LEGO rót 1 tỷ USD vào Việt Nam, ECCO bất ngờ đóng cửa nhà máy: Dòng vốn tỷ USD từ Đan Mạch thay đổi ra sao sau hơn 3 thập kỷ?

Sau 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Đan Mạch đang mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao và phát triển xanh. Tuy nhiên, bên cạnh những dự án tỷ USD, một số doanh nghiệp Đan Mạch cũng đang thu hẹp hoặc rút khỏi Việt Nam.

Đan Mạch đầu tư gần 2,5 tỷ USD vào Việt Nam

Tính đến hết tháng 9/2026, Đan Mạch có 180 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 tỷ USD, đứng thứ 21 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, đồng thời là nhà đầu tư châu Âu đáng chú ý.

Riêng 9 tháng năm 2026, vốn đăng ký từ Đan Mạch đạt gần 402 triệu USD, gấp 4,8 lần cùng kỳ năm trước, đưa nước này lên vị trí thứ 11 trong các đối tác đầu tư. So với cuối tháng 9/2023, khi tổng vốn lũy kế đạt 1,98 tỷ USD, quy mô đầu tư đã tăng đáng kể. Phần vốn tăng thêm chủ yếu đến từ một số dự án lớn.

Quan hệ kinh tế hai nước khởi đầu bằng viện trợ phát triển. Giai đoạn 1993-2015, Việt Nam là quốc gia ưu tiên trong chương trình hỗ trợ phát triển của Đan Mạch. Riêng giai đoạn 2000-2015, nước này giải ngân hơn 5,5 tỷ krone ODA cho thủy sản, môi trường, nước sạch, quản trị và khu vực doanh nghiệp.

Từ năm 1972 đến nay, Đan Mạch đã viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam hơn 1 tỷ USD ODA, đóng góp vào phát triển hạ tầng, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Khi Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập trung bình, Đan Mạch chuyển trọng tâm từ viện trợ sang thương mại và đầu tư. Doanh nghiệp nước này vào Việt Nam theo hai hướng chính: phục vụ thị trường nội địa, tiêu biểu là Carlsberg với hơn ba thập kỷ hiện diện và nhà máy bia Phú Bài tại Huế; hoặc gia công xuất khẩu trong các ngành nội thất, dệt may, da giày.

ScanCom, nhà sản xuất nội thất ngoài trời thành lập năm 1995, từng lấy Việt Nam làm trung tâm sản xuất chính. Hãng may Spectre đặt cơ sở đầu tiên tại Việt Nam năm 2010, đến năm 2015 sở hữu toàn bộ. ECCO Việt Nam thành lập cuối năm 2015 tại Bàu Bàng, Bình Dương cũ.

LEGO và Pandora thúc đẩy làn sóng đầu tư mới

Năm 2022 đánh dấu bước ngoặt về quy mô đầu tư của Đan Mạch tại Việt Nam với dự án nhà máy LEGO trị giá 1 tỷ USD tại Khu công nghiệp VSIP III, rộng gần 45 ha.

Dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư ngày 18/3/2022, khởi công tháng 11 cùng năm và khánh thành ngày 9/4/2025. Đây là nhà máy thứ sáu trên thế giới và thứ hai tại châu Á của LEGO, có hơn 12.400 tấm pin mặt trời trên mái và hướng tới sử dụng hoàn toàn năng lượng tái tạo.

Dự án đưa Đan Mạch vào nhóm 5 nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam năm 2022. Theo Đại sứ Lương Thanh Nghị, nhà máy LEGO góp phần thúc đẩy tiêu chuẩn xanh, đồng thời thu hút thêm các nhà đầu tư quốc tế.

Năm 2026, hãng trang sức Pandora của Đan Mạch tiếp tục khởi công nhà máy tại VSIP III với vốn đầu tư 150 triệu USD, sau khi xem xét 27 quốc gia. Nhà máy cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo để vận hành và sản xuất.

