Nhà đầu tư từng kiếm lời 900% từ cuộc khủng hoảng 2008 đang đặt cược vào ‘cú sốc’ tiếp theo của Phố Wall

Từng kiếm lời 900% từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 nhờ đặt cược vào sự sụp đổ của thị trường cho vay dưới chuẩn tại Mỹ, nhà quản lý quỹ đầu cơ Lee Robinson giờ đây đang nhìn thấy một "quả bom hẹn giờ" mới: thị trường tín dụng tư nhân trị giá 1.800 tỷ USD.

Tuy nhiên, thay vì trực tiếp đặt cược vào sự sụp đổ của lĩnh vực này, Robinson đang nhắm tới những tác động dây chuyền. Mục tiêu của ông là các công ty bảo hiểm, nhóm nhà đầu tư đang ngày càng rót vốn mạnh vào tín dụng tư nhân trong những năm gần đây.

Thông qua các hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS), Robinson đã gia tăng các vị thế đặt cược giá xuống đối với hàng loạt tên tuổi lớn như Lincoln National, MetLife và thậm chí cả Berkshire Hathaway của tỷ phú Warren Buffett. Đồng thời, quỹ Altana Wealth do ông sáng lập cũng đang ra mắt một quỹ đầu tư mới nhằm phòng vệ trước kịch bản tín dụng tư nhân suy thoái, cơn sốt AI hạ nhiệt và thanh khoản suy giảm kéo định giá doanh nghiệp đi xuống.

Ký ức Lehman Brothers đang trở lại?

Robinson cho rằng thị trường hiện nay có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn trước khi Lehman Brothers sụp đổ năm 2008.

Khi đó, dù rủi ro đang tích tụ trong hệ thống tài chính, mức độ biến động trên thị trường vẫn ở mức thấp bất thường. Hiện nay, chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp cũng đang dao động gần vùng thấp lịch sử, phản ánh tâm lý tự tin mạnh mẽ của giới đầu tư.

Theo Robinson, đó có thể là dấu hiệu của sự tự tin thái quá. Ông đặc biệt lo ngại về mức độ tiếp xúc của các khoản vay tín dụng tư nhân với các công ty phần mềm, nhóm doanh nghiệp đang đối mặt nguy cơ bị AI làm xói mòn mô hình kinh doanh. Một số vụ đổ vỡ doanh nghiệp gần đây cũng đã bắt đầu phát đi tín hiệu cảnh báo.

“Tháng 8/2008, chúng tôi từng vò đầu bứt tai không hiểu vì sao biến động thị trường lại thấp đến vậy. Bây giờ cảm giác cũng tương tự”, Robinson nói.

Dù vậy, ông không cho rằng các công ty bảo hiểm đang đối mặt với nguy cơ sống còn. Quan điểm của Robinson tinh tế hơn: thị trường có thể đang đánh giá thấp nguy cơ các khoản đầu tư này bị giảm giá trị nếu nền kinh tế đi xuống.

Trong những năm gần đây, tỷ trọng tín dụng tư nhân trong danh mục đầu tư của các công ty bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ, đã tăng mạnh. Dù vẫn chỉ chiếm một phần tương đối nhỏ trong tổng tài sản của nhiều doanh nghiệp lớn, Robinson cho rằng đây vẫn là nguồn rủi ro đáng chú ý.

Một lý do khác khiến chiến lược này hấp dẫn là việc bán khống trực tiếp thị trường tín dụng tư nhân không hề dễ dàng.

Mối liên kết ngày càng chặt giữa bảo hiểm và tín dụng tư nhân

Sự gắn kết giữa ngành bảo hiểm và thị trường tín dụng tư nhân đã tăng nhanh trong hơn một thập kỷ qua.

Trong thời kỳ lãi suất thấp kéo dài, các công ty quản lý tài sản liên tục tìm kiếm những kênh đầu tư có lợi suất cao hơn, khiến tín dụng tư nhân trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Theo Moody’s Ratings, đến cuối năm 2025, khoảng 20% danh mục trái phiếu trị giá 4.000 tỷ USD của các công ty bảo hiểm nhân thọ Mỹ đã được phân bổ vào các tài sản kém thanh khoản, chủ yếu là tín dụng tư nhân, tăng từ 18% một năm trước đó.

Xu hướng này đặc biệt rõ nét tại các công ty bảo hiểm thuộc sở hữu của những “gã khổng lồ” quản lý tài sản có mảng đầu tư tư nhân như KKR hay Apollo Global Management.

