Đại biểu Quốc hội: Người dân nắm giữ 500 tấn vàng, gửi ngân hàng hơn 11,2 triệu tỷ đồng nhưng chưa được khai thác hiệu quả

Chiều 30/10, Quốc hội thảo luận về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng, thị trường vẫn thiếu kênh dẫn vốn dài hạn

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho biết, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Dư nợ tín dụng tương đương khoảng 155% GDP, trong khi gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng nhưng khoảng một nửa dư nợ lại là trung và dài hạn.

Sự chênh lệch về kỳ hạn giữa huy động và cho vay khiến hệ thống tài chính chịu áp lực khi phải đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn bằng nguồn vốn ngắn hạn.

Trong khi đó, nhu cầu vay của ngân sách Nhà nước năm 2027 dự kiến gần 1,28 triệu tỷ đồng, bao gồm khoảng 540.000 tỷ đồng để trả nợ gốc.

Đến cuối tháng 8, khối lượng trái phiếu Chính phủ phát hành mới đạt 43% kế hoạch năm, trong bối cảnh lãi suất phát hành tăng. Nguồn thu từ đất cũng có dấu hiệu chững lại, khó tiếp tục đóng vai trò là nguồn lực bền vững cho đầu tư công.

Đáng chú ý, đại biểu đã chỉ ra một nghịch lý là nguồn tiền trong nền kinh tế không nhỏ nhưng chưa được dẫn dắt hiệu quả vào sản xuất, kinh doanh.

Dẫn chứng, tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng. Lượng vàng do người dân nắm giữ ước tính khoảng 500 tấn, xấp xỉ 12% GDP.

Ngược lại, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới đạt khoảng 11% GDP, thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 20% đề ra cho năm 2025.

“Cái thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn”, đại biểu nhấn mạnh.

Theo ông, khi các kênh huy động vốn trong nước chưa đủ hấp dẫn, dòng tiền có xu hướng tìm kiếm cơ hội đầu tư ở nước ngoài.

Thực tế, một số doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, dù phục vụ thị trường trong nước, vẫn lựa chọn đặt công ty mẹ tại nước ngoài. Khi huy động vốn thành công, phần giá trị gia tăng được ghi nhận ở nước ngoài, còn Việt Nam chủ yếu giữ lại hoạt động sản xuất.

Đề xuất cho vay dựa trên dòng tiền, nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng

Để cải thiện khả năng huy động và phân bổ nguồn vốn trong nền kinh tế, đại biểu Lê Hoàng Anh kiến nghị 3 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, thúc đẩy hoạt động cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền của doanh nghiệp, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tài sản bảo đảm.

Theo đó, các tổ chức tín dụng có thể khai thác dữ liệu từ hóa đơn điện tử, thông tin thuế và hoạt động xuất nhập khẩu để đánh giá khả năng trả nợ, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế nhằm giữ dòng vốn và quyền sở hữu của doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước.

Đại biểu đề xuất tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời triển khai quỹ đầu tư quốc gia theo mô hình Nhà nước góp vốn mồi để thu hút sự tham gia của các quỹ đầu tư tư nhân chuyên nghiệp.

Thứ ba, xây dựng các kênh kết nối nguồn tiết kiệm trong dân cư với hoạt động đầu tư của doanh nghiệp, thông qua phát triển quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

Cùng với đó, đại biểu kiến nghị theo dõi quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp so với GDP, cũng như tỷ lệ tiết kiệm của người dân được đưa vào các định chế đầu tư. Đây là những chỉ tiêu phản ánh khả năng chuyển hóa nguồn tiền nhàn rỗi thành vốn phục vụ nền kinh tế.

Theo đại biểu Lê Hoàng Anh, mục tiêu tăng trưởng hai con số cần được hỗ trợ bằng nguồn vốn và niềm tin dài hạn, qua đó giúp nguồn vốn của người Việt tạo ra giá trị gia tăng và giữ lại giá trị đó tại Việt Nam.