Đồng nội tệ mất giá 8%, chứng khoán bốc hơi gần 14%: Chuyện gì đang xảy ra tại quốc gia trụ cột BRICS?
Diễn biến này cho thấy giới đầu tư ngày càng lo ngại về tình hình tài chính công của Brazil, đồng thời gia tăng sức ép buộc Tổng thống Lula, 80 tuổi, phải có những biện pháp củng cố ngân sách Chính phủ.
Thị trường chứng khoán São Paulo giảm sâu, đồng real của Brazil ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ năm 1999 trong phiên giao dịch ngày thứ Hai (26/10).
Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva bất ngờ tái đắc cử, khiến giới đầu tư lo ngại Chính phủ Brazil sẽ tiếp tục tăng chi tiêu, làm gia tăng gánh nặng nợ công của nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh, Financial Times đưa tin.
Đồng real mất 8% giá trị so với USD, xuống còn 5,41 real đổi 1 USD, trong một phiên giao dịch đầy biến động.
Chỉ số chứng khoán chuẩn Bovespa tại São Paulo lao dốc 13,9%, sau khi thị trường có thời điểm phải kích hoạt cơ chế tạm ngừng giao dịch khẩn cấp. Trong khi đó, kỳ vọng về lãi suất dài hạn trong tương lai tăng mạnh, đẩy lợi suất một số trái phiếu trong nước vượt ngưỡng 15%.
Đây là phiên giao dịch tồi tệ nhất của chỉ số Bovespa kể từ đợt biến động thị trường năm 2020 do đại dịch Covid-19 gây ra.
Diễn biến này cho thấy giới đầu tư ngày càng lo ngại về tình hình tài chính công của Brazil, đồng thời gia tăng sức ép buộc Tổng thống Lula, 80 tuổi, phải có những biện pháp củng cố ngân sách Chính phủ.
“Thị trường trong nước đã bị bán tháo dữ dội. Đây là những biến động cực lớn. Đó là thông điệp rõ ràng rằng điều chỉnh chính sách tài khóa phải là ưu tiên hàng đầu”, ông Graham Stock, chiến lược gia cấp cao về nợ Chính phủ tại công ty quản lý tài sản RBC BlueBay, nhận định.
Tuy nhiên, nhiệm vụ này có thể đặt ra những thách thức chính trị không nhỏ đối với ông Lula, cựu lãnh đạo công đoàn từng điều hành Brazil từ năm 2003 đến năm 2010 và trở lại nắm quyền cách đây 4 năm.
Trong chiến dịch tranh cử, ông Lula đưa ra hàng loạt cam kết chi tiêu tốn kém, bao gồm miễn phí phương tiện giao thông công cộng vào cuối tuần, xóa nợ cho người dân và tăng các khoản trợ cấp xã hội. Những người chỉ trích cáo buộc ông sử dụng các chính sách chi tiêu nhằm thu hút phiếu bầu.
Chiến thắng của ông Lula với 51,8% số phiếu trong vòng bầu cử quyết định, so với 48,2% của đối thủ Flávio Bolsonaro, 45 tuổi, con trai cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, đã khiến nhiều nhà đầu tư bất ngờ. Trước đó, họ đặt cược vào khả năng Brazil sẽ có sự thay đổi chính quyền trong năm tới.
Giới đầu tư từng kỳ vọng ông Flávio Bolsonaro sẽ sẵn sàng giải quyết tình trạng thâm hụt ngân sách lớn của Brazil, qua đó tạo điều kiện giảm lãi suất đang ở mức hai chữ số. Mặt bằng lãi suất cao hiện là lực cản đối với tăng trưởng kinh tế, đồng thời gây áp lực lên tài chính của các hộ gia đình.
Ông Jim Reid, Giám đốc nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu tại Deutsche Bank, nhận định: “Kết quả bầu cử đã khiến thị trường bất ngờ, bởi các nhà đầu tư ngày càng định giá theo kịch bản ông Bolsonaro giành chiến thắng. Trước đó, họ kỳ vọng triển vọng củng cố tài khóa sẽ sáng sủa hơn”.