Các nhà nghiên cứu thuộc Ngân hàng Dự trữ Liên bang Chicago nhận định rằng các công ty bảo hiểm hiện đã trở thành một phần không thể tách rời của hệ sinh thái tín dụng tư nhân.

Nhiều doanh nghiệp cũng công khai mở rộng hoạt động trong lĩnh vực này. Năm ngoái, Lincoln Financial hợp tác với Bain Capital để ra mắt quỹ đầu tư tín dụng tư nhân dành cho nhà đầu tư cá nhân. Trong khi đó, MetLife cho biết đang nắm giữ khoảng 85 tỷ USD tài sản thu nhập cố định tư nhân mà họ đánh giá là có chất lượng cao.

Phố Wall bắt đầu tham gia

Không chỉ Altana, nhiều quỹ đầu cơ khác cũng đang gia tăng đặt cược vào CDS của các công ty bảo hiểm.

Theo Bloomberg, các ngân hàng lớn trên Phố Wall như JPMorgan và Goldman Sachs đã bắt đầu cung cấp các sản phẩm giúp khách hàng phòng vệ trước những rủi ro ngày càng tăng trong ngành bảo hiểm.

Dữ liệu từ Depository Trust & Clearing Corp. cho thấy giá trị danh nghĩa ròng của các hợp đồng CDS liên quan tới các công ty bảo hiểm Mỹ đã tăng lên 5,5 tỷ USD vào ngày 22/5, từ mức dưới 4,9 tỷ USD hồi cuối năm ngoái.

Khối lượng giao dịch cũng gia tăng, trong khi chi phí mua bảo hiểm rủi ro vỡ nợ bắt đầu nhích lên. Tuy nhiên, theo Robinson, mức tăng hiện tại vẫn khá khiêm tốn so với những rủi ro tiềm ẩn nếu thị trường thực sự rơi vào khủng hoảng.

Ngân hàng trung ương cũng lên tiếng cảnh báo

Tín hiệu lo ngại đã bắt đầu xuất hiện trên thị trường.

Chi phí mua bảo hiểm rủi ro đối với các tập đoàn bảo hiểm lớn của Mỹ như American International Group (AIG) đã tăng nhanh hơn so với chỉ số CDS của nhóm doanh nghiệp chất lượng cao tại Bắc Mỹ.

Xu hướng tương tự cũng diễn ra tại châu Âu với Allianz, Generali, Aviva và Axa.

Mức độ gia tăng rủi ro này thậm chí đã thu hút sự chú ý của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cơ quan gần đây phát đi cảnh báo về nguy cơ thua lỗ tiềm tàng đối với các công ty bảo hiểm.

Dù vậy, các doanh nghiệp trong ngành vẫn khẳng định danh mục tín dụng tư nhân của họ có chất lượng cao và được đa dạng hóa tốt.

"Chỉ cần một vụ nổ"

Mark Lieb, Giám đốc điều hành Spectrum Asset Management, nhận định rằng các nhà đầu tư tư nhân và tổ chức có thể sẽ còn phải đối mặt với nhiều khó khăn hơn trong thời gian tới, trong khi các công ty bảo hiểm có khả năng phải ghi giảm một phần giá trị các khoản đầu tư.

Theo ông, một số doanh nghiệp bảo hiểm đã trở nên quyết liệt hơn trong việc mở rộng các khoản đầu tư tư nhân, buộc nhà đầu tư phải theo dõi sát sao hơn chất lượng danh mục của họ.

Với Robinson, điều đáng lo ngại nhất là hiệu ứng dây chuyền. Ông cho rằng chỉ cần một công ty bảo hiểm lớn gặp khó khăn hoặc buộc phải ghi giảm đáng kể giá trị các khoản đầu tư tín dụng tư nhân, niềm tin thị trường có thể nhanh chóng lung lay, kéo theo những tác động lan rộng trong toàn ngành.

"Chỉ cần một vụ đổ vỡ bất kỳ cũng có thể tạo ra những gợn sóng trên toàn hệ thống", Robinson cảnh báo.

Từng thu về khoản lợi nhuận gấp 10 lần từ cuộc khủng hoảng cho vay dưới chuẩn năm 2008, Robinson hiện tin rằng thị trường tín dụng tư nhân đang bước vào giai đoạn dễ tổn thương nhất kể từ khi bùng nổ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Và lần này, các công ty bảo hiểm có thể trở thành mắt xích chịu ảnh hưởng đầu tiên.