Elon Musk chi gần 500 triệu USD vẫn không 'cứu' được đảng Cộng hòa, 'đế chế' Tesla và SpaceX chịu sức ép sau bầu cử Mỹ

Theo Reuters ngày 4/11, tỷ phú Elon Musk được xem là một trong những nhân vật chịu tác động lớn từ thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ, dù bản thân ông không tham gia tranh cử.

Người giàu nhất thế giới đã chi gần 500 triệu USD để hậu thuẫn các ứng viên đảng Cộng hòa, trong đó có nỗ lực duy trì quyền kiểm soát của đảng này tại Texas, bang có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của ông.

Tuy nhiên, kết quả không diễn ra như kỳ vọng. Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ, trong khi ứng viên Gina Hinojosa đánh bại Thống đốc Greg Abbott thuộc đảng Cộng hòa tại Texas, chấm dứt hơn 3 thập kỷ đảng Cộng hòa nắm giữ vị trí này.

Texas hiện là nơi đặt trụ sở của hãng xe điện Tesla, tập đoàn công nghệ vũ trụ SpaceX và dự án sản xuất chip bán dẫn quy mô lớn mà 2 doanh nghiệp đang phối hợp phát triển. Vì vậy, chiến thắng của đảng Dân chủ tại bang này không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn đặt ra những thách thức mới đối với kế hoạch mở rộng hoạt động kinh doanh của Musk.

Musk từng đặt cược đáng kể vào việc duy trì môi trường chính trị thuận lợi tại bang này. Ngay trong ngày bầu cử 3/11, ông vẫn sử dụng mạng xã hội X để kêu gọi những người theo dõi bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa.

Sau khi kết quả được công bố, Musk phải đối mặt với một Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát, trong đó nhiều nghị sĩ từng công khai chỉ trích các hoạt động kinh doanh và vai trò chính trị của ông.

Phản ứng của thị trường cũng nhanh chóng xuất hiện. Trong phiên giao dịch ngày 4/11, cổ phiếu SpaceX có thời điểm giảm 5,5%, trong khi Tesla mất 5,1%, diễn biến kém tích cực hơn thị trường chứng khoán Mỹ nói chung.

Nguy cơ hàng loạt siêu dự án AI bị siết quản lý

Một trong những thách thức lớn nhất đối với Musk sau cuộc bầu cử là khả năng các dự án trung tâm dữ liệu AI bị trì hoãn hoặc phải đáp ứng những yêu cầu quản lý nghiêm ngặt hơn.

Theo Reuters, các nghị sĩ Dân chủ có thể tăng cường giám sát việc xây dựng trung tâm dữ liệu, trong bối cảnh cộng đồng địa phương ngày càng lo ngại về lượng điện tiêu thụ, chi phí năng lượng và tác động môi trường của những cơ sở này.

Tại Texas, bà Hinojosa từng kêu gọi tạm dừng phê duyệt các dự án trung tâm dữ liệu mới cho đến khi chính quyền xây dựng được cơ chế bảo vệ tốt hơn đối với người dân. Bà cũng đề xuất chấm dứt những chính sách ưu đãi thuế dành cho loại hình đầu tư này, cho rằng các doanh nghiệp công nghệ lớn không nên được hưởng lợi trong khi người dân phải chịu chi phí điện năng gia tăng.

Những quan điểm trên có thể tạo ra trở ngại đối với kế hoạch mở rộng hạ tầng AI của Musk, đặc biệt khi ông đang đặt mục tiêu phát triển năng lực tính toán với quy mô lớn chưa từng có.

Theo Reuters, SpaceX đang đẩy mạnh hoạt động AI thông qua 2 trung tâm dữ liệu Colossus và Colossus II gần thành phố Memphis, bang Tennessee. Đây là những cơ sở hạ tầng AI có quy mô lớn, phục vụ nhu cầu xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo.

Việc cho các doanh nghiệp công nghệ, trong đó có Anthropic, thuê năng lực tính toán đã góp phần thúc đẩy doanh thu và giúp SpaceX lần đầu ghi nhận lợi nhuận sau khi trở thành công ty đại chúng.

Tuy nhiên, tham vọng của Musk còn lớn hơn nhiều so với công suất hiện tại.

Tính đến cuối tháng 9, năng lực hạ tầng AI của doanh nghiệp đạt khoảng 1,7 GW. SpaceX đặt mục tiêu nâng con số này lên tối đa 3 GW vào cuối năm 2026, trước khi tiếp tục mở rộng lên 13 GW trong năm 2027. Như vậy, nếu hoàn thành kế hoạch, công suất sẽ tăng gần 8 lần so với mức cuối tháng 9/2026.

Hãng nghiên cứu bán dẫn SemiAnalysis cũng xác định hơn 9 GW công suất trung tâm dữ liệu đang được lên kế hoạch hoặc phát triển trong hệ sinh thái của SpaceX, bao gồm các cơ sở mới tại tổ hợp Starbase ở Boca Chica, Texas.

Quy mô đầu tư khổng lồ này khiến việc tiếp cận nguồn điện, đất đai và giấy phép xây dựng trở thành những yếu tố quyết định tiến độ dự án.