Ngoài LEGO và Pandora, nhiều doanh nghiệp Đan Mạch như ScanCom, Vestas, Carlsberg, Julie Sandlau, Copenhagen Offshore Partners (COP), Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) và Maersk cũng hiện diện hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

ScanCom, ECCO và Ørsted lần lượt rút lui

Bên cạnh các dự án mới, một số doanh nghiệp Đan Mạch đã dừng hoặc rút khỏi Việt Nam.

Trong lĩnh vực năng lượng, Ørsted từng cùng Tập đoàn T&T đề xuất hai dự án điện gió ngoài khơi tổng công suất 5 GW tại Ninh Thuận cũ. Tháng 6/2023, doanh nghiệp thông báo tạm dừng phát triển thị trường Việt Nam. Đến tháng 11/2023, hãng không gia hạn hợp tác với T&T và dừng toàn bộ hoạt động phát triển điện gió tại đây do cơ chế khảo sát, lựa chọn nhà đầu tư và mua bán điện chưa rõ ràng.

Các dự án chưa từng được cấp phép nên không làm giảm vốn đăng ký đầu tư, nhưng ảnh hưởng lớn đến kỳ vọng hợp tác năng lượng.

Trong lĩnh vực sản xuất, đầu tháng 3/2026, ScanCom International A/S, thuộc Lars Larsen Group từ năm 2019, thông báo chấm dứt hoạt động sau 30 năm. Đến tháng 9/2026, doanh nghiệp ngừng toàn bộ sản xuất và chuyển sang thanh lý.

Theo ScanCom, nguyên nhân là khó khăn kéo dài sau COVID-19, doanh thu giảm, áp lực chi phí và triển vọng thị trường không cải thiện sau hai năm tái cơ cấu. Việt Nam từng là trung tâm sản xuất chính của doanh nghiệp.

Mới nhất, Công ty TNHH ECCO Việt Nam, công ty con 100% vốn của ECCO Sko A/S, dừng sản xuất từ chiều 2/11/2026 và làm thủ tục giải thể, ảnh hưởng 1.400 lao động.

Nhà máy tại Khu công nghiệp Bàu Bàng được cấp phép năm 2017, tổng vốn đầu tư 861 tỷ đồng và hoàn thành năm 2020. ECCO cho biết sẽ duy trì sản xuất tại Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc để điều chỉnh công suất theo nhu cầu, trong bối cảnh tập đoàn dư thừa công suất và lỗ hai năm liên tiếp. Cùng đợt, doanh nghiệp đóng nhà máy tại Bồ Đào Nha và cắt giảm 400 vị trí văn phòng.

ScanCom và ECCO có điểm chung là quyết định rút lui chủ yếu xuất phát từ tình hình doanh nghiệp và ngành hàng. Nội thất ngoài trời, giày da là những mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu, nhu cầu giảm mạnh sau COVID-19. Khi cắt giảm sản xuất, doanh nghiệp có xu hướng giữ các cơ sở lâu năm, quy mô lớn và đóng những nơi có chi phí cố định cao.

Trái với các doanh nghiệp rút lui, hãng may Spectre của Đan Mạch vừa khánh thành nhà máy thứ tư tại Khu công nghiệp Sông Trà, Hưng Yên, dự kiến tạo việc làm cho 3.000 lao động.

Spectre từng đóng nhà máy tại Latvia năm 2025 và dồn sản xuất về Việt Nam, dự kiến đạt doanh thu gần 3.857 tỷ đồng năm 2026. Diễn biến này cho thấy cùng trong lĩnh vực gia công xuất khẩu, doanh nghiệp vẫn lựa chọn mở rộng tại Việt Nam khi có triển vọng tăng trưởng.

Các dự án đầu tư mới của Đan Mạch có quy mô lớn, tự động hóa cao và gắn với cam kết năng lượng sạch. Theo Inside Retail Asia, Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam cho biết khả năng tiếp cận năng lượng tái tạo là yếu tố khiến doanh nghiệp nước này ngày càng quan tâm Việt Nam.

