Nóng: Mỹ - Iran đạt tiến triển đàm phán, giá vàng bật tăng

Mỹ và Iran đã đạt được những bước tiến trong các cuộc đàm phán diễn ra tại Thụy Sĩ vào thứ Hai (22/6), hướng tới việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, bao gồm việc thống nhất thành lập một Ủy ban và cơ chế nhằm chấm dứt các hành động thù địch tại Lebanon.

“Theo tuyên bố chung của các bên trung gian là Qatar và Pakistan, Hội nghị thượng đỉnh ở Thụy Sĩ đã diễn ra trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng. Những tiến triển đáng khích lệ đã đạt được, bao gồm việc thiết lập cơ chế cho các vòng đàm phán kỹ thuật tiếp theo”.

Trên cơ sở biên bản ghi nhớ được ký kết tuần trước, các bên đã thống nhất thành lập một “Ủy ban Cấp cao” nhằm giám sát tiến trình hòa giải về mặt chính trị. Các trưởng đoàn đàm phán sẽ báo cáo định kỳ cho Ủy ban này và dẫn dắt các nhóm làm việc về hạt nhân, trừng phạt và giải quyết tranh chấp, theo tuyên bố chung.

Các bên cũng đồng ý thiết lập một “cơ chế giảm xung đột” giữa Mỹ, Iran và Lebanon, với sự hỗ trợ của các quốc gia trung gian, nhằm đảm bảo chấm dứt hoàn toàn các hành động quân sự tại Lebanon.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mô tả các cuộc đàm phán đã mang lại “tiến triển lớn”, đồng thời cho biết Tehran đã đạt được các miễn trừ liên quan đến xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, việc dỡ bỏ phong tỏa tại các cảng, giải phóng một số tài sản bị đóng băng và khởi động kế hoạch tái thiết và phát triển.

Trên mạng xã hội X, ông Araghchi cho rằng cơ chế giảm xung đột mới tại Lebanon sẽ là “bài kiểm tra thực sự đầu tiên” của thỏa thuận, nhấn mạnh lo ngại rằng tình trạng bạo lực kéo dài tại khu vực này có thể đe dọa toàn bộ nỗ lực ngoại giao.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, người đến Thụy Sĩ vào Chủ nhật (21/6) sau khi hoãn chuyến đi dự kiến hôm thứ Sáu (19/6) do vấn đề hậu cần, đã dẫn đầu phái đoàn Mỹ tại các cuộc đàm phán.

Một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ tham gia đàm phán cho biết trước đó trong ngày rằng hai phái đoàn vẫn duy trì đối thoại tích cực và dự kiến tiếp tục thảo luận suốt đêm, bác bỏ thông tin cho rằng Iran đã rời khỏi bàn đàm phán.

“Chúng tôi đã có các cuộc thảo luận sâu rộng về mọi yếu tố của thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi dự định tiếp tục xử lý từng vấn đề và sử dụng kết quả hôm nay làm nền tảng cho các vòng đàm phán kỹ thuật tiếp theo”, quan chức Mỹ nói.

“Các chủ đề thảo luận bao gồm việc làm rõ một số thông điệp gây nhầm lẫn từ phía Iran liên quan đến eo biển và xây dựng cơ chế giảm xung đột để đảm bảo tuyến hàng hải này luôn được mở hoàn toàn. Chúng tôi cũng đã làm việc về cơ chế giảm xung đột và thực thi lệnh ngừng bắn tại miền Nam Lebanon”, vị quan chức cho biết thêm.

Theo biên bản ghi nhớ, hai bên đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz miễn phí trong ít nhất 60 ngày và chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả tại Lebanon - nơi giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn vẫn tiếp diễn.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm thứ Bảy (20/6) tuyên bố đóng cửa trở lại eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Israel tại Lebanon.

Quân đội Mỹ đã bác bỏ cáo buộc này, khẳng định tuyến hàng hải vẫn mở và rằng “Iran không kiểm soát eo biển Hormuz”. Hãng tin Tasnim của Iran cho biết các quan chức nước này sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển cho đến khi đạt được lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran được dỡ bỏ.

Tổng thống Donald Trump sau đó viết trên mạng xã hội Truth Social rằng “Iran phải ngay lập tức ngừng để các lực lượng ủy nhiệm được trả lương cao của họ tại Lebanon gây rối”, ám chỉ Hezbollah.

“Nếu không, chúng tôi sẽ tấn công Iran rất mạnh lần nữa, giống như đã làm tuần trước, nhưng còn mạnh hơn!!!”, ông Trump viết.

Trước đó vào Chủ nhật, Phó Tổng thống JD Vance bày tỏ sự lạc quan về các cuộc đàm phán, bất chấp việc Iran tiếp tục đe dọa đóng cửa eo biển.

Ông Vance cũng cho biết các nhà đàm phán đang tập trung vào việc kiểm soát kho uranium đã làm giàu của Iran nhằm khiến việc tái thiết chương trình hạt nhân của Tehran trở nên “gần như không thể”. Ông cũng nhấn mạnh rằng Mỹ vẫn nắm giữ đòn bẩy kinh tế đáng kể nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận.

Các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock trong suốt tuần, khi các bên nỗ lực hướng tới một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.

Trong bối cảnh diễn biến ngoại giao xen lẫn căng thẳng địa chính trị, thị trường tài chính toàn cầu cũng phản ứng nhanh chóng.

Tính đến 9h sáng ngày 22/6, giá vàng tăng 0,8% lên 4.189,23 USD/ounce. Bạc tăng 2% lên 66,21 USD/ounce, sau khi giảm 4,6% trong tuần trước. Bạch kim và Palladium cũng đồng loạt đi lên.

Tham khảo CNBC