Hai tàu thủy va chạm mạnh tạo ra vụ nổ tương đương 3.000 tấn thuốc nổ TNT, gần 11.000 người thương vong, 6.000 người rơi vào cảnh ‘màn trời chiếu đất’ do thảm hoạ

Sức công phá tương đương gần 3.000 tấn TNT

Năm 1917, Halifax là một trong những cảng quan trọng của Canada trong Thế chiến I, phục vụ hoạt động vận chuyển binh sĩ và vật tư chiến tranh qua Đại Tây Dương. Nơi đây thường xuyên có mật độ tàu thuyền cao.

Sáng ngày 6/12/1917, tàu chở hàng Pháp Mont Blanc tiến vào khu vực Narrows, đoạn luồng nước hẹp nối cảng Halifax với Bedford Basin. Con tàu mang theo một lượng lớn vật liệu nổ phục vụ chiến tranh.

Cùng thời điểm, tàu Na Uy Imo di chuyển theo hướng ngược lại. Do bị trễ giờ tàu Imo đã không chịu nhường đường và đâm vào tàu Mont Blanc. Hai tàu va chạm tại khu vực Narrows vào khoảng 8h45. Sau cú va chạm, tàu Mont Blanc bốc cháy.

Thủy thủ đoàn Mont Blanc rời tàu và cảnh báo về nguy cơ phát nổ. Tuy nhiên, con tàu tiếp tục trôi về phía khu vực cầu cảng. Khoảng 20 phút sau vụ va chạm, vào lúc 9h05, hàng hóa trên Mont Blanc phát nổ.

Vụ nổ phá hủy hoàn toàn tàu Mont Blanc và gây thiệt hại trên diện rộng. Sóng xung kích lan qua các khu dân cư quanh cảng, đồng thời tạo ra một đợt sóng lớn và gây hỏa hoạn.

Theo Parks Canada, vụ nổ có sức công phá tương đương khoảng 2,9 kiloton TNT, tương đương 3.000 tấn TNT. Đây được xem là vụ nổ nhân tạo lớn nhất trước khi các vụ nổ hạt nhân xuất hiện năm 1945.

Các tài liệu lịch sử cho biết tàu Mont Blanc chở khoảng 2.500 tấn thuốc nổ mạnh. Con số về lượng vật liệu nổ và sức công phá có sự khác biệt giữa các nguồn do phương pháp tính toán không giống nhau.

Vụ nổ phá hủy nhiều khu dân cư và công trình ở phía bắc Halifax. Khoảng 1.630 ngôi nhà bị phá hủy, hàng nghìn căn khác hư hại. Khoảng 6.000 người phải sống trong cảnh "màn trời chiếu đất" do mất nhà sau thảm họa.

Khu vực Richmond ở phía bắc thành phố chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Một khu vực rộng khoảng 2,5km² bị tàn phá nặng nề. Vụ nổ cũng làm gián đoạn hệ thống đường sắt, điện thoại, điện báo và các tuyến giao thông kết nối khu vực cảng.

Mảnh vỡ từ con tàu bị phát tán trên phạm vi rộng. Sức ép của vụ nổ làm vỡ cửa kính tại nhiều khu vực, khiến hàng nghìn người bị thương. Một số nạn nhân bị tổn thương mắt do các mảnh kính văng ra khi sóng xung kích đi qua thành phố.

Gần 2.000 người thiệt mạng, hàng nghìn công trình bị phá hủy

Thương vong từ vụ nổ được ghi nhận ở quy mô lớn. Theo các nguồn chính thức của Canada, gần 2.000 người thiệt mạng và khoảng 9.000 người bị thương trong thảm họa.

Số lượng nạn nhân lớn khiến hệ thống y tế địa phương nhanh chóng quá tải. Nhiều cơ sở y tế phải tiếp nhận lượng lớn người bị thương trong khi một số tuyến đường và hệ thống liên lạc bị gián đoạn.

Công tác cứu hộ bắt đầu ngay sau vụ nổ. Lực lượng quân đội, thủy thủ và các nhân viên cứu hộ tại Halifax tham gia tìm kiếm người sống sót, sơ cứu và đưa người bị thương đến các cơ sở y tế. Các chuyến tàu cứu trợ từ những khu vực lân cận cũng được điều đến Halifax trong ngày xảy ra thảm họa.

Boston và bang Massachusetts của Mỹ sau đó tổ chức hỗ trợ y tế và cứu trợ cho Halifax. Một đoàn tàu chở nhân viên y tế cùng vật tư được điều đến thành phố, góp phần hỗ trợ công tác điều trị và khắc phục hậu quả.

Sau thảm họa, Halifax tiến hành khắc phục và tái thiết nhiều khu vực bị phá hủy. Một số khu vực được quy hoạch, xây dựng lại theo các tiêu chuẩn an toàn mới.

Vụ nổ Halifax trở thành một dấu mốc trong lịch sử thành phố, đồng thời cung cấp nhiều kinh nghiệm cho công tác cứu hộ, ứng phó thảm họa và quy hoạch đô thị sau này.