Nhu cầu đa dạng hóa chuỗi cung ứng cũng thúc đẩy đầu tư. Pandora mở nhà máy tại Việt Nam nhằm giảm phụ thuộc vào Thái Lan, dù hàng hóa từ hai nước vào Mỹ hiện chịu cùng mức thuế 12,5%. Nhà máy mới giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi chính sách thuế quan liên tục thay đổi.

Trong lĩnh vực năng lượng, dù Ørsted rút lui vì khung pháp lý chưa rõ ràng, Copenhagen Infrastructure Partners vẫn theo đuổi dự án điện gió ngoài khơi La Gàn 3,5 GW tại Bình Thuận cũ và ký thỏa thuận phát triển chung với Petrovietnam vào tháng 8/2025.

Thương mại song phương tăng trưởng mạnh

Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Đan Mạch đạt hơn 720 triệu USD. Trong 9 tháng đầu năm 2026, con số này đạt 672,60 triệu USD, tăng 35,2% so với cùng kỳ.

Việt Nam xuất khẩu sang Đan Mạch 383,47 triệu USD, tăng 27,2%, chủ yếu gồm sắt thép, dệt may, thủy sản, đồ gỗ, thiết bị điện và cà phê. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt 289,13 triệu USD, tăng 47,4%, tập trung vào máy móc, thiết bị, dược phẩm, hóa chất và sản phẩm sữa.

Trước đó, theo Cục Hải quan, 8 tháng năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt 609,45 triệu USD. Việt Nam xuất khẩu 346,8 triệu USD, tăng 27,7%; nhập khẩu 262,65 triệu USD, tăng 53% so với cùng kỳ.

Cơ cấu hàng hóa cho thấy tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Tuy nhiên, Đan Mạch là thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường. Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng chất lượng, thiết kế, độ tin cậy, khả năng giao hàng và minh bạch thông tin sản phẩm để tăng sức cạnh tranh.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tạo thuận lợi cho trao đổi hàng hóa thông qua lộ trình cắt giảm thuế quan. Đan Mạch cũng phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) vào tháng 11/2021.

Theo Đại sứ Lương Thanh Nghị, Việt Nam là đối tác ưu tiên hàng đầu của Đan Mạch trong khu vực, với thị trường lớn và 18 hiệp định thương mại tự do, tạo sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước này.

Hợp tác xanh mở ra dư địa mới

Việt Nam và Đan Mạch thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 25/11/1971. Năm 2011, hai nước xác lập Đối tác chiến lược về biến đổi khí hậu, năng lượng, môi trường và tăng trưởng xanh; năm 2013 nâng lên Đối tác toàn diện; năm 2023 thiết lập Đối tác chiến lược xanh.

Ngày 20/10/2026, hai nước nâng quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, với các lĩnh vực ưu tiên gồm chuyển đổi năng lượng, điện gió ngoài khơi, cảng biển, logistics và vận tải biển xanh.

Đan Mạch có thế mạnh về năng lượng tái tạo, công nghệ lưu trữ năng lượng, công nghệ lượng tử, trí tuệ nhân tạo, thiết kế chip bán dẫn, y sinh và khoa học sức khỏe. Nền quản trị hiện đại, coi trọng hợp tác công tư và đồng sáng tạo cũng là kinh nghiệm Việt Nam có thể học hỏi.

Trong khi đó, Việt Nam có nhu cầu lớn về chuyển đổi năng lượng, tiết kiệm tài nguyên và nâng chuẩn sản xuất. Hợp tác với doanh nghiệp Đan Mạch có thể hỗ trợ chuyển giao công nghệ, nghiên cứu chung và đào tạo nhân lực.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, giảm phát thải và minh bạch dữ liệu môi trường ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Đầu tư tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu hiệu quả và quản lý chất thải giúp đáp ứng yêu cầu đối tác, bảo vệ đơn hàng và tăng sức cạnh tranh dài hạn.

Sau 55 năm quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Đan Mạch có nền tảng để mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư theo hướng thực chất và bền vững. Thước đo không chỉ là kim ngạch hay số dự án, mà còn ở khả năng chuyển giao công nghệ, kết nối doanh nghiệp, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phát triển các dự án xanh.