Doanh nghiệp đua nhau nhập cuộc lĩnh vực tài sản mã hóa: Chỉ 5 ‘tấm vé’ vào sân chơi hơn 200 tỷ USD

Chính sách tăng tốc, tài sản số thoát “vùng xám”

Năm 2025, thị trường tài chính Việt Nam ghi nhận một bước ngoặt chính sách quan trọng khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Động thái này được xem là bước đi chính thức đưa tài sản số ra khỏi “vùng xám” pháp lý, từng bước tích hợp vào hệ thống tài chính trong nước.

Cụ thể, Nghị quyết 05 khởi động giai đoạn thí điểm kéo dài 5 năm đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây là tín hiệu cho thấy sự tiếp nhận thận trọng nhưng rõ ràng của Chính phủ đối với loại tài sản mới, trong bối cảnh tiền mã hóa ngày càng trở nên phổ biến và quen thuộc với người dân. Mục tiêu đặt ra là chuyển hoạt động giao dịch tài sản mã hóa từ thị trường phi chính thức quy mô lớn sang thị trường chính thức, có thể quản lý về thuế, giám sát rủi ro và tích hợp vào hệ thống tài chính nội địa.

Theo Nghị quyết, Bộ Tài chính được giao phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an để lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm.

Trước đó, vào tháng 7/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số, lần đầu công nhận tài sản số trong hệ thống pháp luật, đồng thời yêu cầu các nền tảng tiền mã hóa phải được cấp phép hoạt động trong nước và cung cấp cổng giao dịch trực tiếp bằng tiền đồng kể từ ngày 1/1/2026.

Song song với hoàn thiện khung pháp lý, Chính phủ cũng ra mắt NDAChain – nền tảng blockchain quốc gia, cho phép thực hiện các giao dịch tài chính an toàn và mua sắm trực tuyến bảo mật. Theo kế hoạch, Việt Nam sẽ thí điểm 5 sàn giao dịch tài sản số được cấp phép, hỗ trợ giao dịch Bitcoin, Ethereum và khoảng 50 loại tài sản mã hóa khác.

Theo quan sát từ VinaCapital, dù Việt Nam đã tiếp cận lĩnh vực tài sản số một cách thận trọng trong nhiều năm qua, song giai đoạn hiện nay mang tính khác biệt rõ nét. Hoạt động xây dựng chính sách đang tăng tốc với tần suất thảo luận dày hơn giữa các cơ quan quản lý, nhiều sự kiện chuyên ngành, cùng việc ra mắt NDAChain – phản ánh xu hướng công nhận tài sản số như một bộ phận hợp pháp của hệ thống tài chính.

Đáng chú ý, ngày 20/1, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 96/QĐ-BTC, công bố các thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực tài sản mã hóa thuộc phạm vi quản lý của bộ. Theo đó, điều kiện cấp phép đối với tổ chức cung cấp dịch vụ giao dịch tài sản mã hóa được thiết kế khá chặt chẽ. Vốn điều lệ phải được góp bằng đồng Việt Nam, với mức vốn đã góp tối thiểu lên tới 10.000 tỷ đồng.

Cơ cấu cổ đông cũng bị siết chặt, khi tối thiểu 65% vốn điều lệ phải do các tổ chức góp vốn. Đáng chú ý, trên 35% vốn điều lệ phải đến từ ít nhất hai tổ chức thuộc nhóm ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ. Mỗi tổ chức, cá nhân chỉ được phép góp vốn tại một đơn vị cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được Bộ Tài chính cấp phép.

Doanh nghiệp nhìn thấy gì ở “miếng bánh” tài sản mã hóa?

Theo báo cáo “Toàn cảnh Tiền mã hóa Toàn cầu 2025” của Chainalysis, tổng giá trị tài sản mã hóa nhận trên chuỗi tại Việt Nam đã vượt 200 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025, đưa Việt Nam đứng thứ ba khu vực châu Á – Thái Bình Dương, sau Ấn Độ và Hàn Quốc.

Chainalysis ghi nhận tốc độ tăng trưởng hàng năm của Việt Nam đạt 55%. Dù thấp hơn một số thị trường mới nổi khác, tổ chức này đánh giá đây là dấu hiệu của một thị trường đang trưởng thành, chuyển từ giai đoạn bùng nổ ban đầu sang phát triển dựa trên nhu cầu sử dụng thực tế.

Theo VDSC, nhóm ngân hàng sẽ là bên hưởng lợi lớn khi thị trường tài sản mã hóa đi vào vận hành nhờ nguồn lực tài chính mạnh, mạng lưới khách hàng rộng và hạ tầng công nghệ phát triển. Các ngân hàng thương mại sở hữu công ty dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép sớm có tiềm năng gia tăng lợi nhuận đáng kể trong 5 năm thí điểm thông qua đầu tư dài hạn hoặc công ty liên kết.

Với các công ty chứng khoán, sàn tài sản mã hóa giúp mở rộng biên giới thị trường vốn, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư và giữ chân thế hệ nhà đầu tư trẻ. Khác với cổ phiếu hay trái phiếu, tài sản mã hóa cho phép giao dịch toàn cầu, liên tục 24/7. Bên cạnh đó, sức hút của tài sản mã hóa còn đến từ tiềm năng sinh lời cao, với Bitcoin từng tăng từ vài cent lên hơn 89.855 USD.

