Người dân Quảng Ninh san mặt bằng xây dựng phát hiện cổ mộ gạch 2.000 năm, khai quật thu được nhiều di vật đắt giá
Khu mộ gạch phân bố trên một gò đất cao, diện tích khoảng 150m2, có quy mô lớn hơn nhiều so với các mộ gạch từng được phát hiện trước đây.
Sáng 17/1, tại phường Vàng Danh, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ một quần thể mộ gạch có niên đại khoảng 2.000 năm tại khu vực Chạp Khê. Ngôi mộ được phát hiện trong quá trình người dân san gạt mặt bằng xây dựng, nằm liền kề khu vực nhà thờ giáo xứ Chạp Khê (phường Vàng Danh).
Sau khi tiếp nhận thông tin, Bảo tàng Quảng Ninh đã phối hợp với đoàn khảo cổ do Tiến sĩ Nguyễn Văn Anh - Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) chủ trì, tiến hành khai quật từ tháng 12/2025.
Kết quả bước đầu xác định, khu mộ gạch phân bố trên một gò đất cao, diện tích khoảng 150m2, có quy mô lớn hơn nhiều so với các mộ gạch từng được phát hiện trước đây tại Quảng Ninh cũng như các địa phương khác. Đáy mộ nằm sâu khoảng 2,5m so với mặt bằng hiện tại. Mộ có hướng Bắc lệch Đông khoảng 20 độ, cấu trúc phức hợp gồm hai gian tiền thất, một gian trung thất và ba gian hậu thất. Trung thất và các gian hậu đều có nhĩ. Các gian mộ được xây bằng gạch chữ nhật nung già, trang trí nhiều hoa văn như hình đồng tiền, ô trám, các vòng tròn đồng tâm, họa tiết chữ S. Đặc biệt, mái mộ được tạo hình vòm cuốn bằng gạch múi bưởi.
Trong quá trình khai quật, đoàn khảo cổ đã thu thập nhiều hiện vật, gồm ba nhóm chính: vật liệu kiến trúc (gạch chữ nhật, gạch múi bưởi); đồ gốm đất nung như mô hình nhà, nồi; gốm men với các loại bình, vò, chân đèn… Căn cứ vào cấu trúc mộ và phong cách hoa văn hiện vật, các nhà khoa học xác định mộ có niên đại vào khoảng thế kỷ I-II sau Công nguyên, tương đương gần 2.000 năm trước.
Loại hình mộ gạch này từng được phát hiện khá phổ biến tại lưu vực sông Bạch Đằng, thuộc địa bàn các huyện, thị xã cũ của Quảng Ninh như Quảng Yên, Uông Bí, Đông Triều, cũng như một số địa phương của Hải Phòng và Hải Dương cũ như Thủy Nguyên, Kinh Môn. Những phát hiện được chuyên gia đánh giá góp phần làm rõ vai trò của lưu vực sông Bạch Đằng như một trung tâm văn hóa, hành chính và khu dân cư đông đúc trong giai đoạn đầu Công nguyên.
Trên cơ sở kết quả khai quật và các ý kiến tại hội nghị, các nhà khảo cổ cùng đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh và chính quyền địa phương thống nhất tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu, lập hồ sơ khoa học di tích để đề xuất xếp hạng. Đồng thời, khu vực mộ gạch Chạp Khê sẽ được nghiên cứu phương án bảo tồn nguyên trạng và quy hoạch thành công viên khảo cổ, phục vụ công tác bảo tồn di sản gắn với giáo dục và phát triển du lịch địa phương.
