Phó Chủ tịch VAMI: Hàng Trung Quốc rẻ hơn 8-12%, nhiều doanh nghiệp thép Việt Nam mất thầu phút chót

Tại Hội thảo ngành thép Việt Nam 2026 tổ chức chiều 13/11, ông Lê Phụng Thắng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI) đã đưa ra những số liệu đáng chú ý về sự gia tăng của kết cấu thép nhập khẩu.

Với lợi thế giá bán thấp hơn 8-12%, hàng nhập khẩu đang tạo sức ép cạnh tranh lớn đối với các doanh nghiệp trong nước ngay tại nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn.

Lượng kết cấu thép nhập khẩu tăng gần 8 lần sau 4 năm

Theo dữ liệu tổng hợp của VAMI, thị trường kết cấu thép Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ của hàng nhập khẩu.

Nếu như năm 2022, lượng kết cấu thép nhập khẩu vào Việt Nam chỉ đạt hơn 30.000 tấn thì đến năm 2026, con số này ước tính lên tới gần 250.000 tấn, tăng gần 8 lần sau 4 năm.

Đáng chú ý, kết cấu thép nhập khẩu không chỉ xuất hiện tại các công trình nhỏ lẻ mà còn hiện diện tại hàng loạt dự án công nghiệp quy mô lớn.

Thống kê của VAMI cho thấy hàng chục dự án có nhu cầu sử dụng kết cấu thép từ 1.300 tấn đến 20.000 tấn đã lựa chọn sản phẩm nhập khẩu thay vì sử dụng nguồn cung trong nước.

Có thể kể đến chuỗi dự án của Holida tại Hưng Yên và Thái Bình, dự án tại Định Sơn hay dự án Samsung giai đoạn 2.

Doanh nghiệp Việt mất thầu phút chót vì chênh lệch giá 8-12%

Phân tích nguyên nhân khiến các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn ngay trên sân nhà, ông Lê Phụng Thắng cho rằng một trong những rào cản lớn nhất nằm ở đơn giá chào thầu.

Theo dữ liệu thu thập từ các doanh nghiệp hội viên VAMI, kết cấu thép nhập khẩu từ Trung Quốc đang được chào bán tại các dự án ở Việt Nam với mức giá thấp hơn 8-12% so với sản phẩm sản xuất trong nước.

Mức chênh lệch này tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với các doanh nghiệp nội địa.

Phản ánh từ gần 20 doanh nghiệp kết cấu thép thuộc VAMI cho thấy nhiều đơn vị trong nước đã bỏ ra không ít chi phí và thời gian đàm phán, thậm chí tiến đến giai đoạn thương thảo cuối cùng trước khi ký hợp đồng, nhưng vẫn mất thầu vào phút chót do đối thủ nước ngoài đưa ra mức giá thấp hơn.

Bên cạnh giá bán thành phẩm, chênh lệch giá nguyên liệu đầu vào cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo số liệu thống kê bình quân 10 tháng đầu năm 2026, giá thép cuộn cán nóng (HRC) tại Trung Quốc thấp hơn khoảng 6,34% so với thị trường Việt Nam. Lợi thế về giá nguyên liệu đầu vào tạo điều kiện để các nhà sản xuất Trung Quốc giảm giá thành kết cấu thép xuất khẩu sang Việt Nam.

Áp lực lan rộng tới toàn chuỗi giá trị ngành thép

Sự gia tăng mạnh mẽ của kết cấu thép nhập khẩu không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp cơ khí chế tạo mà còn tạo ra tác động dây chuyền đối với toàn bộ chuỗi giá trị ngành thép Việt Nam.

Theo lãnh đạo VAMI, hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp thép thượng nguồn, cung cấp phôi thép, HRC và thép xây dựng, có mối liên hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp sản xuất kết cấu thép ở khâu hạ nguồn.

Khi doanh nghiệp kết cấu thép trong nước có đơn hàng, nhu cầu tiêu thụ thép nguyên liệu nội địa cũng tăng tương ứng. Ngược lại, khi kết cấu thép nhập khẩu thay thế sản phẩm trong nước, nhu cầu tiêu thụ thép nguyên liệu sẽ chịu ảnh hưởng, đồng thời làm giảm cơ hội tạo việc làm và giá trị gia tăng cho ngành công nghiệp nội địa.

Theo VAMI, tình trạng lượng kết cấu thép nhập khẩu tăng mạnh trong khi đơn giá có xu hướng giảm liên tục đang đặt ra những lo ngại về nguy cơ bán phá giá.

Trước thực tế này, VAMI khuyến nghị các doanh nghiệp kết cấu thép trong nước chủ động phối hợp, thu thập dữ liệu và bằng chứng về thiệt hại hoặc nguy cơ thiệt hại để đề xuất cơ quan quản lý xem xét áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại phù hợp, qua đó bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng cho ngành sản xuất trong nước.