Giải mật kết luận thanh tra 6 dự án cao tốc Bắc – Nam 82.400 tỷ đồng: Gần 783 tỷ đồng bị kiến nghị giảm trừ

Thanh tra Chính phủ vừa công bố thông tin giải mật một phần của Kết luận thanh tra số 316/KL-TTCP về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quá trình thực hiện dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021–2025.

Thanh tra 6 dự án thành phần dài hơn 400km

Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021–2025 là dự án quan trọng quốc gia, gồm 12 dự án thành phần vận hành độc lập theo hình thức đầu tư công.

Toàn dự án có tổng chiều dài 729km, đi qua 12 tỉnh, thành phố trước khi sắp xếp đơn vị hành chính. Tổng mức đầu tư 146.985 tỷ đồng. Trong đó, chi phí xây dựng và thiết bị là 103.902 tỷ đồng, chi phí bồi thường và giải phóng mặt bằng 23.970 tỷ đồng, chi phí dự phòng 11.835 tỷ đồng, phần còn lại là chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản chi khác.

Trong đợt thanh tra này, Thanh tra Chính phủ kiểm tra trên hồ sơ, tài liệu do các ban quản lý dự án cung cấp đối với 6 dự án thành phần gồm Hàm Nghi – Vũng Áng, Vũng Áng – Bùng, Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Chí Thạnh – Vân Phong, Vân Phong – Nha Trang và Hậu Giang – Cà Mau.

Sáu dự án có tổng chiều dài khoảng 406km, tổng mức đầu tư 82.486 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng và thiết bị là 58.937 tỷ đồng. Tại thời điểm thanh tra, giá trị giải ngân đạt khoảng 60% khối lượng hợp đồng, tương đương 35.400 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ ghi nhận tiến độ các dự án thành phần về cơ bản đáp ứng kế hoạch, trong đó có dự án hoàn thành vượt tiến độ. Tuy nhiên, tại thời điểm tháng 3/2025, một số gói thầu, hạng mục thuộc dự án Quảng Ngãi – Hoài Nhơn và Hậu Giang – Cà Mau vẫn chậm so với kế hoạch.

Ba gói thầu của dự Quảng Ngãi – Hoài Nhơn cùng chậm tiến độ

Trong số 6 dự án được thanh tra, Quảng Ngãi – Hoài Nhơn là dự án có quy mô lớn nhất, với chiều dài khoảng 88km và tổng mức đầu tư 20.470 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng là 13.569 tỷ đồng.

Dự án do Ban Quản lý dự án 2 làm chủ đầu tư và được chia thành 3 gói thầu xây lắp, gồm XL-01 trị giá 3.800 tỷ đồng, XL-02 trị giá 4.500 tỷ đồng và XL-03 trị giá 6.400 tỷ đồng.

Theo kế hoạch ban đầu, thời gian thực hiện hợp đồng của cả ba gói thầu là 1.020 ngày. Sau đó, gói XL-03 được điều chỉnh thời gian thực hiện lên 1.260 ngày, tăng 240 ngày và dự kiến hoàn thành vào tháng 7/2026. Thanh tra Chính phủ cho rằng việc điều chỉnh này chưa bảo đảm yêu cầu.

Đến tháng 3/2025, cả ba gói thầu đều chậm so với tiến độ đã điều chỉnh.

Không chỉ chậm tiến độ, dự án Quảng Ngãi – Hoài Nhơn còn được chỉ ra nhiều tồn tại trong lập và quản lý dự toán.

Thanh tra xác định việc thay đổi địa chất, điều chỉnh khối lượng các hạng mục theo thực tế và sai khác giữa thiết kế kỹ thuật với thiết kế bản vẽ thi công làm tăng giá trị hợp đồng khoảng 184 tỷ đồng.

Dự toán công tác vận chuyển đất tại gói XL-02 áp dụng mã định mức chưa phù hợp, làm tăng giá trị khoảng 38 tỷ đồng. Ngoài ra, dự toán còn khoảng 297 tỷ đồng chi phí tạm tính chưa có đủ cơ sở. Ngoài ra còn sử dụng 72 mã định mức mới hoặc cần điều chỉnh, chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định, với giá trị khoảng 1.249 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị giảm giá trị hợp đồng của ba gói thầu tổng cộng 184 tỷ đồng. Gói XL-02 đồng thời bị kiến nghị giảm thêm hơn 38 tỷ đồng dự toán, giá gói thầu.

