Hàng không châu Âu hứng thiệt hại bởi làn sóng đe dọa đánh bom

Ít nhất 27 chuyến bay tại nhiều quốc gia châu Âu bị ảnh hưởng bởi những lời đe dọa đánh bom trong ngày 5/11. Nhiều máy bay phải thay đổi hành trình, lực lượng an ninh được huy động, dù các cuộc kiểm tra chưa phát hiện bom, vật liệu nổ hay vật thể nguy hiểm.

Tại Italy, 2 chiến đấu cơ phải xuất kích khẩn cấp để hộ tống chuyến bay của hãng Finnair từ Helsinki tới Rome sau khi xuất hiện thư điện tử đe dọa đánh bom. Máy bay hạ cánh an toàn, lực lượng rà phá bom mìn kiểm tra toàn bộ máy bay và hành lý nhưng không phát hiện vật thể khả nghi.

Cùng ngày, tại Bucharest, Romania, một chuyến bay của Wizz Air từ Milan cũng hạ cánh trong tình trạng được giám sát đặc biệt. Bà Elena Pala, hành khách trên chuyến bay, cho biết hành trình diễn ra suôn sẻ, nhưng khi bước xuống máy bay, bà nhìn thấy xe cứu hỏa, xe cấp cứu và lực lượng chống khủng bố chờ sẵn. Hành khách được đưa lên xe buýt, sau đó lần lượt xuống theo nhóm 10 người để kiểm tra an ninh.

Đây chỉ là hai trong số những chuyến bay bị ảnh hưởng tại nhiều quốc gia, từ Ireland, Đan Mạch, Ba Lan, Italy tới Bulgaria. Làn sóng đe dọa thứ hai chỉ trong vài ngày khiến giới chuyên gia lo ngại về quy mô và tần suất các vụ việc. Dù chưa tìm thấy chất nổ, thiệt hại từ những cảnh báo này vẫn rất lớn. Ước tính, mỗi chuyến bay bị chuyển hướng hoặc đình trệ có thể phát sinh chi phí tới 250.000 USD, tương đương khoảng 6,4 tỷ đồng.

Giáo sư Philip Baum, chuyên gia an ninh hàng không tại Đại học Coventry, Anh, nhận định một nhóm có thể gây gián đoạn trên diện rộng với chi phí thấp, rủi ro nhỏ nhưng tác động lớn. Nếu không nhanh chóng tìm ra thủ phạm, những hành động này có thể tiếp tục làm đảo lộn đời sống hằng ngày.

Theo ông Jacob Funk Kirkegaard thuộc Viện Nghiên cứu Bruegel, Bỉ, các vụ việc dường như nhằm gieo rắc hỗn loạn và hoang mang về độ tin cậy của giao thông hàng không châu Âu. Đây cũng là phép thử đối với khả năng phối hợp và mức độ sẵn sàng ứng phó của khu vực.

Ông Eric Schouten, người đứng đầu Tổ chức Tư vấn an ninh hàng không Dyami, Hà Lan, cho rằng các sân bay và hãng bay cần hiểu rõ những thách thức từ chiến tranh hỗn hợp, đồng thời chuẩn bị phương thức xử lý phù hợp.

Các cơ quan điều tra châu Âu đang tập trung truy tìm dấu vết của những thông điệp đe dọa. Một số email gửi tới sân bay tại Italy, Bulgaria và Anh có nội dung tương tự, thậm chí tự nhận liên quan đến cùng một nhóm cực đoan. Những manh mối này cần được xác minh để làm rõ liệu có nguồn phát tán chung hay không.

Các cuộc điều tra do cơ quan chức năng từng quốc gia tiến hành. EU đã kích hoạt cơ chế trao đổi thông tin an ninh hàng không, hỗ trợ các nước đối chiếu cảnh báo, đánh giá mức độ nguy hiểm và lựa chọn biện pháp ứng phó.

Đến nay, chưa có bằng chứng công khai xác định thủ phạm hoặc quốc gia đứng sau các vụ việc. Giới chức EU chưa kết luận đây là một chiến dịch có tổ chức hay hoạt động chiến tranh hỗn hợp.

EU đang tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý hàng không, lực lượng thực thi pháp luật, sân bay và các hãng bay. Thách thức đặt ra là vừa bảo đảm an toàn cho hành khách, vừa hạn chế nguy cơ những lời đe dọa giả gây gián đoạn giao thông kéo dài và làm suy giảm niềm tin của công chúng.