HSBC: Nhập siêu, lạm phát và tỷ giá là ba 'phép thử' của kinh tế Việt Nam nửa cuối năm

Tăng trưởng cao nhưng "vùng đệm" chính sách thu hẹp

Ngân hàng HSBC vừa công bố báo cáo "Kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2026: Dẫn điểm sau hai phần thi, nhưng chặng khó vẫn ở phía trước", trong đó đánh giá nền kinh tế đã vượt qua nửa đầu năm với nhiều kết quả tích cực nhưng đang bước vào giai đoạn điều hành nhiều thách thức hơn khi các áp lực vĩ mô cùng lúc gia tăng.

Ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam, ví hành trình kinh tế năm 2026 như cuộc thi "Đường lên đỉnh Olympia".

Theo đó, quý I là giai đoạn "Khởi động", khi nền kinh tế dần lấy lại đà tăng trưởng. Quý II là "Vượt chướng ngại vật" với hàng loạt sức ép từ bên ngoài như địa chính trị, giá năng lượng, thương mại và lãi suất toàn cầu.

Ông cho rằng quý III sẽ là giai đoạn "Tăng tốc", khi áp lực không chỉ đến từ độ khó của các thách thức mà còn ở khả năng ứng phó trong thời gian ngắn. Đến quý IV, nền kinh tế bước vào chặng "Về đích", nơi kết quả phụ thuộc vào việc duy trì được sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Theo HSBC, kinh tế Việt Nam khép lại nửa đầu năm với nhiều tín hiệu tích cực. GDP tăng 8,18%, mức cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây và cao hơn đáng kể cùng kỳ năm trước.

Đầu tư công tiếp tục là động lực quan trọng, khu vực công nghiệp chế biến chế tạo duy trì mức tăng trưởng hai con số, tiêu dùng trong nước phục hồi rõ nét, trong khi xuất khẩu và du lịch tiếp tục cải thiện.

Đáng chú ý, vốn FDI đăng ký tăng tới 61%, còn vốn giải ngân đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài đối với triển vọng kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, HSBC cho rằng chính tốc độ tăng trưởng nhanh cũng khiến các cân đối kinh tế vĩ mô trở nên nhạy cảm hơn.

Theo ông Vũ Bình Minh, ba biến số gồm cán cân thương mại, lạm phát và tỷ giá, cùng với mặt bằng lãi suất, đang cho thấy "vùng đệm" chính sách không còn dồi dào như giai đoạn trước.

Nhập siêu chưa đáng lo nhưng cần theo dõi sát

Một trong những thay đổi đáng chú ý của nền kinh tế trong nửa đầu năm là cán cân thương mại đảo chiều từ xuất siêu sang nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD.

Theo HSBC, nếu chỉ nhìn vào con số tổng thể, đây có thể là tín hiệu kém tích cực. Tuy nhiên, cơ cấu nhập khẩu lại phản ánh bức tranh khả quan hơn khi phần lớn giá trị tăng thêm đến từ máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất thay vì hàng tiêu dùng.

"Nhập siêu hiện nay mang tính chất chuẩn bị cho năng lực sản xuất trong giai đoạn tiếp theo và khác về bản chất so với nhập siêu do tiêu dùng", ông Vũ Bình Minh nhận định.

Dù vậy, HSBC cũng lưu ý dư địa chống chịu của nền kinh tế đã không còn lớn như trước, vì vậy cán cân thương mại sẽ là chỉ tiêu cần được theo dõi chặt chẽ trong những tháng cuối năm.

Lạm phát và tỷ giá gia tăng sức ép điều hành

Nếu nhập siêu phản ánh sức ép từ bên ngoài, thì lạm phát cho thấy áp lực giá đang dần lan sâu vào nền kinh tế.

Theo HSBC, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%, tiến sát mục tiêu khoảng 4,5% mà Quốc hội đề ra.

Đặc biệt, tốc độ tăng giá đã tăng nhanh trong hai tháng cuối quý II dưới tác động của giá dầu thế giới, chi phí nhập khẩu và giá thực phẩm.

Điểm tích cực là lạm phát cơ bản chỉ tăng 4,12%, thấp hơn CPI chung, cho thấy áp lực giá chưa lan rộng trên diện rộng và chưa hình thành vòng xoáy lạm phát.

Tuy nhiên, HSBC cảnh báo khi tổng cầu trong nước tiếp tục phục hồi, nguy cơ lạm phát duy trì ở mức cao sẽ làm thu hẹp dư địa của các chính sách hỗ trợ tăng trưởng.

Bên cạnh đó, tỷ giá cũng bắt đầu chịu áp lực từ cuối quý I khi nhu cầu ngoại tệ tăng lên do nhập khẩu hàng hóa, thanh toán quốc tế và nhu cầu nắm giữ ngoại tệ theo mùa vụ.

Có thời điểm trong tháng 3, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng đã chạm mức trần giao dịch.

Theo HSBC, Ngân hàng Nhà nước đã kịp thời can thiệp thông qua nghiệp vụ bán ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang, góp phần bổ sung nguồn cung ngoại tệ và ổn định kỳ vọng thị trường. Nhờ đó, tỷ giá sau đó dao động trong biên độ hẹp và gần như ổn định so với đầu năm.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất tiếp tục nhích lên dù lãi suất điều hành được giữ nguyên. HSBC cho rằng nguyên nhân chủ yếu là tăng trưởng tín dụng đang cao hơn tốc độ huy động vốn, đồng thời cơ quan điều hành cần duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức phù hợp nhằm ổn định tỷ giá.

Theo ông Vũ Bình Minh, việc Ngân hàng Nhà nước linh hoạt sử dụng các công cụ thị trường mở và nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ đã giúp duy trì thanh khoản hệ thống, đồng thời cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Nâng hạng thị trường chứng khoán có thể tạo cú hích

HSBC nhận định quý III sẽ là giai đoạn thử thách lớn đối với công tác điều hành chính sách.

Áp lực tỷ giá có thể gia tăng khi doanh nghiệp bước vào mùa nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất cuối năm, đồng thời nhiều doanh nghiệp FDI thực hiện chuyển lợi nhuận về nước.

Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục trì hoãn việc cắt giảm lãi suất hoặc giá dầu duy trì ở mức cao, sức ép lên tỷ giá có thể kéo dài hơn dự kiến.

Trong bối cảnh đó, cơ quan điều hành sẽ phải cân bằng đồng thời nhiều mục tiêu như kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, đảm bảo thanh khoản và duy trì tăng trưởng.

Ở chiều tích cực, HSBC kỳ vọng quý IV sẽ có thêm nhiều yếu tố hỗ trợ khi xuất khẩu bước vào mùa cao điểm, kiều hối và du lịch tăng mạnh, qua đó góp phần cải thiện nguồn cung ngoại tệ và giảm áp lực lên lạm phát cũng như tỷ giá.

Đáng chú ý, HSBC đánh giá tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán có thể trở thành động lực quan trọng nhất trong những tháng cuối năm.

Theo ông Vũ Bình Minh, việc được nâng hạng không chỉ giúp mở rộng khả năng thu hút nhà đầu tư quốc tế, cải thiện thanh khoản và chất lượng dòng vốn, mà còn tạo nguồn cung ngoại tệ bền vững hơn trong trung hạn.

"Điều này không chỉ củng cố vị thế của tài sản Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế mà còn góp phần giảm sức ép lên tỷ giá và mở rộng dư địa cho điều hành chính sách", ông Vũ Bình Minh nhận định.