Chi tiêu Tết 2026 dự báo tăng gấp đôi: Doanh nghiệp nên làm gì nếu không muốn sa lầy vào cuộc chiến giảm giá?

Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026 sẽ kéo dài 9 ngày, từ 14/2 đến hết 22/2 (tức 27 tháng Chạp đến hết mùng 6 tháng Giêng), thời điểm này được coi là cơ hội kích cầu lớn với thị trường bán lẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh thiên tai và giá thực phẩm tăng khiến người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu và ưu tiên hàng thiết yếu, thay vì thoải mái mua sắm như mọi năm.

Chị Hương Lan (35 tuổi, nhân viên văn phòng, phường Hai Bà Trưng) đã lập sẵn bảng chi tiêu Tết từ đầu tháng 12 này. Thay vì mua sắm theo cảm hứng như mọi năm, chị chia rõ từng khoản: thực phẩm thiết yếu, tiền biếu hai bên nội - ngoại, một phần nhỏ cho quần áo mới của con.

“Mứt bánh, giỏ quà đẹp thì xem cho vui, chứ năm nay nhà tôi ưu tiên đồ ăn tươi, nấu vừa đủ, không mua trữ nhiều. Tết quan trọng nhưng những ngày sau Tết cũng quan trọng không kém và cần nguồn tiền dự trữ để chi tiêu”, chị nói.

Với chị Hà Nguyệt Thu (phường Nhân Chính, Hà Nội), kế hoạch chi tiêu Tết được tính rất sát. Tiền thưởng không cao, lại lo giá thực phẩm tăng sát Tết, chị ưu tiên gửi về quê sớm cho bố mẹ lo cỗ bàn, còn bản thân chỉ mua vài món cần thiết. Để tiết kiệm, chị đã sắm trước quần áo và đồ dùng gia đình trong đợt giảm giá lớn nhất năm - Black Friday và ngày 12/12.

Trước những thay đổi hành vi của người tiêu dùng, trong hội thảo “Khám phá nhu cầu mới của người tiêu dùng Việt mùa Tết và Chiến lược bán hàng hiệu quả” vừa diễn ra, ông Trần Minh Văn, Giám đốc bán hàng kênh siêu thị công ty FrieslandCampina Vietnam nhận định, dù tâm lý và xu hướng tiêu dùng có thay đổi, Tết vẫn là "thời điểm vàng" khi mức chi tiêu có thể tăng gấp đôi ngày thường. Tuy nhiên, giảm giá sâu không còn là chìa khóa duy nhất.

"Khuyến mãi giúp tăng doanh số nhanh, nhưng lạm dụng sẽ bào mòn lợi nhuận. Người tiêu dùng hiện nay tìm kiếm cảm giác 'mua hời', chứ không chỉ nhìn vào phần trăm giảm giá", ông Văn cảnh báo.

Dẫn số liệu nghiên cứu “Người Việt Nam chuẩn bị cho Tết 2026” của Insight Asia, 68% gia đình Việt Nam thành thị có phụ nữ là ‘tổng chỉ huy’ cho việc mua sắm cho Tết. 42% người tham gia khảo sát có kế hoạch đi du lịch trong dịp Tết.

56% cho biết sẽ mua ít nhất một loại thức ăn truyền thống làm sẵn, 63% ưu tiên mua sắm online qua các sàn thương mại điện tử. 48% người tiêu dùng Gen Z/Millennials sẽ gửi lì xì không tiền mặt. Nhiều người tiêu dùng sẵn sàng cắt chi phí cho 80% mua sắm không cần thiết để đầu tư thích đáng vào 20% còn lại.

Insight Asia nhận định, người Việt đang dần “định nghĩa lại” cách đón Tết, bằng việc cân bằng giữa các giá trị văn hóa truyền thống với thực tế tài chính hiện đại. Dù Tết vẫn chiếm gần 20% tổng chi tiêu bán lẻ trong năm, nhưng quá trình chuẩn bị đã trở nên có chủ đích, chọn lọc hơn và ưu tiên sự tiện lợi.

Về ngân sách, mỗi gia đình ở thành thị sẽ chi tiêu khoảng 16,5 triệu đồng để chuẩn bị Tết, trong đó có: 5,8 triệu cho thức ăn đồ uống; 4,6 triệu cho quà cáp, biếu tăng gia đình/bạn bè/công việc; 2,5 triệu cho lì xì; 2 triệu cho trang trí nhà cửa và 1,6 triệu cho quần áo mới.

Báo cáo cũng cho thấy người tiêu dùng đang phân loại chi tiêu Tết thành ba nhóm rõ ràng. Nhóm giữ nguyên ngân sách gồm thực phẩm, nguyên liệu nấu ăn, quà cáp, lì xì và các hạng mục trang trí đơn giản. Nhóm bị cắt giảm một phần ngân sách là quần áo mới, đồ trang trí đắt tiền, bia rượu và đồ gia dụng mới. Trong khi đó, nhóm dễ bị cắt giảm đầu tiên bao gồm du lịch, các sản phẩm công nghệ – điện tử giá trị cao và những món quà đắt tiền.

Để bắt nhịp nhu cầu mua sắm Tết trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thận trọng, ông Văn cho rằng doanh nghiệp không chỉ giảm giá, mà cần sáng tạo các chương trình tặng kèm có giá trị cảm nhận cao, đủ tạo cảm xúc tích cực và củng cố niềm tin vào chất lượng sản phẩm.

Theo ông Văn, người nắm quyền lực lớn nhất trong chuỗi bán hàng không phải doanh nghiệp hay nhà bán lẻ, mà chính là “shopper” - người trực tiếp đưa ra quyết định chi tiền ngay tại điểm bán, từ siêu thị, cửa hàng truyền thống cho đến các nền tảng số. “Nếu không thuyết phục được người mua chốt đơn tại thời điểm đó, mọi hoạt động đầu tư trước đó gần như trở nên lãng phí”, ông nhấn mạnh.

Thực tế cũng cho thấy hành vi mua sắm Tết đang dịch chuyển rõ rệt. Siêu thị hiện chiếm khoảng 48%, tiếp theo là kênh truyền thống với 35%, trong khi thương mại điện tử vươn lên 17%, phản ánh xu hướng người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sự tiện lợi, minh bạch và dễ so sánh khi mua sắm dịp Tết.