Giữa cuộc đua tiến độ hạ tầng, 3 cây cầu trọng điểm bắc qua dòng sông biểu tượng của Thủ đô gặp khó

Hà Nội đang triển khai đồng loạt nhiều dự án cầu vượt sông Hồng, đường vành đai và các trục giao thông quan trọng nhằm hoàn thiện mạng lưới kết nối, giảm áp lực cho khu vực nội đô và mở rộng không gian phát triển.

Tuy nhiên, bên cạnh những công trường đang được đẩy nhanh thi công, một số dự án vẫn đối mặt với những điểm nghẽn về mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật.

Theo báo cáo mới đây của Sở Xây dựng Hà Nội gửi UBND thành phố, có 9 dự án giao thông trọng điểm đứng trước nguy cơ không hoàn thành theo tiến độ chỉ đạo. Đáng chú ý, trong danh sách này có ba công trình cầu vượt sông Hồng gồm Ngọc Hồi, Thượng Cát và Vân Phúc, với tổng mức đầu tư khoảng 22.600 tỷ đồng. Đây đều là những dự án có vai trò quan trọng trong việc hình thành các trục giao thông mới, tăng cường liên kết giữa hai bờ sông Hồng và kết nối Hà Nội với các địa phương lân cận.

Ba cây cầu chiến lược và những điểm nghẽn chưa được tháo gỡ

Có quy mô đầu tư lớn nhất trong ba công trình, cầu Ngọc Hồi được khởi công ngày 19/8/2025, với tổng mức đầu tư khoảng 11.844 tỷ đồng.

Dự án có tổng chiều dài khoảng 7,5km, kết nối khu vực phía Nam Hà Nội với tỉnh Hưng Yên. Trong đó, đoạn qua Hà Nội dài khoảng 5,2km, đoạn thuộc Hưng Yên dài khoảng 2,3km.

Theo thiết kế, cầu chính dài khoảng 680m, sử dụng kết cấu dây văng với nhịp chính dài 350m, trụ tháp cao 126m. Mặt cầu rộng 38m, bố trí 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp. Công trình là một mắt xích quan trọng trên tuyến Vành đai 3,5, góp phần kết nối các trục giao thông hướng tâm như quốc lộ 1A, quốc lộ 6, Đại lộ Thăng Long và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Sau khi hoàn thành, cầu Ngọc Hồi được kỳ vọng mở thêm hướng lưu thông giữa Hà Nội và Hưng Yên, phân bổ lại dòng phương tiện qua sông Hồng, giảm nhu cầu di chuyển xuyên qua khu vực trung tâm và thúc đẩy phát triển đô thị phía Nam Thủ đô.

Theo kế hoạch đầu tư, dự án có thời gian thực hiện từ năm 2025 đến 2028. Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy các công trình trọng điểm, tiến độ xây dựng cầu cũng được tập trung đôn đốc. Tuy nhiên, báo cáo của Sở Xây dựng cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn tất.

Dù đã đạt khoảng 99% khối lượng theo kế hoạch, phía tỉnh Hưng Yên còn 0,53 ha chưa bàn giao. Ngoài ra, 17 ngôi mộ và một số công trình hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thi công đồng bộ.

Ở phía Tây Bắc Thủ đô, cầu Thượng Cát cũng đang được triển khai với tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng từ ngân sách Hà Nội. Dự án khởi công ngày 8/10/2025, có điểm đầu trên đường Kỳ Vũ, thuộc phường Thượng Cát và điểm cuối kết nối quốc lộ 23B tại xã Thiên Lộc.

Toàn tuyến dài khoảng 5,23km, gồm gần 3,9km cầu và 1,3km đường dẫn. Công trình được thiết kế theo phương án cầu dây văng, trong đó đoạn cầu chính vượt sông Hồng dài khoảng 780 m. Mặt cầu rộng 35m, đáp ứng 8 làn xe, gồm 6 làn cơ giới và 2 làn xe thô sơ.

Theo định hướng quy hoạch, cầu Thượng Cát giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện Vành đai 3,5, kết nối khu vực phía Tây Bắc với phía Bắc sông Hồng, đồng thời chia sẻ lưu lượng với Vành đai 3 và các tuyến giao thông hiện hữu.

Công trình dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Tuy nhiên, tiến độ đang chịu ảnh hưởng bởi phần diện tích giải phóng mặt bằng bổ sung. Cụ thể, tại xã Thiên Lộc còn 1,701ha cần giải phóng mặt bằng, được xác định là một trong những điểm nghẽn trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Trong khi đó, cầu Vân Phúc là công trình có vai trò mở thêm hướng kết nối giữa Hà Nội và tỉnh Phú Thọ, với tổng mức đầu tư khoảng 3.443 tỷ đồng.

