Đầu mối kinh doanh xăng dầu phải có kho 15.000 m3 và 10 cửa hàng bán lẻ thay vì đi thuê?

Đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đang đề xuất siết điều kiện hoạt động, trong đó yêu cầu doanh nghiệp phải sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m3 và sở hữu tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, thay vì được phép đi thuê như trước đây.

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu.

Dự thảo vừa được Bộ Công Thương đưa ra lấy ý kiến tại hội nghị tổ chức ở Hà Nội với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, hiệp hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), UBND, Sở Công Thương các địa phương cùng các thương nhân đầu mối sản xuất, kinh doanh và thương nhân phân phối xăng dầu.

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo lập thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Dự thảo được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung những quy định đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường xăng dầu trong giai đoạn mới.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là sửa đổi điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu theo hướng nâng cao năng lực, trách nhiệm và tính bền vững của doanh nghiệp tham gia thị trường. Theo đó, thương nhân đầu mối phải có ít nhất 36 tháng liên tục hoạt động dưới hình thức thương nhân phân phối xăng dầu để bảo đảm đủ kinh nghiệm và năng lực hoạt động. Đồng thời, doanh nghiệp phải sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa tối thiểu 15.000 m³ và sở hữu tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu thay vì được phép đi thuê như trước đây.

Không chỉ vậy, thương nhân đầu mối còn phải bảo đảm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu 100.000 m3 mỗi năm. Trường hợp hai năm liên tiếp không đạt mức này sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh.

Bên cạnh việc siết điều kiện đối với thương nhân đầu mối, dự thảo còn cắt giảm tối đa các khâu trung gian nhằm tạo lập chuỗi cung ứng thông suốt từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối. Theo đó, loại hình thương nhân bán lẻ xăng dầu gồm đại lý bán lẻ xăng dầu và thương nhân nhận quyền bán lẻ xăng dầu sẽ được sáp nhập với thương nhân phân phối xăng dầu thành một loại hình thống nhất mang tên thương nhân phân phối xăng dầu, phản ánh đầy đủ hoạt động phân phối gồm bán buôn và bán lẻ.

Đối với thương nhân phân phối, dự thảo đề xuất bãi bỏ giấy xác nhận đủ điều kiện do Bộ Công Thương cấp, chuyển sang phương thức quản lý bằng hậu kiểm trên cơ sở báo cáo, đăng ký và kê khai của thương nhân nhằm giảm gánh nặng thủ tục hành chính. Hệ thống phân phối mới sẽ vận hành trực tiếp từ khâu tạo nguồn gồm thương nhân sản xuất xăng dầu, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu và thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tới thương nhân phân phối.

Một nội dung đáng chú ý khác là đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp nhưng đồng thời tăng cường trách nhiệm và sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là Nhà nước sẽ không công bố giá cơ sở xăng dầu định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, thương nhân đầu mối được quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ trong hệ thống theo quy định của pháp luật về giá và cơ chế thị trường. Đối với các thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối, doanh nghiệp cũng được quyền quyết định giá bán lẻ.

Sau khi điều chỉnh giá, thương nhân có trách nhiệm kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát. Đối với vùng sâu, vùng xa, giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn nhằm bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước chỉ công bố một yếu tố hình thành giá là chi phí kinh doanh định mức để thương nhân áp dụng, góp phần ngăn chặn việc tăng giá bất hợp lý.

Để tăng cường quản lý thị trường, dự thảo yêu cầu thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, cung cấp thông tin về kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá. Đây sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi diễn biến cung cầu và thị trường theo thời gian thực.

Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của thương nhân đầu mối trong việc bảo đảm quyền lợi của các thương nhân phân phối do mình cung cấp xăng dầu.

Ngoài các giải pháp về quản lý và tổ chức thị trường, dự thảo còn bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo đó, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được phép xuất khẩu, nhập khẩu nguyên liệu cũng như xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu để điều hòa nguồn cung khi được Bộ Công Thương chấp thuận.

Dự thảo đồng thời quy định nguyên tắc xác định các trường hợp biến động giá bất thường để triển khai biện pháp bình ổn khi xảy ra khủng hoảng và tiếp tục duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng đối với thương nhân đầu mối nhằm hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn cung.

Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu các ý kiến đóng góp tại hội nghị để hoàn thiện dự thảo nghị định trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành theo quy định.