Di dời nhà thờ trăm tuổi nặng 672 tấn đi 5km mà không cần tháo dỡ, chi phí hơn 1.300 tỷ đồng
Công trình hơn 100 năm tuổi buộc phải chuyển vị trí do hoạt động của mỏ quặng sắt dưới lòng đất đe dọa sự ổn định của nền đất.
Trong hai ngày 19 và 20/8/2025, một nhà thờ màu đỏ khổng lồ đã được di chuyển trên quãng đường dài 5km qua các tuyến phố để đến vị trí mới ở Kiruna, miền Bắc Thụy Điển.
Đáng chú ý, công trình bằng gỗ nặng 672,4 tấn và rộng 40m này vẫn được giữ nguyên trạng trong suốt hành trình.
LKAB, tập đoàn khai thác quặng sắt thuộc sở hữu Nhà nước Thụy Điển, cho biết quá trình di dời đã hoàn tất theo kế hoạch mà không gặp sự cố.
Nguyên nhân khiến nhà thờ phải chuyển đi nằm ngay bên dưới thành phố.
Hoạt động khai thác quặng sắt ngày càng mở rộng bắt đầu tác động đến nền đất nơi Kiruna được xây dựng, buộc thành phố phải di dời nhiều tòa nhà, không gian công cộng và một phần hạ tầng sang khu vực mới.
Công trình hơn 100 năm tuổi đứng trước nguy cơ từ lòng đất
Khánh thành năm 1912, nhà thờ Kiruna là một trong những công trình lịch sử nổi tiếng nhất thành phố. Kiến trúc gỗ của nhà thờ mang nhiều dấu ấn văn hóa Sámi, cộng đồng bản địa sinh sống tại khu vực Bắc Âu.
Công trình đã tồn tại hơn một thế kỷ tại vị trí cũ, nhưng việc mở rộng khai thác mỏ khiến nền móng của nhà thờ đứng trước nguy cơ mất ổn định.
Khai thác mỏ dưới lòng đất có thể gây ra hiện tượng sụt lún, khi nền đất biến dạng hoặc hạ xuống do những thay đổi trong các lớp địa chất bên dưới bề mặt.
Tại Kiruna, hoạt động khai thác quặng sắt tiến sâu hơn lòng đất bắt đầu ảnh hưởng đến khu đô thị cũ. Việc tiếp tục duy trì các công trình tại vị trí ban đầu không còn được xem là an toàn trong quá trình thành phố tái quy hoạch.
Việc di dời nhà thờ là một phần trong kế hoạch tái cấu trúc quy mô lớn được triển khai từ năm 2004, sau khi LKAB thông báo với chính quyền Kiruna về nhu cầu chuyển trung tâm đô thị cũ sang khu vực khác.
Giải pháp được lựa chọn là từng bước di chuyển các tòa nhà và chức năng đô thị ra khỏi những khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động khai thác.
Di chuyển nguyên khối thay vì tháo dỡ
Việc tháo dỡ nhà thờ được đánh giá là tiềm ẩn rủi ro đối với việc bảo tồn các đặc điểm lịch sử của công trình. Tách rời từng bộ phận có thể làm tổn hại những cấu kiện nguyên bản, đồng thời kéo dài quá trình di dời.
Vì vậy, phương án được lựa chọn là vận chuyển toàn bộ nhà thờ trong tình trạng nguyên khối.
Công tác chuẩn bị kéo dài khoảng 8 năm, bao gồm xây dựng tuyến đường và phát triển các giải pháp kỹ thuật riêng để nâng đỡ, di chuyển công trình có kích thước và trọng lượng đặc biệt lớn.
Các tuyến phố phải được điều chỉnh để đáp ứng chiều rộng 40m của nhà thờ.
Những bệ vận chuyển chuyên dụng được sử dụng để đưa công trình đi dọc tuyến đường đã được gia cố và chuẩn bị trước nhằm chịu được sức nặng của toàn bộ tòa nhà.
Nhà thờ được đưa đến vị trí mới nằm giữa nghĩa trang và trung tâm Kiruna. Tại vị trí mới, công trình được xoay 180 độ so với hướng ban đầu, đưa khu vực bàn thờ quay về phía Tây.
Chi phí di dời nhà thờ được ước tính hơn 500 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 1.300 tỷ đồng).
