Các ngân hàng Anh đổ xô mang tài sản rủi ro cao đổi lấy tiền mặt từ NHTW, chuyện gì đây?

Dữ liệu của BoE cho thấy trong phiên đấu giá diễn ra ngày 18/8, các ngân hàng đã thế chấp lượng tài sản thuộc nhóm rủi ro cao nhất của BoE trị giá 1,9 tỷ GBP, tương đương 2,6 tỷ USD, để đổi lấy nguồn vốn kỳ hạn 6 tháng. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 3/2020 và gấp 3 lần so với tuần trước đó.

Tính toán của Reuters cho thấy tổng giá trị tài sản thế chấp thuộc nhóm mà BoE gọi là “Level C” hiện vào khoảng 17,8 tỷ GBP trong chương trình repo dài hạn theo chỉ số (ILTR). Con số này tăng mạnh so với 8,7 tỷ GBP một năm trước và chưa đến 1 tỷ GBP vào giữa năm 2024.

Diễn biến trên cho thấy mức độ mà ngân hàng trung ương Anh đang tiếp xúc với các tài sản có rủi ro cao và có khả năng thanh khoản thấp. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) những năm gần đây đã siết chặt tiêu chí đối với các tài sản được chấp nhận làm thế chấp, do lo ngại việc một ngân hàng trung ương chấp thuận một loại tài sản có thể khiến nhu cầu đối với các chứng khoán rủi ro hơn tăng lên, trong khi những tài sản này có thể khó bán khi xảy ra khủng hoảng.

Một người phát ngôn của BoE cho biết chương trình ILTR được thiết kế để cho phép các tổ chức tài chính sử dụng nhiều loại tài sản làm tài sản thế chấp, đồng thời BoE vẫn có thể bảo vệ mình thông qua hệ thống quản trị rủi ro chặt chẽ.

“Các cơ chế của chúng tôi luôn sẵn sàng và chúng tôi hoan nghênh việc được sử dụng nhiều hơn”, người phát ngôn nói.

Hệ quả được tính toán trước

Các ngân hàng thương mại Anh sử dụng tiền mặt được giữ trong tài khoản tại BoE để thực hiện các giao dịch trên thị trường bán buôn.

Việc gia tăng sử dụng chương trình ILTR để tiếp cận nguồn tiền này thực chất là một hệ quả được BoE dự tính từ quyết định năm 2022 về việc đảo ngược chương trình nới lỏng định lượng trị giá 895 tỷ GBP được triển khai trong giai đoạn 2009 đến 2021, vốn đã bơm một lượng tiền mặt khổng lồ vào hệ thống tài chính.

Phân tích danh sách tài sản thế chấp Level C của BoE cho thấy ngân hàng trung ương Anh chấp nhận một loạt sản phẩm mà ECB đã loại khỏi danh mục tài sản thế chấp được chấp nhận theo các quy định nghiêm ngặt hơn. Trong số đó có nhiều sản phẩm nợ được cấu trúc bằng cách gom và bán lại dòng tiền thanh toán trong tương lai từ các khoản vay thế chấp nhà ở.

Việc chứng khoán hóa các khoản nợ thế chấp và các khoản vay khác từng là một trong những yếu tố góp phần dẫn tới cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, khi cơ chế này khuyến khích các bên cho vay chấp nhận rủi ro lớn hơn vì họ có thể nhanh chóng bán các khoản nợ cho nhà đầu tư khác.

“BoE có những lý do chính đáng khi muốn chấp nhận tài sản Level C, nhưng nếu làm quá mức, điều này có thể khuyến khích hoạt động cho vay thiếu thận trọng. Tôi cho rằng họ có lẽ đã hiểu rõ rủi ro này”, William Allen, nghiên cứu viên thỉnh giảng tại Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia Anh, đồng thời là cựu lãnh đạo bộ phận thị trường tiền tệ của BoE, nhận định.

Người phát ngôn BoE cho biết ngân hàng này liên tục rà soát khuôn khổ hoạt động để bảo đảm phù hợp với các mục tiêu về mức độ chấp nhận rủi ro.

Đối với những tài sản rủi ro hơn, BoE áp dụng mức lãi suất cao hơn và mức “haircut” lớn hơn. Điều này đồng nghĩa ngân hàng trung ương chỉ cho vay một phần giá trị của tài sản thay vì toàn bộ giá trị, nhằm hạn chế nguy cơ thua lỗ.

Trong 1 năm qua, tài sản Level C chiếm khoảng 20% đến 25% tổng giá trị tài sản thế chấp được BoE chấp nhận thông qua chương trình ILTR. Tuy nhiên, do các ngân hàng ngày càng sử dụng chương trình này nhiều hơn, giá trị tuyệt đối của nhóm tài sản Level C đã tăng hơn 2 lần.

Moyeen Islam, chuyên gia phân tích thu nhập cố định tại Barclays, cho rằng thị trường tư nhân bên ngoài BoE có thể đang kém sôi động hơn đối với những tài sản này do nhu cầu tín dụng suy yếu.

Ngành tín dụng tư nhân toàn cầu, hiện có quy mô khoảng 3.500 tỷ USD, đã tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây nhờ lời hứa về mức lợi suất cao hơn. Tuy nhiên, lĩnh vực này cũng ngày càng chịu sự giám sát của các cơ quan quản lý sau hàng loạt thông tin tiêu cực và những khoản thua lỗ đáng chú ý.

Từ khoản vay mua nhà đến hợp đồng thuê xe, thẻ tín dụng

Temese Funding, một công ty liên quan đến Investec, phát hành các giấy tờ có giá được BoE xếp vào nhóm tài sản thế chấp Level C. Theo S&P Global, những khoản nợ này được bảo đảm bằng các thiết bị hạng nặng và hợp đồng cho thuê xe, trong đó có những khoản thanh toán lớn đến hạn vào giai đoạn cuối hợp đồng, thường được gọi là “balloon payment”.

ECB trên thực tế đã loại những sản phẩm tương tự khỏi nhóm tài sản thế chấp được chấp nhận hồi tháng 1, theo phân tích của hãng luật Jones Day về thay đổi quy định này.

BoE không công bố chi tiết tài sản cụ thể nào trong danh sách Level C đã được các ngân hàng sử dụng để thế chấp trong chương trình ILTR.

Danh sách này cũng bao gồm các chứng khoán do Harben Finance phát hành. Hồ sơ công khai cho thấy công ty này do Barclays kiểm soát và sở hữu dòng tiền từ các khoản thế chấp mua nhà để cho thuê được khởi tạo bởi Bradford & Bingley, ngân hàng Anh từng được chính phủ giải cứu vào năm 2008. Một số lớp nợ trong số này đã bị Fitch Ratings hạ cấp 2 lần và S&P Global hạ cấp 1 lần trong năm qua.

Các tài sản đủ điều kiện khác còn có những giấy tờ có giá được bảo đảm bằng các khoản phải thu từ thẻ tín dụng của NewDay, công ty được KKR hậu thuẫn. Fitch Ratings cho biết các khoản vay này hướng tới nhóm khách hàng có mức độ rủi ro cao hơn.

Danh mục tài sản đủ điều kiện cũng bao gồm khoản nợ do Small Business Origination Loan Trust phát hành năm 2024. Cấu trúc này tập hợp và bán lại các khoản thanh toán từ những khoản vay mà chủ doanh nghiệp đã huy động thông qua nền tảng tài trợ Funding Circle.

Trong một báo cáo ngày 21/8, S&P Global cho biết gần 20% số khoản vay trong danh mục nợ Funding Circle này nhiều khả năng sẽ vỡ nợ.