Di dời gần 7.000 người, thu hồi 4.600ha đất để xây đập thủy điện 5.400MW, vốn đầu tư 162.000 tỷ đồng
Công trình được kỳ vọng bổ sung nguồn điện đáng kể, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực miền núi Kohistan ở Pakistan.
Dự án đập thủy điện Dasu nằm trên sông Indus thuộc tỉnh Khyber Pakhtunkhwa (Pakistan), với công suất phát điện 4.320MW - 5.400MW khi hoàn thành toàn bộ.
Nhà máy dự kiến sản xuất hơn 21.000 GWh điện/năm, trong khi hồ chứa có tổng dung tích khoảng 1,41 tỷ m3 nước.
Để triển khai dự án, khoảng 4.643ha đất đang được thu hồi để xây dựng các hạng mục khác nhau. Việc thu hồi đất sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến 767 hộ gia đình (tương đương 6.953 người) tại 34 cụm dân cư và làng, đòi hỏi dự án phải hỗ trợ di dời và tái định cư.
Được Ủy ban Điều hành Hội đồng Kinh tế Quốc gia (ECNEC) phê duyệt vào tháng 3/2014 với tổng vốn 486 tỷ rupee, dự án sau nhiều lần điều chỉnh đã có chi phí ước tính tăng lên 1,73 nghìn tỷ rupee (khoảng 162.000 tỷ đồng) - cao hơn 240% so với dự toán ban đầu.
Bên cạnh đó, công trình cũng đã chậm hơn kế hoạch ban đầu hơn 5 năm. Thời điểm hoàn thành dự kiến vào tháng 12/2019 nay đã được lùi tới tháng 11/2028.
Chậm giải phóng mặt bằng
Một trong những nguyên nhân chính khiến dự án đình trệ, theo Tổng Kiểm toán Pakistan (AGP), là việc chưa thể hoàn tất 100% công tác thu hồi đất dù dự án đã được triển khai hơn một thập kỷ.
Việc chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng đã làm chậm nhiều hạng mục xây dựng quan trọng, trong đó có các công trình phụ trợ và hạ tầng hỗ trợ phục vụ các hạng mục chính.
Dự án thủy điện Dasu do Cơ quan Phát triển Nước và Điện Pakistan (WAPDA) triển khai, được xem là một phần quan trọng trong chiến lược năng lượng dài hạn của nước này.
Nằm trên sông Indus tại Kohistan, dự án được thiết kế để sản xuất 4.320MW điện sạch với chi phí thấp, góp phần giải quyết tình trạng thiếu điện nghiêm trọng hiện nay tại Pakistan.
Ngoài ra, dự án được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp tại khu vực Kohistan vốn kém phát triển và nằm ở vùng xa xôi của tỉnh Khyber Pakhtunkhwa.
Tuy nhiên, báo cáo kiểm toán cảnh báo việc tiếp tục chậm tiến độ và quản lý yếu kém có thể làm suy giảm hiệu quả của dự án, đồng thời khiến chi phí tiếp tục tăng.
AGP đề xuất Pakistan khẩn trương thực hiện các biện pháp khắc phục, trong đó có đẩy nhanh tiến độ thông qua tăng cường giám sát, hoàn tất công tác thu hồi đất, nâng cao năng lực quản lý hợp đồng và hoàn thiện thiết kế trước khi trao thầu nhằm hạn chế những điều chỉnh tốn kém về sau.
Báo cáo cũng yêu cầu tăng cường kỷ luật tài chính và các cơ chế kiểm soát nội bộ để bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng nguồn vốn công.
