Đề xuất giao cấp xã phê duyệt kiến trúc nhà ở riêng lẻ, dự án lớn vẫn nên thuộc cấp tỉnh
Việc phân cấp cho chính quyền cơ sở được nhiều đại biểu ủng hộ, song đi kèm với yêu cầu xác định rõ phạm vi, tăng cường kiểm soát và bảo đảm nguồn lực thực hiện để tránh phát sinh rủi ro trong quản lý kiến trúc.
Chiều 6/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là đề xuất mở rộng phân cấp cho chính quyền cấp xã trong quản lý kiến trúc, đặc biệt đối với việc phê duyệt kiến trúc nhà ở riêng lẻ.
Đề xuất giao cấp xã phê duyệt nhà ở riêng lẻ
Phát biểu tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội), Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng bày tỏ thống nhất với chủ trương phân quyền, phân cấp cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trong lĩnh vực kiến trúc. Tuy nhiên, theo ông, việc phân cấp cần được thiết kế theo hướng phù hợp với năng lực thực thi của chính quyền cơ sở, nhất là trong bối cảnh đội ngũ cán bộ và nguồn nhân lực chuyên môn về kiến trúc ở cấp xã còn nhiều hạn chế.
Từ thực tế đó, ông đề xuất trước mắt có thể giao cấp xã phê duyệt kiến trúc đối với các công trình an sinh xã hội và nhà ở riêng lẻ, trong khi các dự án quy mô lớn, có tính chất phức tạp vẫn nên do cấp tỉnh xem xét, quyết định.
Theo Chánh án TAND Tối cao, việc xác định rõ ranh giới phân cấp sẽ vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa bảo đảm chất lượng quản lý nhà nước đối với hoạt động kiến trúc.
Phân cấp phải đi kèm cơ chế kiểm soát
Bên cạnh phạm vi phân cấp, ông Nguyễn Văn Quảng cho rằng cần xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ ngay từ đầu. Theo ông, nếu chỉ thực hiện hậu kiểm sau khi công trình hoàn thành thì khi phát hiện sai phạm, việc xử lý hoặc buộc tháo dỡ sẽ gây thiệt hại lớn về kinh tế và lãng phí nguồn lực xã hội.
Vì vậy, cùng với việc trao thêm thẩm quyền cho cấp xã, dự thảo luật cần tính toán đầy đủ các cơ chế kiểm tra, giám sát nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện.
Phân cấp nhưng không thể thiếu nguồn lực
Cùng trao đổi về nội dung này, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) đồng tình với chủ trương phân cấp lập quy chế quản lý kiến trúc cho cấp xã, song cho rằng đây là nhiệm vụ hoàn toàn mới và sẽ gặp nhiều khó khăn nếu không đi kèm nguồn lực tương xứng.
Theo đại biểu, hiện nay cấp xã chưa có dòng ngân sách riêng cho công tác lập quy chế quản lý kiến trúc, trong khi quá trình xây dựng quy chế đòi hỏi phải khảo sát hiện trạng, thuê đơn vị tư vấn, lập bản vẽ và huy động đội ngũ chuyên môn.
Từ đó, ông đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc hỗ trợ chuyên môn, bố trí kinh phí, ban hành khung quy chế mẫu và có ý kiến thẩm định bằng văn bản trước khi cấp xã ban hành quy chế, nhất là đối với khu vực có di sản văn hóa hoặc vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Luật Kiến trúc cần bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan
Cũng tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh Luật Kiến trúc không chỉ điều chỉnh hoạt động xây dựng mà còn có mối liên hệ chặt chẽ với việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.
Theo Bộ trưởng, Luật Kiến trúc hiện hành có 7 điều liên quan đến lĩnh vực văn hóa. Vì vậy, trong quá trình sửa đổi, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với Luật Di sản văn hóa và các quy định pháp luật có liên quan.
Đối với Điều 5 của dự thảo về bản sắc văn hóa dân tộc, Bộ trưởng đề nghị quy định theo hướng kết hợp hài hòa giữa việc gìn giữ giá trị truyền thống với tiếp thu tinh hoa kiến trúc, kỹ thuật hiện đại của thế giới, qua đó vừa bảo tồn bản sắc dân tộc vừa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
