 137%, sau đó giảm 34%. Khủng hoảng nợ công châu Âu: tăng 182%, rồi giảm 46%. Giai đoạn Covid-19: tăng 74%, sau đó điều chỉnh khoảng 22%.

Theo ông, điểm chung của các chu kỳ này là vàng thường giảm khi các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian dài, rủi ro địa chính trị hạ nhiệt, và dòng tiền đầu cơ đồng loạt chốt lời.

"Vàng không phải lúc nào cũng là tài sản an toàn nếu mua sai thời điểm. Người mua ở vùng giá thấp sẽ cảm thấy rất an toàn, nhưng người mua ở đỉnh giá thì hoàn toàn ngược lại", ông nói.

Một xu hướng đáng chú ý là nhiều ngân hàng trung ương vẫn liên tục tăng dự trữ vàng. Tuy nhiên, theo chuyên gia FTMI, nhà đầu tư cá nhân không nên coi đây là tín hiệu để mua theo.

Lý do là mục tiêu của ngân hàng trung ương hoàn toàn khác với nhà đầu tư. Họ mua vàng để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào đồng USD và phục vụ chiến lược quốc gia trong chu kỳ 5-10 năm, thay vì tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

"Ngân hàng trung ương có thể mua bất kể giá nào. Nhà đầu tư cá nhân thì không thể", ông nhấn mạnh.

Bài toán với 5 triệu đồng/tháng: Khoảng cách hàng trăm triệu đồng sau 10 năm

Theo ông Đoàn Việt Công, tư duy đầu tư hiện đại không phải là chọn duy nhất một tài sản. Thay vào đó, nhà đầu tư cần xây dựng danh mục theo mục tiêu tài chính, khẩu vị rủi ro và thời gian đầu tư.

Người lớn tuổi có thể giữ tỷ trọng vàng cao hơn một chút để phòng thủ. Người trẻ nên dành phần lớn danh mục cho các tài sản có khả năng tăng trưởng dài hạn như cổ phiếu hoặc chứng chỉ quỹ.

Ông cũng đưa ra mức sinh lời bình quân dài hạn tham khảo: Gửi tiết kiệm: khoảng 7%/năm. Vàng: khoảng 9%/năm. Chứng khoán/chứng chỉ quỹ: khoảng 13%/năm.

Theo chuyên gia, quan trọng nhất không phải chọn đúng một tài sản mà là không đặt toàn bộ tiền vào một giỏ. Để minh họa sức mạnh của lãi kép, ông Đoàn Việt Công đưa ra phép tính với giả định mỗi tháng đầu tư đều đặn 5 triệu đồng trong 10 năm.

Kết quả cho thấy sự khác biệt khá lớn giữa các kênh: Gửi tiết kiệm (7%/năm): khoảng 860 triệu đồng. Đầu tư vàng (9%/năm): khoảng 985 triệu đồng. Đầu tư chứng chỉ quỹ (13%/năm): xấp xỉ 1 tỷ đồng.

Đáng chú ý, chuyên gia còn xây dựng thêm một kịch bản khắt khe hơn: giả định giá vàng giảm bình quân 3% mỗi năm trong 6 năm đầu rồi phục hồi mạnh ở 4 năm cuối để đạt mức sinh lời bình quân 13%/năm.

Khi vẫn đều đặn đầu tư 5 triệu đồng mỗi tháng, tổng tài sản sau 10 năm có thể đạt khoảng 1,062 tỷ đồng. Theo ông, bài học rút ra là giai đoạn thị trường đi xuống lại chính là lúc việc đầu tư định kỳ phát huy hiệu quả lớn nhất, bởi nhà đầu tư mua được nhiều tài sản hơn với giá thấp.

"Nhiều người thường làm ngược lại: giá rẻ thì sợ, không dám mua; đến khi giá tăng mạnh mới lao vào. Chính hành vi này khiến hiệu quả đầu tư dài hạn bị giảm đáng kể", ông nhận định.

Đừng cố dự báo chu kỳ nếu không phải chuyên gia

Theo ông Đoàn Việt Công, việc liên tục dự đoán đỉnh - đáy thị trường là rất khó đối với phần lớn nhà đầu tư. Thay vì cố gắng "đánh bại thị trường", ông khuyến nghị áp dụng chiến lược phân bổ tài sản thụ động và tái cân bằng danh mục định kỳ theo quý hoặc theo năm.

Ví dụ, nếu vàng tăng mạnh khiến tỷ trọng trong danh mục vượt mức ban đầu, nhà đầu tư có thể chốt bớt lợi nhuận và chuyển sang các tài sản đang giảm giá để đưa danh mục về trạng thái cân bằng.

Đây là cách giúp hạn chế việc mua đắt - bán rẻ, đồng thời tận dụng sức mạnh của lãi kép trong dài hạn.

"Kết quả đầu tư bền vững không đến từ việc dự báo đúng mọi biến động, mà đến từ việc phân bổ tài sản hợp lý, đầu tư đều đặn và kiên trì trong nhiều năm", ông Đoàn Việt Công kết luận.