Nếu chính quyền Texas và Quốc hội Mỹ áp dụng các quy định chặt chẽ hơn, kế hoạch mở rộng hạ tầng có thể bị trì hoãn, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu doanh thu và lợi nhuận của SpaceX.

Ông Jake Dollarhide, Giám đốc điều hành Longbow Asset Management, nhận định việc đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội có thể tạo thêm áp lực đối với ngành công nghệ, đặc biệt là hoạt động phát triển AI. Theo chuyên gia này, các biện pháp quản lý mới có khả năng làm chậm tốc độ tăng trưởng rất nhanh mà thị trường AI đã duy trì trong thời gian qua.

Ông cũng cho rằng khoản tiền lớn mà Musk đổ vào chiến dịch tranh cử không đủ để giúp đảng Cộng hòa vượt qua những lo ngại của cử tri về hóa đơn điện, giá thực phẩm và giá xăng.

Trước những khó khăn có thể xuất hiện, Musk đăng một bình luận trên X rằng việc đặt trung tâm dữ liệu ngoài không gian đang trở nên hấp dẫn hơn.

Phát biểu này ám chỉ kế hoạch đầy tham vọng của SpaceX nhằm phát triển các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, dù ý tưởng vẫn phải đối mặt với những thách thức kỹ thuật lớn, từ hệ thống làm mát đến bảo trì thiết bị trong môi trường không gian.

Thống đốc mới của Texas từng kiện chính quyền vì quan hệ với Musk

Ngoài vấn đề trung tâm dữ liệu, một trở ngại khác đối với Elon Musk là mối quan hệ căng thẳng từ trước với bà Gina Hinojosa, người vừa đắc cử thống đốc Texas.

Trong quá trình tranh cử, bà Hinojosa từng khởi kiện nhằm yêu cầu công khai những email trao đổi giữa Musk và Thống đốc Greg Abbott. Bà cáo buộc chính quyền Abbott ưu ái tỷ phú thông qua các chính sách hỗ trợ và thỏa thuận có lợi cho doanh nghiệp của ông, đồng thời cho rằng lợi ích của người dân Texas chưa được đặt đúng mức ưu tiên.

Mối quan hệ giữa 2 bên đặc biệt nhạy cảm khi Tesla và SpaceX đang triển khai hàng loạt dự án quy mô lớn tại bang này.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi là kế hoạch mở rộng tổ hợp Starbase tại Boca Chica, nơi SpaceX phát triển và thử nghiệm các hệ thống tên lửa.

Theo tạp chí Texas Monthly, các quan chức bang từng thảo luận khả năng chuyển nhượng một khu công viên tiểu bang ven biển cho SpaceX. Bà Hinojosa công khai phản đối ý tưởng này, cho rằng tài sản công không nên được chuyển giao theo cách gây bất lợi cho cộng đồng địa phương. "Texas không phải để bán", bà tuyên bố hồi tháng 10.

Quan điểm này cho thấy những dự án mở rộng của SpaceX tại Texas có thể phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn dưới chính quyền mới.

Không chỉ thất bại trong cuộc đua thống đốc, Musk còn chịu thêm bất lợi khi ứng viên Cộng hòa Ken Paxton, người được ông hỗ trợ tài chính mạnh mẽ, để thua ứng viên Dân chủ James Talarico trong cuộc đua Thượng viện Mỹ tại Texas. Đây là kết quả đáng chú ý tại một bang vốn được xem là thành trì quan trọng của đảng Cộng hòa trong nhiều thập kỷ.

Ở cấp liên bang, những tranh cãi liên quan đến hoạt động kinh doanh và vai trò chính trị của Musk cũng có thể trở thành chủ đề điều tra tại Quốc hội.

Trước đó, các nghị sĩ Dân chủ đã đặt câu hỏi về việc SpaceX hạn chế một số dịch vụ liên lạc vệ tinh được quân đội Ukraine sử dụng, cũng như những đợt cắt giảm nhân sự liên bang quy mô lớn trong thời gian Musk tham gia điều hành Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE).

Những hợp đồng chính phủ và khoản trợ cấp dành cho các doanh nghiệp của Musk cũng được dự báo tiếp tục nằm trong phạm vi giám sát.

Ông Robert Garcia, người dự kiến giữ chức Chủ tịch Ủy ban Giám sát Hạ viện khi đảng Dân chủ tiếp quản cơ quan này, đã phát đi thông điệp ngắn gọn tới các nghị sĩ Cộng hòa và những người có liên quan sau chiến thắng bầu cử: "Hãy thuê luật sư".

Dù vậy, việc đảng Dân chủ giành Quốc hội không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp của Musk sẽ lập tức bị điều tra hoặc những dự án đang triển khai sẽ bị đình chỉ. Các quyết định vẫn phụ thuộc vào quy trình giám sát, thẩm quyền của từng cơ quan và quy định pháp luật hiện hành.

Theo Reuters, một chi tiết đáng chú ý khác là sau cuộc bầu cử, Musk đã xóa bài đăng từng kêu gọi người theo dõi bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa trong ngày 3/11.