Chủ tịch Hiệp hội Nhà bán lẻ: Người Việt mua sắm hiện nay chỉ xoay quanh 4 chữ 'T'

Chia sẻ tại chương trình Chính sách và Đối thoại với chủ đề “Phát huy sức mạnh thị trường nội địa cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” do Báo Công Thương tổ chức, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, cho biết sức mua trong nước đang có những chuyển biến đáng chú ý.

Theo bà Lan, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng đầu năm 2026 tăng 13,3%. Trong đó, doanh thu dịch vụ ăn uống tăng 16,1%, du lịch tăng trên 17%.

Bà cho rằng những con số này cho thấy sức mua đang tăng, song hành vi tiêu dùng cũng thay đổi rõ rệt. Người dân chuyển từ mua sắm tràn lan sang lựa chọn có chủ đích hơn, tập trung vào hàng thiết yếu, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Cùng với đó, mua sắm đa kênh, kết hợp online và offline, ngày càng phổ biến. Người tiêu dùng cũng không chỉ mua hàng mà quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm trong quá trình mua sắm.

4 chữ “T” quyết định việc xuống tiền

Theo Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, qua theo dõi thị trường, có thể khái quát những yếu tố tác động đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng bằng 4 chữ “T”.

Thứ nhất là “Tiền”. Người mua quan tâm giá sản phẩm có hợp lý hay không, thu nhập của mình ở mức nào và sản phẩm có xứng đáng với số tiền bỏ ra hay không.

Thứ hai là “Tin”. Niềm tin vào sản phẩm và đơn vị phân phối. Người tiêu dùng quan tâm chất lượng, nguồn gốc xuất xứ và tính minh bạch của hàng hóa.

Thứ ba là “Tiện”. Sản phẩm phải dễ mua, dễ tiếp cận và dễ thanh toán.

Cuối cùng là “Thích”. Người tiêu dùng ngày càng muốn kết hợp mua sắm với trải nghiệm, từ không gian mua hàng đến chính sản phẩm mà họ dự định lựa chọn.

“Cốt lõi là lấy được cái niềm tin của người tiêu dùng”, bà Lan nhấn mạnh.

Từ thay đổi trong hành vi tiêu dùng, bà cho rằng các nhà bán lẻ cần hiểu khách hàng nhiều hơn và nâng chất lượng phục vụ thay vì chỉ tập trung vào việc bán hàng.

Nhà bán lẻ phải trở thành tín hiệu dẫn dắt sản xuất

Không chỉ là khâu cuối cùng đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, theo bà Lan, nhà bán lẻ cần trở thành cầu nối cung – cầu và tín hiệu để dẫn dắt sản xuất.

Bà đề xuất các nhà bán lẻ xây dựng hệ thống phân phối đủ mạnh, lan tỏa trên thị trường trong nước và từng bước vươn ra thị trường thế giới.

Đặc biệt, khi doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và AI, dữ liệu về hành vi, xu hướng tiêu dùng cần được sử dụng để cung cấp tín hiệu ngược trở lại cho nhà sản xuất.

Theo bà Lan, đây là cơ sở để doanh nghiệp sản xuất trong nước điều chỉnh sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của thị trường.

Bà cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chuỗi liên kết giữa nhà sản xuất, nhà bán lẻ, hợp tác xã, vùng nguyên liệu, ngân hàng, dịch vụ và du lịch, qua đó hình thành một vòng tuần hoàn giữa sản xuất và tiêu dùng.

Đề xuất “liên minh kích cầu” cho quý IV

Để thị trường nội địa đóng góp mạnh hơn vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những tháng cuối năm, bà Lan cho rằng cần thay đổi từ tư duy, nhận thức đến hành động, từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là Bộ Công Thương chủ trì xây dựng một “liên minh kích cầu” với sự tham gia của Nhà nước, ngân hàng, nhà sản xuất, nhà phân phối, bán lẻ và các đơn vị du lịch.

Theo bà, chương trình kích cầu cần đủ mạnh để thay thế những chương trình giảm giá, khuyến mại riêng lẻ của từng doanh nghiệp.

Bà Lan cho biết người tiêu dùng hiện đã “nhàm chán” với các chương trình giảm giá đơn lẻ và cần một hình thức kích thích tiêu dùng có sức lan tỏa lớn hơn.

Bên cạnh kích cầu, bà đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hệ thống phân phối và thương mại điện tử; đầu tư hạ tầng thương mại, trong đó có các outlet, trung tâm mua sắm thông minh và hạ tầng thương mại tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo.

Một vấn đề khác được bà nhấn mạnh là xây dựng thương hiệu hàng Việt. Theo bà, những sản phẩm đã được công nhận thương hiệu quốc gia cần tiếp tục được hỗ trợ để phát triển ở thị trường trong nước và từng bước mở rộng ra nước ngoài.

Bà cũng đề xuất xây dựng kênh đối thoại thường xuyên giữa Chính phủ và doanh nghiệp để các điểm nghẽn được nhận diện và tháo gỡ kịp thời.

“Tháo gỡ kịp thời” là yêu cầu được bà Lan nhấn mạnh, bởi nếu chính sách được ban hành chậm, theo bà, có thể tác động ngược trở lại hoạt động của doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu phát triển của doanh nghiệp và địa phương đang lớn.

Cuối cùng, bà cho rằng cần tiếp tục sử dụng hiệu quả các chính sách tài khóa, trong đó có các chính sách về thuế, VAT và thu nhập của người dân, nhằm tạo một cơ chế vận hành đồng bộ để khai thác tốt hơn thị trường trong nước, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng, qua đó góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.