Công trình thủy điện có đập chính dài nhất Việt Nam: Hoàn toàn của người Việt, đào suốt 3 năm mới thông đường hầm xuyên lòng núi gần 10m

Ẩn sâu dưới địa hình núi non hiểm trở của tỉnh Sơn La, Nhà máy Thủy điện Nậm Chiến 1 có tổng vốn đầu tư của dự án được ước tính khoảng 6.400 tỷ đồng. Tổng công ty Sông Đà là chủ đầu tư chính.

Công trình sở hữu tuyến dẫn nước áp lực dài 9.155m, đường kính hầm 3,8m, nối khu vực đập đầu mối với nhà máy đặt cách xa hồ chứa. Khi được đào thông vào tháng 5/2010, công trình từng được giới thiệu là đường hầm dẫn nước thủy điện xuyên núi dài nhất Việt Nam.

Được xây dựng trên suối Chiến – một nhánh của sông Đà, Thủy điện Nậm Chiến 1 có cách bố trí khác với nhiều nhà máy đặt ngay phía sau thân đập. Cụm công trình đầu mối và hồ chứa nằm tại khu vực Ngọc Chiến, trong khi nhà máy được đặt ở khu vực Chiềng Muôn, huyện Mường La (cũ). Hai khu vực được kết nối bằng hệ thống dẫn nước xuyên núi với độ chênh cao lớn, tạo điều kiện khai thác cột nước phục vụ phát điện.

Nhà máy được thiết kế với hai tổ máy, tổng công suất lắp đặt 200MW. Ngày 14/1/2013, tổ máy số 1 công suất 100MW chính thức hòa lưới điện quốc gia; toàn bộ nhà máy sau đó đi vào vận hành trong năm 2013. Sản lượng điện bình quân thiết kế đạt khoảng 813,71 triệu kWh mỗi năm.

Điều đặc biệt nhất dự án là tuyến tuynen áp lực dài 9.155m, đường kính hầm 3,8m. Ngoài phần hầm xuyên núi, hệ thống còn có đoạn ống hở bọc bê tông dài hơn 300m và giếng nghiêng dài trên 194m. Theo thông tin công bố khi công trình thông hầm, tuyến dẫn nước có độ chênh cao hơn 700m giữa khu vực đầu mối và nhà máy. Đây là hệ thống thủy công phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa các hạng mục để đưa dòng nước từ hồ chứa tới các tổ máy.

Quá trình thi công tuyến hầm bắt đầu từ năm 2007, với các mũi đào triển khai đồng thời từ hai phía sườn núi. Xí nghiệp Sông Đà 10.6 đảm nhận thi công khoảng 7,4km, phần còn lại do đơn vị Cavico thực hiện. Đến khoảng 9 giờ ngày 8/5/2010, hai mũi đào gặp nhau, hoàn thành việc thông tuyến. Tốc độ đào trung bình đạt khoảng 180m mỗi tháng, gấp 3 lần so với thời kỳ thi công đường hầm thủy điện Hòa Bình.

Đáng chú ý, độ chênh lệch giữa hai cửa hầm tại vị trí kết nối chỉ khoảng 3–5cm, cho thấy yêu cầu cao về khảo sát, định vị và kiểm soát hướng đào trong suốt quá trình thi công. Công trình được đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân Việt Nam đảm nhiệm thiết kế, thi công.

Không chỉ có đường hầm dẫn nước dài, Nậm Chiến 1 còn được đầu tư nhiều hạng mục thủy công đặc biệt. Đập chính là đập vòm bê tông cao khoảng 135m, được giới thiệu là loại đập lần đầu tiên được thiết kế và xây dựng tại Việt Nam vào thời điểm đó. Hiện tại, đây vẫn là công trình thuỷ điện có đập chính dạng vòm lớn nhất Việt Nam.