'Không ai giàu 3 họ' có còn đúng trong thời đại ngày nay?

“Câu nói không ai giàu 3 họ ra đời trước khi người ta biết đến lĩnh vực quản lý gia sản” - câu dẫn dí dỏm được Chủ tịch TCBS Nguyễn Xuân Minh đặt ra tại phiên thảo luận về Kiến tạo và trao quyền giá trị qua thế hệ ở Techcombank Investment Summit 2026 mới đây.

Đằng sau câu nói này là một bài toán không đơn giản: làm thế nào để một gia đình không chỉ tạo dựng được khối tài sản lớn, mà còn có thể bảo toàn và trao truyền khối tài sản đó nhiều đời.

Tại Techcombank Investment Summit 2026, ông Raymundo Yu, Cố vấn cao cấp HĐQT Techcombank, đã chia sẻ những câu chuyện thực tế từ quá trình tư vấn cho các gia đình giàu có, qua đó cho thấy quản lý gia sản không chỉ dừng ở việc đầu tư hay bảo toàn tiền bạc, mà còn bao gồm cả cách tổ chức gia đình, phân định quyền sở hữu và quyền điều hành, xây dựng người kế nhiệm và thiết lập các nguyên tắc để hạn chế tranh chấp giữa các thế hệ.

Xây dựng bộ quy tắc để tài sản được trao truyền qua nhiều thế hệ

Một trong những câu chuyện ông Yu kể là về gia tộc ông Go tại Philippines. Ông Go vừa qua đời ngày 27/5 ở tuổi 103, để lại 3 người con, 9 người cháu và 2 chắt.

Khoảng 30 năm trước, khi ông Go và ông Yu đã cùng xây dựng di chúc. Điều ông Go lo ngại khi đó là khối tài sản mình vất vả tích lũy sẽ không thể truyền qua được 3 thế hệ - một mối lo ngại mà ông Yu cho rằng khá phổ biến ở các doanh nhân châu Á.

Để giải quyết bài toán này, ông Go quyết định chia đều cổ phần công ty cho các con.

Từ nguyên tắc chia đều quyền sở hữu, gia đình tiếp tục xây dựng một bộ quy tắc về cách thức vận hành doanh nghiệp. Trong đó, việc quản trị phải dựa trên năng lực, thay vì thâm niên hay vị trí trong gia đình.

Người trực tiếp điều hành doanh nghiệp được hưởng 20% lợi nhuận ròng mỗi năm nhằm tạo động lực phát triển hoạt động kinh doanh. Những thành viên chỉ sở hữu cổ phần nhưng không tham gia điều hành, như người con gái, sẽ nhận cổ tức.

Các thành viên gia đình muốn tham gia làm việc trong doanh nghiệp phải nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Quy định này cũng áp dụng với thế hệ cháu chắt.

Toàn bộ tài sản ở nước ngoài do người con gái quản lý. Các anh chị em còn lại được cập nhật thông tin thông qua các cuộc họp định kỳ 6 tháng.

Gia đình tổ chức các cuộc họp cổ đông hàng quý dành cho những thành viên trực tiếp tham gia kinh doanh. Tại đây, gia đình thảo luận và quyết định những vấn đề như tăng lương, mức cổ tức, các khoản chi trả đặc biệt và những vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Cổ tức được quyết định mỗi năm và chi trả theo quý. Cổ phần chỉ được chuyển nhượng giữa các thành viên trong gia đình, không bán ra bên ngoài. Gia đình cũng đã xây dựng công thức tính giá cổ phần để làm cơ sở cho việc chuyển nhượng.

Bản thân ông Go cũng nhận 20% lợi nhuận ròng. Với khoản tiền này, ông toàn quyền quyết định cách sử dụng. Sau khi ông Go qua đời, toàn bộ số tiền còn lại được chia đều cho các con, ngoại trừ một khoản được dành riêng để người vợ sử dụng tùy ý.

Theo ông Yu, cơ chế này đã đứng vững qua thời gian. Ngay cả khi các thành viên mới gia nhập gia đình, gần như không phát sinh tranh chấp liên quan đến cách thức vận hành hay phân chia tài sản.

