Nỗ lực gỡ vướng các đại dự án tại Phú Quốc, phục vụ sự kiện quốc tế đặc biệt quan trọng

Sáng 3/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Theo Chính phủ, các công trình phục vụ APEC 2027 phải hoàn thành trước thời điểm diễn ra hội nghị từ 3-6 tháng để vận hành thử và kiểm tra tổng thể. Tuy nhiên, đây đều là những dự án có quy mô lớn, triển khai đồng loạt trong thời gian ngắn tại địa bàn đảo với nhiều điều kiện đặc thù về thời tiết, quốc phòng, an ninh, môi trường cũng như việc vận chuyển vật tư, máy móc từ đất liền ra Phú Quốc.

Nếu thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định hiện hành về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và môi trường, thời gian chuẩn bị để khởi công có thể kéo dài từ 18-36 tháng, thậm chí lâu hơn, không đáp ứng yêu cầu tiến độ. Vì vậy, từ tháng 3/2025 đến nay, tỉnh An Giang cùng các nhà đầu tư đã triển khai một số dự án khi một số thủ tục pháp lý vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, dự thảo nghị quyết đề xuất một loạt cơ chế đặc thù, tập trung vào các lĩnh vực như quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng, khai thác và thu hồi khoáng sản, đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh, sử dụng đất, tổ chức thi công, cũng như công tác nghiệm thu, thanh toán và quyết toán công trình.

Điểm đáng chú ý là Chính phủ đề xuất cho phép các dự án đã triển khai tiếp tục thi công trong thời gian hoàn thiện thủ tục nhằm bảo đảm tiến độ cấp bách. Đối với các dự án đã thi công nhưng chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý, việc xử lý sẽ được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc cơ chế đặc biệt. Trong đó, quy hoạch được điều chỉnh theo thủ tục rút gọn; các dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh được áp dụng thủ tục đặc biệt; đồng thời không phải tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép chất thải xây dựng được đổ tạm tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn và giám sát, đồng thời yêu cầu hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành. Đối với hoạt động khai thác khoáng sản, khối lượng đã khai thác trước khi được cấp phép sẽ được tính vào tổng khối lượng được cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu việc khai thác đã chấm dứt.

Với các dự án đối ứng thuộc hợp đồng BT đã triển khai nhưng chưa hoàn thành thủ tục về đất đai, Chính phủ đề xuất cho phép giao đất theo từng phần. Giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư sẽ được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt.

Theo Chính phủ, việc áp dụng các cơ chế đặc thù là cần thiết để xử lý các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý cho những dự án đã triển khai, đồng thời bảo đảm hoàn thành hệ thống công trình phục vụ APEC 2027 đúng tiến độ.

Hiện tỉnh An Giang đang triển khai 21 dự án phục vụ APEC 2027, trong đó có nhiều công trình quy mô lớn như Trung tâm Hội nghị và Triển lãm với tổng diện tích sàn hơn 152.000m2.

Thẩm tra dự thảo nghị quyết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản thống nhất với chủ trương ban hành cơ chế đặc thù nhưng đề nghị làm rõ thêm căn cứ pháp lý của việc áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt để bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư công và Luật Đầu tư.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị đánh giá kỹ tác động của một số cơ chế như tính tiến độ từ thời điểm bàn giao mặt bằng hoặc không phải gửi thông báo khởi công nhằm bảo đảm sự đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước.

Đối với cơ chế cho phép các công trình tiếp tục thi công khi chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục xây dựng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng đây không chỉ là vấn đề đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn liên quan trực tiếp đến công tác kiểm soát chất lượng và an toàn công trình. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần bổ sung các giải pháp thay thế để bảo đảm việc thẩm định, giám sát và xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong suốt quá trình thi công, nghiệm thu và đưa công trình vào khai thác.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát cơ sở pháp lý và thẩm quyền khi phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, nhất là việc chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn quốc tế hoặc tiêu chuẩn nước ngoài đối với các công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn tương ứng của Việt Nam.