Phó Tổng thống Vance: Mỹ - Iran đặt nền móng cho thoả thuận cuối cùng

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm thứ Hai (22/6) cho biết ông sẽ rời Thụy Sĩ sau vòng đàm phán cấp cao với Iran, song các nhóm kỹ thuật của hai bên sẽ tiếp tục làm việc nhằm hoàn thiện khuôn khổ cho một thỏa thuận cuối cùng.

"Mặc dù nơi đây rất đẹp nhưng tôi không thể ở lại thêm 60 ngày nữa. Tôi sẽ trở về Mỹ, còn các nhóm kỹ thuật sẽ tiếp tục làm việc để bảo đảm đạt được những mục tiêu quan trọng cho tất cả các bên", ông Vance phát biểu tại cuộc họp báo ở Burgenstock.

Theo Phó Tổng thống Mỹ, các đoàn đàm phán đã làm việc tới hơn 1 giờ sáng và đạt được "nhiều tiến triển tốt". Ông cũng bác bỏ nhận định cho rằng những phát biểu cứng rắn của Tổng thống Donald Trump đã làm gián đoạn tiến trình đàm phán với Tehran.

"Có một chút căng thẳng, có một chút phàn nàn, nhưng cuối cùng các cuộc đàm phán vẫn tiếp tục và chúng tôi đã đạt được những bước tiến đáng kể", ông nói.

Đàm phán về Li-băng đang tiếp diễn

Phó Tổng thống JD Vance cho biết các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt giao tranh ở miền nam Li-băng, nơi cuộc xung đột dai dẳng giữa quân đội Israel và Hezbollah đe dọa làm đổ vỡ các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh ở Iran, vẫn đang "tiếp diễn".

Theo ông, 24 giờ qua là khoảng thời gian yên bình nhất tại Li-băng trong nhiều ngày gần đây, dù vẫn còn một số vụ nổ súng rải rác.

"Quá trình thảo luận vẫn đang tiếp diễn, nhưng chúng tôi đã thiết lập được cơ chế nhằm ngăn tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát", ông Vance cho biết.

Iran chấp nhận giám sát hạt nhân

Trong bài phát biểu từ Thụy Sĩ hôm thứ Hai, Phó Tổng thống JD Vance đánh giá ngày đàm phán giữa Mỹ và Iran là "rất, rất thành công", đồng thời nêu bốn ưu tiên chính trong giai đoạn thương lượng kỹ thuật sắp tới.

Trước hết, hai bên muốn xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới. Các bên cũng hướng tới thiết lập cơ chế giảm leo thang căng thẳng trong khu vực, đặc biệt tại Li-băng.

Theo ông Vance, Iran đã đồng ý cho phép các thanh tra viên từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận.

Phó Tổng thống Mỹ cho biết các bên cũng đã thống nhất quy trình để tiếp tục các cuộc đàm phán kỹ thuật sau khi các trưởng đoàn rời Thụy Sĩ.

"Chúng tôi đã đặt nền móng cho một thỏa thuận cuối cùng thành công. Ngôi nhà vẫn chưa hoàn thiện, nhưng phần móng đã được xây dựng", ông Vance nói.

Mỹ tính mở khóa tài sản đóng băng của Iran

Một nội dung đáng chú ý khác được Phó Tổng thống Vance tiết lộ là kế hoạch giải phóng một phần tài sản bị đóng băng của Iran.

Theo đề xuất do ông Jared Kushner, con rể của Tổng thống Donald Trump đưa ra, Mỹ sẽ giám sát chặt chẽ việc sử dụng số tiền này nhằm bảo đảm nguồn vốn phục vụ nhu cầu dân sinh thay vì tài trợ cho các hoạt động quân sự hoặc khủng bố.

"Chúng tôi muốn đảm bảo rằng số tiền đó sẽ được sử dụng để giúp đỡ người dân Iran chứ không phải để tài trợ cho khủng bố", ông Vance nói.

Kế hoạch được xây dựng với sự phối hợp của Qatar và dự kiến cho phép Iran sử dụng nguồn tiền để mua các mặt hàng nông sản Mỹ như đậu nành, ngô và lúa mì.

Theo giới quan sát, cơ chế này có nhiều điểm tương đồng với thỏa thuận dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden năm 2023, khi Washington cho phép Iran tiếp cận một phần nguồn tiền bị phong tỏa để phục vụ các mục đích nhân đạo dưới sự giám sát của Bộ Tài chính Mỹ.

Ông Vance gọi đây là "một thỏa thuận mang đậm dấu ấn Tổng thống Trump", vừa hỗ trợ người dân Iran, vừa tạo thêm đầu ra cho nông sản Mỹ.