Chủ tịch Quốc hội nêu đích danh loạt luật ‘vướng lỗi’: Có luật vừa ban hành đã phải sửa

Hàng loạt dự án luật chậm tiến độ, luật mới ban hành đã phải sửa

Phát biểu bế mạc Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sáng 16/6, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết từ Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thực hiện đổi mới tư duy lập pháp theo hướng luật chỉ quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, khung khổ; còn các nội dung chi tiết sẽ được quy định tại nghị định và thông tư.

Tinh thần này được quán triệt theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng pháp luật không chỉ giải quyết các vấn đề hiện tại mà còn phải tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và kiến tạo tương lai.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng pháp luật vẫn bộc lộ không ít hạn chế. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ nhiều dự án luật quan trọng từng phải xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét do công tác chuẩn bị chưa bảo đảm tiến độ. Trong số đó có Luật Đất đai, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Quy hoạch, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND...

Đáng chú ý, có những đạo luật được chuẩn bị chưa kỹ dẫn đến tình trạng vừa được ban hành đã phải sửa đổi, điển hình như Luật Thủ đô hay Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là những vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc để nâng cao chất lượng công tác lập pháp trong giai đoạn tới.

Phê bình tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”

Một trong những tồn tại lớn được người đứng đầu Quốc hội nhấn mạnh là việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật.

Dẫn chứng cụ thể, Chủ tịch Quốc hội cho biết Luật Công đoàn có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 nhưng đến nay vẫn chưa ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết. Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 nhưng đến ngày 26/5/2026 mới có nghị định hướng dẫn. Tương tự, Luật Lưu trữ có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 nhưng phải đến tháng 5/2026 mới ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành khi trình dự án luật phải đồng thời trình kèm dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn.

Theo ông, cách làm này sẽ giúp luật có thể triển khai ngay sau khi được thông qua, khắc phục tình trạng tồn tại nhiều năm qua là “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”.

“Nếu không khắc phục triệt để thì đây có thể là một điểm nghẽn trong tổ chức thi hành pháp luật”, Chủ tịch Quốc hội cảnh báo.

Siết trách nhiệm người đứng đầu

Tại hội nghị, Chủ tịch Quốc hội cũng nhắc lại yêu cầu về trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu các bộ, ngành trong quá trình xây dựng pháp luật.

Theo đó, tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bộ trưởng phải trực tiếp báo cáo, giải trình các dự án luật thuộc phạm vi quản lý, không được cử thứ trưởng tham dự thay, ngoại trừ trường hợp có phó thủ tướng được phân công tham gia.

“Bộ trưởng vắng mặt không có lý do chính đáng thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ hoãn họp. Đây là quy chế làm việc và phải được thực hiện nghiêm túc”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Ông đồng thời yêu cầu Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội phải chịu trách nhiệm đến cùng về chất lượng các dự án luật cùng với cơ quan soạn thảo.

“Đủ điều kiện thì trình, không đủ điều kiện phải báo cáo. Không vì áp lực tiến độ mà đưa ra Quốc hội những dự án luật chưa bảo đảm chất lượng”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.