Trong khi đó, doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn thông qua token hóa tài sản, giúp nâng cao tính linh hoạt tài chính và khả năng tiếp cận dòng vốn trong và ngoài nước khi thị trường được vận hành trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng.

Theo TS. Phạm Nguyễn Anh Huy, Giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, khi các tài sản vật lý như bất động sản, dự án năng lượng hay quyền sở hữu trí tuệ được số hóa và chia nhỏ dưới dạng token, doanh nghiệp có thể tiếp cận tập hợp nhà đầu tư rộng hơn, kể cả quốc tế, mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay ngân hàng hay phát hành cổ phiếu truyền thống.

Trong bối cảnh khung pháp lý đang dần hoàn thiện, việc doanh nghiệp và các định chế tài chính chủ động chuẩn bị nguồn lực cho thị trường tài sản mã hóa không đơn thuần là phản ứng nhất thời trước một xu hướng mới.

Với nhiều tổ chức, đây là quá trình “đặt vị thế” sớm trong một lĩnh vực tiềm năng, nơi lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ vốn, mà còn từ năng lực công nghệ, quản trị rủi ro và khả năng thích ứng chính sách.

Cuộc đua thành lập sàn tài sản số và những “nút thắt” kìm chân doanh nghiệp

Trong bối cảnh khung pháp lý dần được hoàn thiện, ngày càng nhiều doanh nghiệp công bố kế hoạch tham gia thị trường tài sản mã hóa. Theo thống kê, đến thời điểm hiện tại đã có khoảng 10 ngân hàng và công ty chứng khoán bày tỏ sự sẵn sàng cung cấp dịch vụ sàn giao dịch tài sản mã hóa khi được cơ quan quản lý cho phép.

Danh sách này gồm CTCP Kinh doanh Tiền mã hóa và Tài sản mã hóa Vimexchange; CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) trong hệ sinh thái Techcombank; CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) của Chứng khoán VIX; CTCP Sàn giao dịch Tài sản số DNEX thuộc HVA Group; cùng Chứng khoán SSI và một số tổ chức khác.

Tuy nhiên, trong số các đơn vị đã công bố kế hoạch, hiện chỉ có Vimexchange đáp ứng điều kiện vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng để đăng ký cấp phép. Phần lớn các doanh nghiệp còn lại vẫn có quy mô vốn khá khiêm tốn so với yêu cầu.

Do “vé vào cửa” lên tới 10.000 tỷ đồng, trong khi số lượng tổ chức được thí điểm tối đa chỉ là 5, nhiều doanh nghiệp đã quyết định dừng hoặc điều chỉnh kế hoạch. Tại ĐHĐCĐ bất thường năm 2025, ông Tô Hải, Tổng Giám đốc Chứng khoán Vietcap (VCI), cho biết Vietcap đã dừng dự án lập sàn giao dịch tài sản số do yêu cầu vốn quá lớn trong khi lĩnh vực này còn mới và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Chứng khoán HD (HDBS) cũng thay đổi phương án tăng vốn. Trước đó, HDBS từng dự kiến dùng 1.500 tỷ đồng để góp vốn thành lập sàn tài sản mã hóa. Tuy nhiên, phương án phát hành hơn 365 triệu cổ phiếu đã bị dừng lại, thay bằng kế hoạch phát hành gần 950 triệu cổ phiếu, nâng vốn điều lệ lên gần 11.000 tỷ đồng. Tại lần lấy ý kiến cổ đông tháng 11/2025, HDBS cho biết nguồn vốn thu về sẽ chủ yếu phân bổ cho đầu tư, tự doanh chứng khoán và cho vay margin, thay vì ưu tiên mảng tài sản số.

Theo giới phân tích, vốn không phải là rào cản duy nhất. Báo cáo của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng “nút thắt” thực sự nằm ở năng lực công nghệ, hạ tầng blockchain, bảo mật an ninh mạng (đáp ứng tiêu chuẩn cấp độ 4) và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Điều này lý giải cho các động thái hợp tác quốc tế, như MBBank ký MoU với Dunamu – đơn vị vận hành sàn Upbit của Hàn Quốc, hay việc SSI Digital được cho là hợp tác với các đối tác công nghệ toàn cầu.

Trong khi đó, TCEX của Techcombank được kỳ vọng có lợi thế nhờ nền tảng công nghệ phát triển nội bộ. Ngày 21/1, lãnh đạo TCBS cho biết đã hoàn tất các bước chuẩn bị cần thiết và đã nộp hồ sơ xin cấp phép kinh doanh liên quan đến tài sản số. Nếu quá trình thẩm định diễn ra thuận lợi, công ty có thể được cấp phép trong khoảng 3 tháng tới, thậm chí sớm hơn, tùy thuộc vào tiến độ xem xét của cơ quan quản lý Nhà nước. Về mặt triển khai, lãnh đạo TCBS cho biết doanh nghiệp đã xây dựng xong nền tảng công nghệ, hệ thống vận hành cũng như ban hành đầy đủ các quy trình nội bộ cho mảng kinh doanh tài sản số.