Dự án cao tốc Hậu Giang – Cà Mau quy mô hơn 17.000 tỷ đồng

Dự án thành phần Hậu Giang – Cà Mau do Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư, có chiều dài khoảng 73km và tổng mức đầu tư 17.153 tỷ đồng.

Dự án được chia thành 3 gói xây lắp, gồm XL-01 trị giá 7.256 tỷ đồng, XL-02 trị giá 3.835 tỷ đồng và XL-03 trị giá 3.334 tỷ đồng.

Ban đầu, chủ đầu tư đề xuất chia dự án thành 4 gói thầu, sau đó điều chỉnh còn 3 gói. Thanh tra nhận định cách phân chia trên không hợp lý về quy mô gói thầu.

Tại thời điểm tháng 3/2025, nhiều hạng mục tại các gói thầu này đều chậm tiến độ.

Ngoài ra, vấn đề lớn khác tại dự án này liên quan đến cách xác định giá vật liệu cát đắp nền. Theo đó, sau khi tính toán lại trên cơ sở các mỏ đã có giấy phép và xác định được trữ lượng có thể cung cấp cho dự án, Thanh tra Chính phủ xác định giá cát đắp nền trong dự toán chênh lệch khoảng 215 tỷ đồng.

Ngoài ra, một số hạng mục có trong hợp đồng nhưng không triển khai thi công hoặc có sự thay đổi giữa thiết kế với thực tế, làm tăng giá trị hợp đồng khoảng 77 tỷ đồng.

Tổng số tiền bị kiến nghị xử lý tại dự án Hậu Giang – Cà Mau là khoảng 292 tỷ đồng.

Bốn dự án còn lại bị chỉ ra sai lệch về dự toán, đơn giá

Với dự án Hàm Nghi – Vũng Áng, Thanh tra Chính phủ xác định khối lượng một số hạng mục giữa hồ sơ dự toán và thiết kế kỹ thuật chênh lệch khoảng 113 tỷ đồng. Cơ quan thanh tra kiến nghị giảm dự toán, giảm giá hai gói thầu tương ứng với tổng số tiền 113 tỷ đồng.

Tại dự án Vũng Áng – Bùng, chênh lệch khối lượng giữa dự toán và thiết kế kỹ thuật được xác định khoảng 131 tỷ đồng. Thanh tra kiến nghị giảm dự toán, giảm giá hai gói thầu với tổng số tiền tương ứng 131 tỷ đồng.

Đối với dự án Chí Thạnh – Vân Phong các sai lệch liên quan hàm lượng xi măng trong dự toán và xi măng theo đơn vị tư vấn, khoảng 6 tỷ đồng. Ngoài ra, còn có gần 33 tỷ đồng liên quan đơn giá khoan, mũi khoan tại hầm Tuy An.

Tại dự án Vân Phong – Nha Trang, Thanh tra Chính phủ xác định chưa có cơ sở tính chi phí thuế tài nguyên đối với đá tận dụng, khiến dự toán hai gói thầu tăng tổng cộng hơn 16 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Vân Phong – Nha Trang là dự án được ghi nhận hoàn thành vượt tiến độ, cho thấy các tồn tại được nêu tại kết luận thanh tra không đồng nghĩa tất cả dự án đều chậm triển khai.

Kiến nghị giảm trừ gần 783 tỷ đồng

Tổng hợp kết quả thanh tra, cơ quan chức năng kiến nghị các chủ đầu tư thu hồi đối với những hạng mục tính sai khối lượng, định mức, đơn giá nhưng đã được nghiệm thu, thanh toán; đồng thời điều chỉnh dự toán và giá trị hợp đồng với tổng số tiền khoảng 783 tỷ đồng.

Bên cạnh số tiền bị kiến nghị giảm trừ, còn khoảng 1.249 tỷ đồng liên quan các mã định mức chưa được thẩm định, hơn 297 tỷ đồng chi phí tạm tính chưa đủ cơ sở pháp lý và gần 33 tỷ đồng vật tư hạng mục hầm cần tiếp tục rà soát.

Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo các ban quản lý dự án tiếp tục rà soát hồ sơ dự toán, thiết kế bản vẽ thi công, đơn giá vật liệu và khối lượng thực tế; thu hồi những khoản đã nghiệm thu, thanh toán không đúng; đồng thời ký phụ lục điều chỉnh hợp đồng trước khi tiếp tục nghiệm thu và thanh toán cho nhà thầu.

Đối với hai dự án Quảng Ngãi – Hoài Nhơn và Hậu Giang – Cà Mau, Bộ Xây dựng cùng các chủ đầu tư được yêu cầu có giải pháp bảo đảm tiến độ, chất lượng và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng về tiến độ dự án.