Ông Fred Nobre, nhà quản lý danh mục đầu tư tại công ty môi giới và đầu tư Warren Brasil, cũng cho biết: “Tâm lý thị trường đang hết sức tiêu cực. Đây là ngày có diễn biến giá tài sản tồi tệ nhất trong nhiều năm qua”.
Thâm hụt ngân sách và nợ công trở thành tâm điểm lo ngại
Trong bối cảnh Tổng thống Lula theo đuổi chính sách tăng thuế và mở rộng chi tiêu công nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo thâm hụt ngân sách của Brazil trong năm nay sẽ tương đương khoảng 8% GDP.
Các nhà kinh tế cảnh báo nợ công của Brazil, hiện ở mức khoảng 83% GDP, là tương đối cao đối với một nền kinh tế mới nổi. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến Ngân hàng Trung ương nước này duy trì lãi suất ở mức cao, với lãi suất điều hành hiện là 13,75%.
Ông Aldo Ruiz, chuyên gia phân tích cổ phiếu thị trường mới nổi tại Federated Hermes, nhận định: “Nếu ông Lula không đưa ra định hướng rõ ràng để giải quyết các vấn đề tài khóa của đất nước, lãi suất nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, đồng real sẽ mất giá và tăng trưởng GDP sẽ bị hạn chế bởi các điều kiện tài chính thắt chặt”.
Dù vậy, ông Kurt Knowlson, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Aviva Investors, cho rằng những biện pháp tăng chi tiêu mà ông Lula công bố trước vòng bỏ phiếu quyết định đồng nghĩa với việc Brazil phải bắt đầu quá trình củng cố tài khóa cần thiết từ một mức chi tiêu cao hơn trước.
Giới đầu tư hiện sẽ tập trung theo dõi quyết định lựa chọn Bộ trưởng Tài chính mới của ông Lula, người sẽ thay thế lãnh đạo tạm quyền hiện tại.
Ông Graham Stock tại RBC BlueBay nhận định: “Các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm một tuyên bố thể hiện định hướng chính sách tài khóa của chính quyền Lula và việc bổ nhiệm Bộ trưởng Tài chính sẽ là một phần quan trọng trong đó”.
Trước kết quả bầu cử hôm Chủ nhật, đồng real đã tăng 10% so với USD kể từ đầu năm. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Brazil nằm trong nhóm có diễn biến tốt nhất thế giới, tăng 38% nếu tính bằng USD, chỉ thấp hơn một chút so với chỉ số chứng khoán Hàn Quốc, nơi cổ phiếu bán dẫn chiếm tỷ trọng lớn.
Cổ phiếu ngân hàng lao dốc, làn sóng bán tháo lan ra thị trường quốc tế
Nhóm cổ phiếu tài chính nằm trong số những ngành chịu thiệt hại nặng nề nhất trên sàn chứng khoán São Paulo. Chỉ số theo dõi nhóm ngành này lao dốc 22% trong phiên giao dịch ngày 26/10.
Cổ phiếu ngân hàng đầu tư BTG Pactual giảm 25%, trong khi Banco do Brasil, ngân hàng do nhà nước kiểm soát, mất 29% giá trị. Cổ phiếu ngân hàng thương mại Bradesco cũng giảm 22%.
Đối với các doanh nghiệp Brazil niêm yết tại Mỹ, cổ phiếu XP, công ty môi giới tài chính trên nền tảng số, lao dốc tới 48%. Cổ phiếu Nubank, một trong những công ty công nghệ tài chính lớn nhất thế giới, giảm 17%.
Tác động của làn sóng bán tháo cũng lan sang các thị trường nước ngoài.
Lợi suất trái phiếu Chính phủ Brazil phát hành bằng USD, đáo hạn năm 2036, tăng từ 6,72% lên 6,94%. Trong khi đó, cổ phiếu Banco Santander của Tây Ban Nha, ngân hàng có hoạt động kinh doanh quy mô lớn tại Brazil, giảm 3,1%.
Diễn biến này cho thấy những lo ngại về triển vọng tài khóa của Brazil không chỉ ảnh hưởng đến thị trường trong nước mà còn tác động tới các nhà đầu tư quốc tế có liên quan đến nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh.
