Ngành học có nhiều cơ hội làm việc tại các tập đoàn lớn, nhu cầu nhân lực tăng cao, thu nhập có thể vượt 50 triệu đồng/tháng

Trong làn sóng chuyển đổi số và phát triển công nghiệp công nghệ cao, nhiều ngành học mới đang dần khẳng định vị thế trên thị trường lao động. Bên cạnh những lĩnh vực quen thuộc như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hay khoa học dữ liệu, Hệ thống nhúng và IoT cũng được đánh giá là hướng đào tạo có tiềm năng phát triển mạnh trong những năm tới.

Dù tên gọi chưa thực sự phổ biến với đông đảo học sinh, sinh viên, công nghệ này lại đóng vai trò quan trọng trong đời sống hiện đại. Từ điện thoại thông minh, ô tô, robot công nghiệp đến các thiết bị y tế, hệ thống nhà thông minh hay dây chuyền sản xuất tự động, dấu ấn của hệ thống nhúng và IoT ngày càng hiện diện rộng rãi.

Về bản chất, Hệ thống nhúng là sự kết hợp giữa phần cứng và phần mềm để điều khiển một thiết bị thực hiện những chức năng chuyên biệt. Trong khi đó, IoT cho phép các thiết bị được kết nối Internet, trao đổi dữ liệu và phối hợp hoạt động với nhau. Khi hai công nghệ này kết hợp, máy móc không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo lập trình mà còn có thể thu thập thông tin, phản hồi và được giám sát từ xa.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực giao thông, công nghệ này góp phần vận hành các hệ thống điều khiển trên ô tô, hỗ trợ kiểm soát động cơ, phanh và những tính năng an toàn. Trong sản xuất công nghiệp, cảm biến và thiết bị kết nối giúp doanh nghiệp theo dõi tình trạng máy móc, phát hiện bất thường và tối ưu quy trình vận hành. Còn ở lĩnh vực nông nghiệp, các giải pháp IoT có thể hỗ trợ đo độ ẩm, nhiệt độ, điều khiển tưới tiêu và quản lý môi trường canh tác.

Đáng chú ý, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và mạng 5G đang tạo thêm động lực cho lĩnh vực này. Khi ngày càng nhiều thiết bị cần khả năng kết nối, xử lý dữ liệu và tự động vận hành, nhu cầu về đội ngũ kỹ sư có khả năng thiết kế, phát triển những hệ thống công nghệ chuyên biệt cũng được dự báo tăng lên.

Thực tế thị trường tuyển dụng cho thấy nhân lực công nghệ có chuyên môn cao đang là nhóm được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Theo các khảo sát tuyển dụng được công bố năm 2026, IT - Phần mềm tiếp tục nằm trong nhóm ngành có nhu cầu nhân sự lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp ngày càng chú trọng ứng viên có kỹ năng chuyên sâu, khả năng giải quyết vấn đề và kinh nghiệm thực hành thay vì chỉ có kiến thức lý thuyết.

Đây cũng là lợi thế của những người theo học Hệ thống nhúng và IoT nếu được đào tạo bài bản. Sinh viên thường được trang bị kiến thức về toán học, lập trình, cấu trúc dữ liệu, điện tử, vi xử lý, vi điều khiển, thiết kế mạch và phát triển phần mềm điều khiển. Ngoài ra, người học còn tiếp cận các công nghệ kết nối không dây, cảm biến, thu thập và xử lý dữ liệu để xây dựng những hệ thống thiết bị thông minh hoàn chỉnh.

Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể lựa chọn nhiều vị trí như kỹ sư hệ thống nhúng, kỹ sư IoT, lập trình viên firmware, kỹ sư phần cứng, kỹ sư phần mềm hoặc chuyên viên tự động hóa. Phạm vi tuyển dụng không chỉ giới hạn trong các công ty công nghệ mà còn mở rộng sang sản xuất điện tử, viễn thông, công nghiệp ô tô, thiết bị y tế, năng lượng và nông nghiệp công nghệ cao.

Một điểm đáng chú ý là ngành học này đòi hỏi năng lực liên ngành. Người làm nghề không chỉ cần biết lập trình mà còn phải hiểu cách thức phần cứng vận hành, khả năng tương tác giữa các thiết bị và những yêu cầu kỹ thuật trong môi trường thực tế. Bởi vậy, những ứng viên thành thạo ngoại ngữ, có khả năng đọc tài liệu chuyên ngành và từng tham gia dự án thực hành thường có lợi thế khi ứng tuyển.

Triển vọng của lĩnh vực này cũng gắn với xu hướng phát triển sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam. Báo cáo về thị trường lao động và các định hướng phát triển công nghiệp đều cho thấy công nghệ số, điện tử, bán dẫn và tự động hóa là những lĩnh vực được chú trọng trong giai đoạn tới. Đây là cơ sở để các ngành đào tạo liên quan đến phần cứng, phần mềm và kết nối thiết bị có thể phát triển.

Về thu nhập, mức lương của kỹ sư Hệ thống nhúng và IoT phụ thuộc đáng kể vào trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, vị trí đảm nhiệm cũng như quy mô doanh nghiệp. Những người có kinh nghiệm lâu năm, làm chủ công nghệ chuyên sâu hoặc đảm nhận vị trí chuyên gia tại các công ty nước ngoài có thể đạt mức thu nhập cao từ 50 triệu đồng/tháng đến 100 triệu đồng/tháng.

Sức hút của ngành phần nào thể hiện qua điểm chuẩn tuyển sinh tại một số trường đào tạo kỹ thuật. Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, mức điểm chuẩn ngành liên quan đến Hệ thống nhúng và IoT được ghi nhận tăng từ 27,21 điểm năm 2024 lên 27,85 điểm năm 2025 và 28,4 điểm năm 2026.

Một số cơ sở đào tạo khác như Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Học viện Hàng không Việt Nam, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (cơ sở TP. Hồ Chí Minh) cũng có mức điểm trúng tuyển tương đối cạnh tranh từ 20-25 điểm.

Dù vậy, triển vọng nghề nghiệp không đồng nghĩa với việc mọi sinh viên đều dễ dàng tìm được công việc tốt. Đây là lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn tương đối cao, đòi hỏi tư duy logic, nền tảng toán học, khả năng tự học và sự kiên trì trước những vấn đề kỹ thuật phức tạp. Người học cần chủ động thực hành, xây dựng sản phẩm cá nhân, tham gia nghiên cứu hoặc thực tập tại doanh nghiệp để tích lũy kinh nghiệm.

Trong bối cảnh công nghệ tiếp tục thay đổi nhanh chóng, Hệ thống nhúng và IoT được xem là một lựa chọn đáng cân nhắc đối với những bạn trẻ yêu thích kỹ thuật, điện tử và lập trình. Cơ hội việc làm trong tương lai sẽ không chỉ thuộc về những người chọn đúng ngành đang được chú ý, mà còn dành cho những ứng viên có năng lực thực chất, thích ứng tốt và liên tục cập nhật kiến thức mới.