Dự án khởi công ngày 19/8/2025, có điểm đầu giao quốc lộ 32 tại xã Phúc Thọ và điểm cuối kết nối với tuyến đường từ đê tả sông Hồng đến cầu Vân Phúc, tại ranh giới Hà Nội - Phú Thọ.

Tổng chiều dài dự án khoảng 7,77km, trong đó phần đường kết nối dài 4,81km và phần cầu dài khoảng 2,97km, bao gồm cầu chính vượt sông, cầu dẫn và cầu cạn qua vùng lòng hồ Vân Cốc.

Cầu có bề rộng 20,5m, bố trí 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ. Tuyến đường dẫn phía Hà Nội rộng 32m, được thiết kế với 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ.

Khi đưa vào khai thác, công trình sẽ bổ sung một trục vượt sông Hồng ở phía Tây Bắc, cải thiện khả năng kết nối giữa quốc lộ 32 với mạng lưới giao thông phía Phú Thọ, tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa và giao thương liên vùng. Theo thông tin công bố trong tháng 9/2026, dự án đang hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật vào giữa quý III/2027 và hoàn thành toàn bộ trong quý IV/2027.

Tuy nhiên, báo cáo mới nhất của Sở Xây dựng Hà Nội cho biết dự án còn vướng 1,48ha mặt bằng bổ sung. Cùng với đó, hệ thống điện trung thế và hạ thế trên địa bàn xã Phúc Thọ vẫn chưa được di chuyển, ảnh hưởng đến việc triển khai một số hạng mục.

Như vậy, dù có quy mô, vị trí và vai trò kết nối khác nhau, cả ba dự án đang cùng đối mặt với bài toán bảo đảm mặt bằng thi công liên tục, đồng bộ với tiến độ xây lắp.

Hà Nội yêu cầu tháo gỡ mặt bằng, tăng tốc thi công các công trình trọng điểm

Không chỉ ba dự án cầu qua sông Hồng, báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội còn xác định sáu dự án giao thông khác có nguy cơ không đáp ứng tiến độ chỉ đạo.

Các công trình gồm tuyến cao tốc Đại lộ Thăng Long đoạn quốc lộ 21 đến cao tốc Hà Nội - Hòa Bình; Vành đai 3 qua Đông Anh; mở rộng quốc lộ 6 đoạn Hà Đông - Xuân Mai; đường kết nối cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ với Vành đai 3; tuyến nối cầu Tứ Liên với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên và Vành đai 3,5 đoạn Phúc La - Văn Phú đến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Theo cơ quan quản lý, khó khăn chủ yếu tập trung ở công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật, khiến sản lượng thi công tại một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu. Để khắc phục, Sở Xây dựng kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các địa phương khẩn trương xác nhận nguồn gốc đất, hoàn tất phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư.

Đối với những khu vực phát sinh diện tích giải phóng mặt bằng bổ sung, liên quan đến đất quốc phòng, công trình công cộng hoặc hạ tầng kỹ thuật, các đơn vị phải xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Các địa phương cũng được yêu cầu xây dựng kế hoạch giải phóng mặt bằng chi tiết, cập nhật kết quả hằng tuần để thành phố kịp thời theo dõi, tháo gỡ vướng mắc. Song song với đó, các đơn vị quản lý hạ tầng phải phối hợp di dời hệ thống điện, cấp nước, viễn thông và các công trình kỹ thuật liên quan, tránh tình trạng mặt bằng đã bàn giao nhưng nhà thầu vẫn chưa thể triển khai thi công.

Về phía chủ đầu tư, Sở Xây dựng yêu cầu tăng cường đôn đốc nhà thầu huy động nhân lực, máy móc, vật tư; bổ sung mũi thi công và chủ động triển khai tại những vị trí đã có mặt bằng.

Những nhà thầu chậm tiến độ phải có giải pháp khắc phục, điều chỉnh tổ chức thi công và bảo đảm các yêu cầu về an toàn giao thông, vệ sinh môi trường tại công trường. Các dự án có nguy cơ chậm tiến độ tiếp tục được đưa vào diện theo dõi, đôn đốc hằng tuần để kịp thời báo cáo UBND thành phố chỉ đạo xử lý.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy hàng loạt công trình hạ tầng quy mô lớn, việc sớm hoàn thiện cầu Ngọc Hồi, Thượng Cát và Vân Phúc có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi từng dự án.

Ba cây cầu không chỉ bổ sung năng lực vượt sông Hồng mà còn góp phần hoàn thiện các tuyến vành đai, mở rộng liên kết vùng và tạo điều kiện phát triển những khu vực đô thị mới.

Vì vậy, tháo gỡ dứt điểm những phần mặt bằng còn vướng, bảo đảm tiến độ di dời hạ tầng kỹ thuật và tổ chức thi công đồng bộ là yêu cầu quan trọng để các công trình phát huy hiệu quả đầu tư, đáp ứng mục tiêu phát triển giao thông Thủ đô trong những năm tới.