EU ra quy định mới về bao bì, doanh nghiệp Việt đối mặt thách thức nhựa tái chế

Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp không ít khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới về bao bì của EU, đặc biệt là yêu cầu về tỷ lệ nhựa tái chế, theo nhận định của các chuyên gia tại hội thảo "Chuyển đổi bao bì: Sẵn sàng cho quy định EU và cơ chế EPR" diễn ra ngày 5/8.

Ông Nguyễn Thi, giảng viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, cho biết Quy định về bao bì và rác bao bì của EU (PPWR) vừa có hiệu lực từ tháng 8, đưa ra hàng loạt yêu cầu khắt khe đối với toàn bộ vòng đời của các loại bao bì như nhựa, giấy, gỗ, thủy tinh... Mục tiêu của quy định là giảm thiểu tác động của rác thải bao bì đối với môi trường và sức khỏe con người.

Theo ông Thi, một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp Việt là quy định về hàm lượng nhựa tái chế trong bao bì. Cụ thể, từ năm 2030, chai PET và nhiều loại bao bì nhựa khác phải chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 65% vào năm 2040.

Đáng chú ý, yêu cầu trên áp dụng đối với nhựa tái chế đạt tiêu chuẩn thực phẩm (food-grade), mức tiêu chuẩn cao hơn đáng kể so với các loại bao bì thông thường. Theo ông Thi, đây là điều mà phần lớn doanh nghiệp trong nước hiện rất khó đáp ứng.

Không chỉ ngành nhựa, các doanh nghiệp thủy sản cũng chịu tác động đáng kể. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết quy định PPWR áp dụng với hầu hết các loại bao bì phục vụ xuất khẩu như túi nilon, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa hay màng bọc.

Trong khi đó, chính sách trong nước vẫn còn khoảng trống khi chưa quy định bắt buộc về tỷ lệ nhựa tái chế trong bao bì và cũng chưa có bộ tiêu chuẩn đối với nhựa tái chế đạt cấp độ thực phẩm.

Bên cạnh đó, năng lực kiểm định cũng chưa theo kịp yêu cầu mới. Hiện nay, các đơn vị trong nước mới chỉ có thể kiểm định tỷ lệ tái chế đối với nhựa PE dùng cho túi nilon phục vụ dán nhãn sinh thái, trong khi việc kiểm định đối với nhựa PET và nhiều vật liệu bao bì khác vẫn chưa sẵn sàng.

Một điểm nghẽn khác là hệ thống thu gom và phân loại rác tái chế còn phụ thuộc nhiều vào lực lượng thu gom phi chính thức, khiến chất lượng nguyên liệu đầu vào không ổn định.

Ông Trần Đức, Trưởng phòng Đối ngoại Suntory PepsiCo Việt Nam, cho biết với chai nhựa PET, tỷ lệ tạp chất có thể dao động từ 40-70% tùy từng lô hàng. Điều này khiến quá trình tái chế theo mô hình "chai thành chai" (bottle-to-bottle) hoặc sản xuất nhựa tái chế đạt tiêu chuẩn thực phẩm gặp nhiều khó khăn, đồng thời làm chi phí sản xuất cao hơn so với sử dụng nhựa nguyên sinh.

Để đáp ứng các quy định mới của EU và duy trì xuất khẩu, ông Nguyễn Thi cho rằng Việt Nam cần sớm nâng cao năng lực phân loại, thu gom chất thải, đồng thời hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn đối với nhựa tái chế đạt chuẩn thực phẩm (rPET).

VASEP cũng khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản chủ động theo dõi các hướng dẫn chi tiết tiếp theo của EU, dự kiến được ban hành trước ngày 12/8, đồng thời rà soát toàn bộ hệ thống bao bì đang sử dụng và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh việc tuân thủ quy định.

Theo các chuyên gia, PPWR sẽ tạo ra tác động sâu rộng đối với nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam. Do đó, Bộ Công Thương và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) được khuyến nghị sớm thành lập bộ phận chuyên trách hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các quy định mới, tương tự cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU.