Lãi suất khó giảm sâu trong năm 2026

Trong báo cáo mới công bố, Chứng khoán ACB (ACBS) cho biết tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đến tháng 5 đạt 5,7% so với đầu năm, trong khi huy động vốn chỉ tăng 2,98%. Khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động được xem là nguyên nhân chính khiến thanh khoản ngân hàng chịu nhiều sức ép ngay từ đầu năm.

Theo phân tích của Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), tình trạng căng thẳng thanh khoản trở nên rõ nét trong nửa cuối tháng 3 khi chênh lệch giữa tín dụng và huy động lên tới hơn 1,9 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của hệ thống ngân hàng tăng từ 110% cuối năm 2025 lên 111,9% vào cuối quý I/2026.

Đáng chú ý, tổng phương tiện thanh toán (M2) đến cuối quý I giảm khoảng 1,25 triệu tỷ đồng, phản ánh lượng tiền trong nền kinh tế bị thu hẹp, qua đó tạo thêm áp lực cho hoạt động huy động vốn của các ngân hàng.

Theo SHS, sự mất cân đối giữa nguồn vốn huy động và nhu cầu cho vay là nguyên nhân chính dẫn tới xu hướng tăng lãi suất huy động trên thị trường.

Mặc dù Ngân hàng Nhà nước nhiều lần yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để giảm lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất huy động vẫn duy trì ở mức cao. Sau cuộc họp giữa Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại hồi tháng 4, lãi suất huy động từng được điều chỉnh giảm khoảng 0,1-0,5 điểm phần trăm/năm ở các kỳ hạn dài.

Tuy nhiên, từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, nhiều ngân hàng đã quay trở lại xu hướng tăng lãi suất huy động. Hiện lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng phổ biến ở mức 7-8%/năm. Một số ngân hàng thậm chí áp dụng mức lãi suất trên 10%/năm cho các khoản tiền gửi lớn từ 5 tỷ đồng trở lên.

Trong bối cảnh đó, lãi suất cho vay cũng tăng nhẹ. Đến cuối tháng 4, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu dao động từ 7,8-10%/năm, tăng khoảng 1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Riêng lãi suất cho vay mua nhà đã lên mức trung bình khoảng 14-15%/năm.

Các chuyên gia nhận định áp lực lên mặt bằng lãi suất vẫn còn lớn do nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng nhanh trong khi huy động vốn chưa theo kịp.

Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng chưa có nhiều cơ sở để kỳ vọng lãi suất huy động giảm mạnh trong thời gian tới. Nguyên nhân chính là sự mất cân đối giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng.

Trong khi đó, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định dư địa giảm lãi suất hiện không còn nhiều do áp lực lạm phát và nhu cầu vốn vẫn ở mức cao. Nếu lãi suất tiền gửi giảm quá mạnh, dòng tiền có thể dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác như vàng, ngoại tệ hoặc bất động sản, gây thêm áp lực cho thanh khoản ngân hàng.

Chứng khoán VNDIRECT cũng dự báo thị trường tiền tệ đã vượt qua giai đoạn căng thẳng nhất, song áp lực tăng lãi suất huy động vẫn chưa chấm dứt. Trong ngắn hạn, lãi suất huy động nhiều khả năng tiếp tục nhích tăng thay vì giảm sâu.

Tương tự, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng mặt bằng lãi suất tại Việt Nam khó hạ nhiệt trong ít nhất ba tháng tới do áp lực tỷ giá, chênh lệch lãi suất VND - USD vẫn ở mức cao và nguồn hỗ trợ thanh khoản từ tiền gửi Kho bạc Nhà nước còn hạn chế.

Theo ACBS, khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động, cùng áp lực lạm phát gia tăng từ giá năng lượng và chi phí đầu vào, sẽ khiến mặt bằng lãi suất khó giảm trong phần còn lại của năm 2026.

Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng là phát triển mạnh thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán.

TS. Cấn Văn Lực nhận định nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng mà không khơi thông các kênh dẫn vốn khác, áp lực lên lãi suất và tín dụng sẽ còn kéo dài.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng cần từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn vay ngân hàng sang phát triển cân bằng hơn giữa tín dụng và thị trường vốn.

Ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích Chứng khoán SHS, cũng nhận định quá trình giảm lãi suất một cách bền vững phụ thuộc vào việc xử lý các vấn đề cơ cấu của hệ thống tài chính, điều đòi hỏi thêm thời gian để phát huy hiệu quả.