GDP Trung Quốc quý IV xuống đáy 3 năm: Dân thắt chặt chi tiêu, tiền tệ sắp được nới lỏng?

Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong quý IV/2025 giảm xuống mức thấp nhất trong gần ba năm do nhu cầu trong nước suy yếu. Dù vậy, tính chung cả năm, nền kinh tế vẫn đạt mục tiêu tăng trưởng mà Bắc Kinh đề ra, cho thấy Trung Quốc vẫn giữ được đà ổn định trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ leo thang và thị trường bất động sản tiếp tục suy thoái kéo dài.

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày thứ Hai (19/1), tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 4,5% trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12. Mức này giảm so với 4,8% của quý III và là tốc độ tăng trưởng thấp nhất kể từ quý I/2023, khi GDP cũng chỉ tăng 4,5%.

Tính chung cả năm, quy mô nền kinh tế Trung Quốc tăng 5%, đúng bằng mục tiêu chính thức “khoảng 5%” mà Chính phủ nước này đề ra.

Các số liệu riêng trong tháng 12 cho thấy tiêu dùng nội địa tiếp tục suy yếu, đầu tư giảm sâu hơn, trong khi lĩnh vực sản xuất có dấu hiệu cải thiện.

Doanh số bán lẻ, thước đo quan trọng phản ánh sức mua của người tiêu dùng, chỉ tăng 0,9% trong tháng 12 so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn dự báo 1,2% của các nhà kinh tế và giảm so với mức tăng 1,3% của tháng trước đó.

Sản lượng công nghiệp tăng 5,2% trong tháng 12, vượt dự báo tăng 5% và cao hơn mức 4,8% của tháng trước. Đầu tư tài sản cố định, bao gồm cả bất động sản, giảm 3,8% trong năm ngoái, tệ hơn mức giảm 3% mà các chuyên gia dự báo trong cuộc khảo sát của Reuters.

Tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực thành thị giữ nguyên ở mức 5,1% trong tháng 12.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã cho thấy khả năng chống chịu trong năm 2025, phần lớn nhờ các mức thuế quan thấp hơn dự kiến và nỗ lực của các doanh nghiệp xuất khẩu trong việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Điều này cho phép các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc trì hoãn việc tung ra các gói kích thích kinh tế quy mô lớn.

Trung Quốc đã ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục gần 1.200 tỷ USD trong năm ngoái, được thúc đẩy bởi xuất khẩu tăng mạnh sang các thị trường ngoài Mỹ, khi các nhà sản xuất chuyển hướng dòng hàng hóa để tránh các mức thuế cao hơn của Mỹ.

“Những tác động tiêu cực được dự báo như việc đẩy mạnh giao hàng sớm, siết chặt kiểm soát trung chuyển đến sự lên giá của đồng tiền đã khá hạn chế”, ông Tommy Xie, Giám đốc điều hành OCBC Bank, nhận định. Ông dự báo xuất khẩu của Trung Quốc có thể tăng khoảng 3% trong năm 2026.

Nhiều nhà kinh tế kêu gọi Trung Quốc tiến hành các cải cách cơ cấu nhằm thúc đẩy tiêu dùng nội địa và giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu cũng như đầu tư, cảnh báo rằng mô hình tăng trưởng hiện tại tiềm ẩn rủi ro dài hạn.

“Đầu tư lao dốc và tiêu dùng hộ gia đình yếu đang khiến nền kinh tế Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào xuất khẩu để duy trì tăng trưởng, một tình trạng không bền vững đối với cả Trung Quốc lẫn kinh tế toàn cầu”, ông Eswar Prasad, Giáo sư chính sách Thương mại và Kinh tế tại Đại học Cornell, nhận định.

Bắc Kinh đã tìm cách kiểm soát tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và kiềm chế các cuộc chiến giá khốc liệt. Lạm phát tiêu dùng tăng lên 0,8% trong tháng 12, mức cao nhất trong gần ba năm, trong khi giá sản xuất (PPI) giảm 1,9%.

Tuy vậy, chỉ số điều chỉnh GDP (GDP deflator) – thước đo rộng nhất phản ánh mức giá của hàng hóa và dịch vụ trong toàn bộ nền kinh tế – vẫn duy trì ở mức âm từ năm 2023 đến nay. Theo ông Larry Hu, Kinh tế trưởng về Trung Quốc của Macquarie, chỉ số này dự kiến sẽ giảm thêm 0,5% trong năm 2026, đánh dấu chuỗi suy giảm dài nhất trong lịch sử.

Nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục vật lộn với chi tiêu trong nước yếu ớt, trong bối cảnh thị trường bất động sản suy thoái kéo dài và áp lực giảm phát dai dẳng. Các khoản vay ngân hàng mới đã giảm xuống mức thấp nhất trong bảy năm, chỉ còn 16,27 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 2,33 nghìn tỷ USD) trong năm 2025, cho thấy nhu cầu vay vốn suy yếu và gia tăng áp lực buộc chính phủ phải đưa ra thêm các biện pháp kích thích.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) tuần trước đã công bố một gói nới lỏng tín dụng, bao gồm việc cắt giảm 25 điểm cơ bản lãi suất đối với nhiều công cụ cho vay khác nhau và tăng hạn mức cho các chương trình tín dụng nhắm tới các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, công nghệ và doanh nghiệp tư nhân.

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs dự báo Ngân hàng Trung ương Trung Quốc sẽ cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc thêm 50 điểm cơ bản và hạ lãi suất 10 điểm cơ bản ngay trong quý I.