Tỷ phú giàu nhất châu Phi rót 2,5 tỷ USD khởi động dự án năng lượng kết nối 6 quốc gia, xây kho nhiên liệu lớn gấp 8 lần cơ sở hiện tại

Theo Reuters ngày 4/11, tỷ phú người Nigeria Aliko Dangote đẫ chính thức khởi động dự án kho dự trữ nhiên liệu và đường ống dẫn dầu thành phẩm tại thành phố cảng Walvis Bay của Namibia.

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD (tương đương hơn 64.000 tỷ đồng), được triển khai trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Phi vẫn phụ thuộc lớn vào nhiên liệu nhập khẩu và chịu sức ép từ giá năng lượng tăng cao do cuộc xung đột liên quan đến Iran.

Phát biểu tại lễ khởi động với sự tham dự của Tổng thống Namibia Netumbo Nandi-Ndaitwah, ông Dangote cho biết công trình sau khi hoàn thành sẽ góp phần củng cố an ninh năng lượng cho 6 quốc gia châu Phi, đồng thời đưa Walvis Bay trở thành một trung tâm lưu trữ và phân phối nhiên liệu quan trọng của khu vực.

Theo vị tỷ phú, dự án được kỳ vọng giúp Namibia giảm những điểm yếu trong hệ thống logistics, hạn chế chi phí vận chuyển cao và cải thiện tình trạng thiếu an ninh năng lượng.

Điểm đáng chú ý nhất của dự án là kho chứa nhiên liệu có tổng sức chứa khoảng 600 triệu lít, tương đương gần 4 triệu thùng. Trong đó, 360 triệu lít dành cho dầu diesel và 240 triệu lít còn lại dành cho xăng. Quy mô này lớn gấp 8 lần Cơ sở Dự trữ Dầu Quốc gia Namibia hiện nay, vốn có sức chứa 75 triệu lít và do công ty dầu khí quốc gia Namcor vận hành.

Đường ống 1.700km kết nối nhiều quốc gia châu Phi

Bên cạnh kho dự trữ quy mô lớn, dự án còn bao gồm kế hoạch phát triển mạng lưới đường ống vận chuyển nhiên liệu dài khoảng 1.700 km, kết nối cảng Walvis Bay với các thị trường nằm sâu trong lục địa.

Theo phương án được ông Dangote công bố, tuyến đường ống có thể kết nối Namibia với Botswana, Zimbabwe, Zambia và trong tương lai mở rộng tới Cộng hòa Dân chủ Congo. Đây đều là những thị trường có nhu cầu nhiên liệu đáng kể, trong đó nhiều quốc gia không có đường bờ biển và phải phụ thuộc vào hệ thống vận tải xuyên biên giới để tiếp nhận xăng dầu nhập khẩu.

Việc xây dựng hệ thống đường ống kết hợp kho chứa tại Walvis Bay được kỳ vọng giúp giảm chi phí logistics, cải thiện khả năng tiếp cận nhiên liệu và hạn chế tình trạng gián đoạn nguồn cung.

Ông Dangote cho rằng dự án sẽ góp phần nâng cao khả năng tự chủ năng lượng cho 6 quốc gia châu Phi, đồng thời đưa Walvis Bay trở thành một trung tâm trung chuyển và phân phối nhiên liệu quan trọng của khu vực.

Walvis Bay là một trong những cảng biển chiến lược của Namibia, nằm bên bờ Đại Tây Dương và có vị trí thuận lợi để kết nối với các tuyến vận tải hàng hóa vào khu vực nội địa phía Nam châu Phi.

Ngoài mạng lưới đường ống khu vực, dự án còn có các hạng mục phục vụ tiếp nhận, lưu trữ và phân phối nhiên liệu, bao gồm hệ thống bồn chứa, cơ sở bơm cấp và khu vực xuất hàng lên xe bồn.

Theo ông Dangote, dự án dự kiến hoàn thành trong vòng 18 đến 20 tháng. Khi đi vào hoạt động, cơ sở này không chỉ phục vụ nhu cầu nhiên liệu của Namibia mà còn hướng tới các quốc gia láng giềng đang phụ thuộc nhiều vào nguồn cung nhập khẩu.

"Đối với Namibia, dự án được kỳ vọng giảm thiểu những rủi ro trong hoạt động logistics, chi phí vận chuyển cao và tình trạng thiếu an ninh năng lượng nghiêm trọng, đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng lưu trữ", ông Dangote phát biểu tại lễ khởi động.

Chính quyền Namibia đánh giá công trình phù hợp với chiến lược tăng cường an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng logistics và thúc đẩy hoạt động thương mại trong khu vực. Đáng chú ý, Tổng thống Netumbo Nandi Ndaitwah cho biết dự án đã được đặt dưới sự giám sát của Văn phòng Tổng thống từ năm 2025 nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình triển khai. Dự án sẽ tiếp tục được quản lý theo cơ chế này cho đến khi hoàn thành.

Tỷ phú giàu nhất châu Phi mở rộng đế chế lọc dầu

Kho nhiên liệu tại Namibia là một phần trong chiến lược đầu tư năng lượng quy mô lớn mà tỷ phú Aliko Dangote đang triển khai trên khắp châu Phi.

Tại Nigeria, tập đoàn của ông hiện vận hành nhà máy lọc dầu lớn nhất châu lục, với công suất khoảng 700.000 thùng/ngày. Nhà máy này đang tiếp tục được mở rộng nhằm tăng năng lực cung ứng xăng dầu thành phẩm, phục vụ thị trường nội địa Nigeria và xuất khẩu sang các nước khác.

Không dừng lại ở Tây Phi, Dangote còn lên kế hoạch xây dựng một nhà máy lọc dầu khác tại Kenya, thuộc khu vực Đông Phi, với công suất dự kiến 700.000 thùng/ngày.

Nếu các dự án được triển khai đúng kế hoạch, mạng lưới sản xuất và phân phối của tập đoàn sẽ trải rộng trên nhiều khu vực của châu Phi, từ Nigeria ở phía Tây đến Kenya ở phía Đông và Namibia ở phía Nam.

Việc đầu tư vào các kho chứa và đường ống được xem là bước đi quan trọng để Dangote hình thành hệ thống tiêu thụ ổn định cho lượng nhiên liệu thành phẩm từ các nhà máy lọc dầu.

Theo ông Gerrit van Rooyen, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Oxford Economics Africa, dự án Namibia nằm trong chiến lược dài hạn của Dangote nhằm xây dựng mạng lưới phân phối cho các sản phẩm nhiên liệu đã qua chế biến của tập đoàn. Chiến lược này không chỉ giúp mở rộng thị trường tại châu Phi mà còn giảm sự phụ thuộc vào các khách hàng ở châu Âu và Đông Á. Đây là những khu vực được dự báo sẽ chứng kiến nhu cầu nhiên liệu hóa thạch giảm dần trong dài hạn khi quá trình chuyển dịch sang năng lượng xanh được đẩy mạnh.

Trong khi đó, nhiều nền kinh tế châu Phi vẫn phụ thuộc đáng kể vào xăng, dầu diesel và các loại nhiên liệu truyền thống để duy trì hoạt động vận tải, công nghiệp và sản xuất điện. Vì vậy, việc xây dựng một mạng lưới cung ứng ngay tại châu Phi có thể mang lại lợi thế dài hạn cho Dangote trong quá trình mở rộng thị trường.