Mới có hơn 3,2 triệu xe điện, Việt Nam đã phải tính bài toán 14 tỷ USD cho mạng lưới trạm sạc

Dù ô tô điện hiện mới chiếm khoảng 3% tổng lượng ô tô đang lưu hành, Bộ Công Thương đã yêu cầu các địa phương cập nhật nhu cầu điện cho hệ thống trạm sạc xe điện.

Theo công văn mới nhất của Bộ Công Thương, các tỉnh, thành phố phải rà soát và cập nhật nhu cầu điện cho một loạt lĩnh vực mới nổi, trong đó có trung tâm dữ liệu (data center), hệ thống trạm sạc xe điện, metro, đường sắt tốc độ cao và các khu phát triển theo mô hình TOD (đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm).

Trong các nhóm nhu cầu mới này, hạ tầng sạc xe điện được đánh giá là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh và tác động lớn đến quy hoạch điện quốc gia trong những năm tới.

Hiện Việt Nam có khoảng 6,7 triệu ô tô và 70 triệu xe máy. Tuy nhiên, số lượng phương tiện điện vẫn ở mức khá khiêm tốn, với khoảng 201.000 ô tô điện và hơn 3 triệu xe máy điện, tương ứng chiếm lần lượt khoảng 3% và 4,3% tổng lượng phương tiện đang lưu hành.

Dù vậy, lộ trình chuyển đổi xanh đang tạo ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho thị trường xe điện. Theo chiến lược thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 50% phương tiện giao thông đô thị cùng toàn bộ xe buýt và taxi chuyển sang sử dụng điện. Đến năm 2050, toàn bộ phương tiện giao thông dự kiến sẽ được thay thế bằng xe điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng xanh.

Quá trình điện hóa giao thông không chỉ đòi hỏi sự gia tăng mạnh về nguồn cung điện mà còn kéo theo nhu cầu đầu tư quy mô lớn cho hạ tầng sạc.

Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam sẽ cần khoảng 2,2 tỷ USD để phát triển mạng lưới trạm sạc vào năm 2030. Con số này dự kiến tăng lên gần 14 tỷ USD vào năm 2040 và khoảng 32,6 tỷ USD vào năm 2050 khi số lượng phương tiện điện tiếp tục mở rộng.

Không chỉ tập trung vào hạ tầng sạc, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các địa phương rà soát, đề xuất bổ sung các dự án nguồn điện và lưới điện có khả năng triển khai nhanh, tận dụng sẵn hạ tầng truyền tải và thuận lợi trong công tác giải phóng mặt bằng.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhiều dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm đang đứng trước nguy cơ chậm tiến độ so với mục tiêu đặt ra trong Quy hoạch điện VIII. Việc chậm đưa các dự án vào vận hành có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của nền kinh tế, đặc biệt khi các lĩnh vực tiêu thụ điện mới như xe điện, trung tâm dữ liệu hay đường sắt tốc độ cao đồng loạt bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh.

Đến cuối năm 2025, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống đạt khoảng 87.600MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, quy mô này dự kiến tăng lên khoảng 183.000-236.000MW vào năm 2030, gần gấp 2-3 lần hiện nay nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và xu hướng điện hóa trên phạm vi toàn quốc.