Đại dự án giao thông hơn 200.000 tỷ đi qua 6 tỉnh thành miền Bắc được đề xuất giảm 27km tuyến chính

Trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Bộ Xây dựng đề xuất điều chỉnh một số nội dung quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu chi phí đầu tư và tăng khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt hiện hữu.

Đáng chú ý, một trong những nội dung được kiến nghị là rút ngắn chiều dài tuyến chính khoảng 27km so với phương án đã được Quốc hội thông qua, đồng thời điều chỉnh chức năng một số nhà ga và bổ sung thêm các đoạn tuyến kết nối.

Điều chỉnh hướng tuyến để phù hợp phương án khai thác mới

Theo Bộ Xây dựng, trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, đơn vị tư vấn là Viện 4 - Đường sắt Trung Quốc đã cập nhật lại dự báo nhu cầu vận tải và phương án tổ chức khai thác hàng hóa.

Theo phương án mới, hàng hóa từ các khu vực cảng Đình Vũ, Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn sẽ được tập kết về ga Nam Hải Phòng để tổ chức đoàn tàu trước khi vận chuyển theo tuyến chính đi Hà Nội và Lào Cai. Với cách tổ chức này, ga Nam Hải Phòng được xác định là điểm cuối của tuyến chính thay cho ga Lạch Huyện như phương án trước.

Việc điều chỉnh giúp chiều dài tuyến chính còn khoảng 362km, giảm khoảng 27km so với phương án được Quốc hội phê duyệt trước đó. Phần chiều dài giảm trên tuyến chính sẽ được bù bằng việc mở rộng hệ thống các tuyến nhánh nhằm duy trì khả năng kết nối với khu vực cảng biển và mạng lưới đường sắt quốc gia.

Theo Bộ Xây dựng, việc thay đổi này không làm thay đổi mục tiêu đầu tư của dự án mà chủ yếu nhằm phù hợp hơn với phương án khai thác thực tế và điều kiện phát triển mới.

Tăng kết nối với trung tâm Hà Nội và mạng lưới đường sắt hiện hữu

Bên cạnh điều chỉnh hướng tuyến, Bộ Xây dựng cũng kiến nghị đầu tư ngay đoạn đường sắt Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km, đồng thời cải tạo ga Gia Lâm.

Đề xuất này xuất phát từ việc chức năng ga đầu mối hành khách phía Bắc đã được điều chỉnh từ Yên Viên sang Gia Lâm theo chấp thuận của Thủ tướng trên cơ sở đề xuất của UBND TP. Hà Nội.

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, việc đầu tư ngay đoạn tuyến này sẽ giúp rút ngắn thời gian tiếp cận trung tâm Hà Nội của hành khách, mang lại hiệu quả kinh tế khoảng 10,5 tỷ đồng mỗi năm.

Đồng thời, tuyến Yên Viên - Gia Lâm cũng tạo thêm khả năng kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng hiện hữu và hệ thống đường sắt đô thị, góp phần giảm áp lực cho giao thông đường bộ.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng còn đề xuất bổ sung nhiều đoạn kết nối ngắn với mạng lưới đường sắt hiện hữu, gồm đoạn nối ga Lào Cai dài khoảng 0,5km, đoạn kết nối tuyến Hà Nội - Thái Nguyên dài khoảng 2,7km và đoạn nối với tuyến Yên Viên - Lào Cai khổ 1.000mm dài khoảng 4,1km.

Các đoạn tuyến này được kỳ vọng giúp nâng cao hiệu quả khai thác toàn mạng lưới, giảm chi phí trung chuyển và xếp dỡ hàng hóa.

Đề xuất đầu tư đường đôi sớm để tiết kiệm hơn 12.500 tỷ đồng

Một thay đổi đáng chú ý khác là Bộ Xây dựng kiến nghị đầu tư ngay đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng, thay vì xây dựng đường đơn rồi mở rộng trong tương lai như phương án ban đầu.

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, nếu tiếp tục đầu tư đường đơn, đoạn tuyến này sẽ phải nâng cấp lên đường đôi vào khoảng năm 2041.

Trong khi đó, triển khai đường đôi ngay từ đầu được đánh giá mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Phương án này dự kiến giúp tiết kiệm khoảng 12.580 tỷ đồng nhờ xây dựng cầu đôi ngay từ đầu thay vì phải đầu tư hai cầu đơn ở hai giai đoạn khác nhau.

Đồng thời, dự án cũng không còn phải xây dựng hai ga kỹ thuật Kim Sơn và Quốc Tuấn, qua đó giảm khoảng 115ha diện tích sử dụng đất. Giữ nguyên mục tiêu hình thành tuyến đường sắt chiến lược phía Bắc

Bộ Xây dựng khẳng định các nội dung điều chỉnh không làm thay đổi mục tiêu đầu tư đã được Quốc hội thông qua mà chủ yếu nhằm hoàn thiện phương án kỹ thuật và tổ chức khai thác.

Nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận, toàn tuyến sẽ được xây dựng theo khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa và khai thác hỗn hợp cả tàu khách lẫn tàu hàng.

Theo phương án mới, tuyến chính vẫn được đầu tư đường đơn, riêng đoạn từ Bắc Hồng đến Nam Hải Phòng cùng đoạn Yên Viên - Gia Lâm sẽ xây dựng đường đôi ngay từ đầu.

Tốc độ thiết kế đạt 160km/h trên tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng, 120km/h đối với đoạn đi qua Hà Nội và 80 km/h trên các đoạn tuyến còn lại.

Theo tìm hiểu, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng vốn đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (tương đương 8,37 tỷ USD), đi qua 6 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Hà Nội, Hưng Yên và Hải Phòng. Theo kế hoạch, công trình sẽ được khởi công trong năm 2025 và phấn đấu hoàn thành vào năm 2030.

Nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận, những điều chỉnh này sẽ giúp tuyến đường sắt được tối ưu ngay từ giai đoạn đầu tư thay vì phải tiếp tục mở rộng, nâng cấp sau nhiều năm khai thác. Không chỉ hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và hành khách giữa khu vực cửa khẩu Lào Cai với hệ thống cảng biển Hải Phòng, dự án còn được kỳ vọng trở thành trục logistics xương sống của hành lang kinh tế phía Bắc, tăng cường kết nối với Trung Quốc và mạng lưới vận tải quốc gia, qua đó tạo động lực mới cho phát triển công nghiệp, xuất nhập khẩu và liên kết vùng trong nhiều thập kỷ tới.