Gemadept đề xuất loạt giải pháp khai thác tiềm năng thị trường logistics hơn 60 tỷ USD
Hoàn thiện quy hoạch không gian biển, ưu tiên vận tải thủy phát thải thấp và xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung là những giải pháp được lãnh đạo Gemadept đề xuất nhằm phát triển trung tâm tài chính hàng hải quốc tế tại Việt Nam.
Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra tại TP.HCM, ông Phạm Quốc Long, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Gemadept, đã đưa ra một số kiến nghị nhằm phát triển Trụ cột Tài chính Hàng hải (IMFC) thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC).
Theo ông Long, để thu hút nhà đầu tư trong nước và quốc tế, trước hết cần hoàn thiện quy hoạch không gian biển theo hướng ổn định, minh bạch. Tinh thần Nghị quyết 20 về xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh cũng nhấn mạnh yêu cầu quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển.
Do đó, doanh nghiệp kiến nghị đẩy nhanh rà soát, đồng bộ các quy hoạch nhằm tránh chồng lấn giữa hoạt động hàng hải, cảng biển với điện gió ngoài khơi và những ngành kinh tế biển khác. Việc này cũng góp phần bảo vệ hành lang an toàn cho các cảng cửa ngõ chiến lược.
Một giải pháp khác là ưu tiên nguồn lực đầu tư công cho hạ tầng vận tải thủy. Theo đại diện Gemadept, đây là phương thức vận tải có lợi thế về chi phí, năng lực chuyên chở và mức phát thải thấp. Trong khi đó, nhiều dự án cải tạo luồng tuyến có thể tạo hiệu quả lan tỏa lớn so với vốn đầu tư.
Các tuyến được đề xuất ưu tiên duy tu, mở rộng gồm Kênh Hà Nam tại Hải Phòng và những tuyến kết nối cụm cảng Cái Mép với TP.HCM và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Cùng với hạ tầng luồng tuyến, Gemadept cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách giá dịch vụ bốc dỡ tại các cảng nước sâu để tạo nguồn lực tái đầu tư hạ tầng xanh. Hiện mặt bằng giá dịch vụ cảng biển Việt Nam vẫn tương đối thấp so với khu vực, dù chất lượng dịch vụ và năng lực tiếp nhận tàu lớn đã đạt chuẩn quốc tế.
Doanh nghiệp đề xuất có lộ trình điều chỉnh giá phù hợp với quy mô đầu tư và chất lượng dịch vụ, qua đó tạo điều kiện cho các đơn vị đầu tư trở lại vào hạ tầng, công nghệ và thu hút nguồn vốn dài hạn.
Xây dựng nền tảng dữ liệu chung cho hệ sinh thái cảng biển
Một nội dung khác được lãnh đạo Gemadept nhấn mạnh là xây dựng hệ sinh thái dữ liệu cộng đồng cảng biển (PCS). Nền tảng số này sẽ kết nối thông tin giữa doanh nghiệp cảng biển, hãng tàu, đơn vị giao nhận, cơ quan Hải quan và các định chế tài chính.
Theo ông Long, khi dòng hàng được lưu thông thông suốt, dòng tiền cũng có điều kiện luân chuyển hiệu quả hơn, từ đó hình thành các sản phẩm và giao dịch tài chính thực chất trong hệ sinh thái IMFC.
Trước mắt, doanh nghiệp kiến nghị thí điểm cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu theo chuẩn thống nhất tại khu vực TP.HCM - Cái Mép, sau đó từng bước nhân rộng. Việc kết nối các tuyến vận tải thủy phát thải thấp với nền tảng dữ liệu minh bạch được kỳ vọng tạo nền tảng để trung tâm tài chính hàng hải quốc tế nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.
Gemadept hiện là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, khai thác cảng biển và logistics tại Việt Nam. Tập đoàn tham gia với vai trò chủ cảng, hợp tác cùng các tập đoàn quốc tế để đầu tư và vận hành các dự án quy mô lớn.
Một trong những dự án đáng chú ý của doanh nghiệp là cảng nước sâu Gemalink tại Cái Mép. Đây là một trong 19 cảng trên thế giới có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 250.000 DWT. Gemadept cũng sở hữu mạng lưới cảng trải dài từ Bắc vào Nam và tham gia vận tải hàng hóa siêu trường, siêu trọng.
Theo một đơn vị nghiên cứu, quy mô thị trường vận tải và logistics Việt Nam ước đạt 55,5-63,5 tỷ USD. Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực, nhờ xu hướng dịch chuyển sản xuất toàn cầu và sự phát triển của thương mại điện tử.
Tuy nhiên, chi phí logistics tại Việt Nam vẫn ở mức cao so với GDP, một phần do phương thức vận tải phân bổ chưa đồng đều. Vận tải đường bộ đang đảm nhận hơn 65% sản lượng, trong khi đường sắt bị nghẽn khoảng 30% năng lực khai thác.
