Quy định BHXH bắt buộc vừa có thay đổi: Hàng triệu chủ hộ kinh doanh và người lao động cần lưu ý

Chủ hộ kinh doanh phải tham gia BHXH bắt buộc

Giải đáp liên quan đến việc tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh và người lao động, Bảo hiểm xã hội TP.HCM cho biết, căn cứ Luật BHXH số 41/2024/QH15, từ ngày 1/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh theo quy định của Chính phủ đã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật BHXH 2024 nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội.

Theo quy định, chủ hộ kinh doanh được quyền lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Mức tiền lương này không được thấp hơn mức tham chiếu (hiện được xác định bằng mức lương cơ sở) và không vượt quá 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh là 25% trên mức tiền lương làm căn cứ đóng. Trong đó: 3% được đóng vào quỹ ốm đau và thai sản; 22% được đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Việc được chủ động lựa chọn mức tiền lương đóng giúp chủ hộ kinh doanh có thể cân đối khả năng tài chính, đồng thời quyết định mức hưởng các chế độ BHXH trong tương lai.

Người lao động tại hộ kinh doanh thuộc diện nào?

Đối với người lao động làm việc tại các hộ kinh doanh, Luật BHXH quy định người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Đáng chú ý, quy định không chỉ áp dụng đối với hợp đồng lao động theo tên gọi thông thường.

Ngay cả khi hai bên sử dụng tên gọi khác cho hợp đồng, nhưng nội dung thể hiện có việc làm được trả lương, tiền công và người lao động chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của bên sử dụng lao động thì vẫn được xác định là quan hệ lao động và phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định.

Điều này nhằm hạn chế tình trạng "lách luật" bằng cách ký các loại hợp đồng dịch vụ, hợp đồng cộng tác viên hoặc hợp đồng có tên gọi khác nhưng bản chất vẫn là quan hệ lao động.

Mức đóng BHXH và các loại bảo hiểm năm 2026

Đối với người lao động thuộc diện hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được thực hiện theo quy định của Luật BHXH 2024 và Nghị định 158/2025.

Theo Bảo hiểm xã hội TP.HCM, trong năm 2026, tổng mức đóng các loại bảo hiểm bắt buộc gồm BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là 32% tiền lương tháng làm căn cứ đóng.

Trong đó, người lao động đóng 10,5% tiền lương tháng; người sử dụng lao động đóng 21,5%. Mức đóng này được phân bổ vào các quỹ theo quy định nhằm bảo đảm quyền lợi về hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, khám chữa bệnh bằng BHYT, trợ cấp thất nghiệp cũng như chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.