Hiện 3 người cháu đã tham gia vào công việc kinh doanh, trong khi các con ông Go đều đã nghỉ hưu.

Một tuần sau khi ông Go qua đời vào tháng 5, gia đình đã tổ chức cuộc họp. Tất cả các con cháu đều bỏ phiếu giữ nguyên cơ chế quản trị hiện tại. Điều đáng chú ý là quá trình chuyển giao không tạo ra tranh chấp giữa các thành viên.

“Khi tham dự đám tang, không có cảnh một nhóm người ngồi bên này và một nhóm khác ngồi đối diện bên kia. Vì vậy, ông thực sự đã ra đi trong bình yên” - ông Yu chia sẻ.

Quản lý gia sản giúp nâng cao chất lượng cuộc sống

Câu chuyện thứ hai ông Raymundo Yu chia sẻ là về một khách hàng tại Đài Loan - là một chủ doanh nghiệp lớn. Ông gặp gia đình này lần đầu hơn 20 năm trước. Khi đó, nữ chủ nhân của gia đình đã ngoài 80 tuổi và có một sở thích đặc biệt: tự giao dịch cổ phiếu.

“Bà ấy coi giao dịch cổ phiếu là một sở thích và nói rằng mình đầu tư còn tốt hơn cả chuyên viên quản lý quan hệ khách hàng”, ông Yu kể.

Sau khi giải quyết các vấn đề về cấu trúc tài sản và kế hoạch thừa kế, ông Yu dần thuyết phục gia đình giao một phần danh mục đầu tư cho đội ngũ quản lý danh mục chuyên nghiệp. Ban đầu, gia đình giao 40 triệu USD để bắt đầu. Sau vài năm, họ quyết định nâng quy mô danh mục lên 150 triệu USD. Đến năm ngoái, giá trị danh mục do đội ngũ chuyên nghiệp quản lý đã vượt 450 triệu USD.

Tuy nhiên, quy mô tài sản được quản lý không phải điều quan trọng nhất trong câu chuyện này. Điều đáng kể hơn là trong khoảng 10 năm cuối đời, nữ chủ nhân không còn phải dành thời gian theo dõi thị trường hay thức khuya để quản lý danh mục đầu tư. Thay vào đó, bà có thể dành thời gian cho các cháu và chắt của mình.

“Sức khỏe của bà rất ổn định trong những năm còn lại của cuộc đời”, ông Yu kể.

“Bạn có thể đã quen với việc tự làm những điều mà mình cảm thấy mình có năng lực, nhưng việc giao cho các chuyên gia có quy trình đầu tư cho phép bạn làm những việc khác và thực sự nâng cao chất lượng cuộc sống”, Cố vấn cao cấp HĐQT Techcombank nói tiếp.

Khoảng trống để các dịch vụ quản lý gia sản tham gia

Các câu chuyện được đưa ra tại Techcombank Investment Summit 2026 đặt ra một bài toán ngày càng đáng chú ý tại Việt Nam về vấn đề kế thừa di sản qua các thế hệ.

McKinsey ước tính riêng quy mô tài sản được quản lý chuyên nghiệp có thể tăng thêm khoảng 65-75 tỷ USD trong giai đoạn 2022 - 2027. Ở nhóm khách hàng siêu giàu, theo Knight Frank, Việt Nam hiện có khoảng 1.233 cá nhân sở hữu tài sản ròng từ 30 triệu USD trở lên và con số này được dự báo tăng lên khoảng 1.960 người vào năm 2031, tương đương mức tăng gần 60%.

Khi quy mô nhóm khách hàng này mở rộng, bài toán cũng không còn chỉ là “đầu tư vào đâu để tài sản tăng lên”, mà chuyển sang câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để bảo vệ, quản lý và trao truyền khối tài sản đó một cách có hệ thống qua các thế hệ. Đây chính là dư địa để lĩnh vực quản lý gia sản tại Việt Nam phát triển.