Chưa đầy 2 tháng nữa, Việt Nam chính thức phá dỡ cây cầu hơn 120 năm tuổi do người Pháp thiết kế

Sau gần 3 năm triển khai, dự án xây dựng cầu Đuống mới tại Hà Nội đang bước vào giai đoạn hoàn thiện. Ngày 20/9 vừa qua, công trình chính thức hợp long nhịp chính bắc qua sông Đuống, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình thi công.

Đến nay, phần cầu chính đã hoàn thành hơn 97% khối lượng công việc. Các nhà thầu đang huy động nhân lực, máy móc để đẩy nhanh những hạng mục còn lại, hướng tới mục tiêu đưa công trình vào khai thác cuối năm 2026.

Sau khi hợp long, công nhân tiếp tục thi công lan can, mặt cầu và các hạng mục hoàn thiện khác. Tuy nhiên, tiến độ thảm bê tông nhựa mặt cầu, lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng và hoàn thiện toàn bộ công trình vẫn phụ thuộc đáng kể vào việc triển khai các tuyến đường dẫn hai đầu cầu.

Cầu Đuống mới được xây dựng cách cầu hiện hữu khoảng 100m về phía hạ lưu sông Đuống, thuộc Dự án Nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống. Dự án được phê duyệt năm 2022, khởi công cuối năm 2023 với tổng mức đầu tư 1.848 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư.

Theo quy mô được phê duyệt, dự án gồm hai hợp phần chính là cầu đường sắt và cầu đường bộ. Trong đó, cầu đường sắt dài khoảng 1.000m, từ Km9+075 đến Km10+075; cầu đường bộ dài khoảng 700m, kết hợp hệ thống nút giao tại hai đầu cầu để bảo đảm kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông hiện hữu.

Đáng chú ý, cầu mới được thiết kế với tĩnh không thông thuyền 7m trong giai đoạn đầu và có khả năng nâng lên 9,5m trong tương lai, đáp ứng yêu cầu theo quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1. Thiết kế này được kỳ vọng cải thiện đáng kể khả năng lưu thông của tàu thuyền trên sông Đuống, đồng thời đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông trong dài hạn.

Việc xây dựng cầu mới được triển khai trong bối cảnh cầu Đuống hiện hữu đã có lịch sử hơn 120 năm, bộc lộ nhiều hạn chế về kết cấu, năng lực vận tải và khả năng thông thuyền.

Cầu Đuống cũ được xây dựng từ năm 1902, nằm trên tuyến Quốc lộ 1, kết nối phường Việt Hưng với xã Phù Đổng, Hà Nội. Công trình ban đầu do người Pháp thiết kế với 5 nhịp, 2 mố và 5 trụ, trong đó trụ chính đỡ nhịp giữa có thể xoay để phục vụ tàu thuyền qua lại.

Trong chiến tranh, cây cầu bị hư hỏng nặng, chỉ còn lại các mố cầu ở hai đầu. Sau đó, công trình được xây dựng lại tại vị trí cũ và thông xe vào năm 1981. Qua các đợt cải tạo, cầu được điều chỉnh kết cấu, loại bỏ trụ số 2 và số 4, chỉ giữ lại 3 trụ nhằm mở rộng không gian cho giao thông đường thủy.

Sau nhiều thập kỷ khai thác, nhiều hạng mục của cầu đã xuống cấp. Kết cấu thép, lan can bê tông và các bộ phận chịu lực xuất hiện tình trạng hoen gỉ, một số vị trí bị lộ cốt thép. Mặt cầu dù được sửa chữa nhiều lần vẫn xuất hiện ổ gà, trong khi hệ thống trụ liên tục chịu tác động của dòng chảy và các đợt lũ trên sông.

Đặc biệt, tĩnh không thông thuyền của cầu cũ chỉ khoảng 2,8m, với bề rộng khoang thông thuyền tại nhịp giữa khoảng 26m. Ngay cả khi mực nước thấp, chỉ những tàu có trọng tải đến 600 tấn và sà lan chở container có sức chở 24 TEU mới có thể lưu thông qua khu vực này.

Bên cạnh hạn chế đối với vận tải thủy, cầu Đuống cũ còn thường xuyên chịu áp lực giao thông đường bộ, nhất là vào giờ cao điểm. Trong mùa mưa lũ, mực nước sông dâng cao khiến khoảng không dưới cầu tiếp tục bị thu hẹp, gây thêm khó khăn cho hoạt động vận tải đường thủy.

Trước thực trạng này, việc đầu tư cầu Đuống mới được kỳ vọng giải quyết những điểm nghẽn giao thông tồn tại nhiều năm, đồng thời nâng cao năng lực kết nối đường bộ, đường sắt và vận tải thủy tại khu vực phía Đông Bắc Hà Nội.

Theo kế hoạch, sau khi cầu mới hoàn thành và đưa vào khai thác, cầu Đuống cũ sẽ được tháo dỡ nhằm mở rộng không gian thông thuyền, tạo điều kiện cho các phương tiện thủy có tải trọng lớn lưu thông thuận lợi hơn.

Hiện các nhà thầu đang tập trung hoàn thiện những hạng mục cuối cùng của cầu chính. Tuy nhiên, việc đẩy nhanh tiến độ thi công đường dẫn, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối vẫn là yếu tố quyết định để toàn bộ công trình có thể đưa vào khai thác theo mục tiêu cuối năm 2026.