Rà soát 6.000 điều kiện kinh doanh, chuyên gia đề xuất cách xử lý tận gốc ‘điều kiện kinh doanh ẩn’

Phát biểu tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp" ngày 8/7, TS. Nguyễn Minh Thảo, Trưởng Ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), cho rằng cải cách điều kiện kinh doanh cần kiên trì theo đuổi ba nguyên tắc cốt lõi: giảm thời gian, giảm chi phí và giảm thiểu rủi ro, qua đó xây dựng một môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch cho doanh nghiệp.

Theo bà Thảo, bên cạnh cải cách thể chế, điều không kém phần quan trọng là sự đồng hành của Chính phủ và chính quyền địa phương với cộng đồng doanh nghiệp. Những giai đoạn doanh nghiệp lạc quan nhất cũng là lúc các cuộc đối thoại giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên, nơi mọi kiến nghị đều được lắng nghe và phản hồi.

"Bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào ban hành sai hoặc có sai sót đều phải được sửa đổi kịp thời để tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp", bà nói, đồng thời đề xuất cần duy trì nhiều hơn các diễn đàn đối thoại trực tiếp nhằm tạo thêm niềm tin và động lực cho khu vực doanh nghiệp.

Kỳ vọng tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập thị trường sẽ trở lại gấp đôi số rút lui

Dẫn số liệu về sức khỏe doanh nghiệp, TS. Nguyễn Minh Thảo cho biết trước đại dịch Covid-19, số doanh nghiệp gia nhập thị trường cao gấp 3-4 lần số doanh nghiệp rút lui. Tuy nhiên, giai đoạn dịch bệnh và phục hồi kinh tế đã khiến tỷ lệ này sụt giảm mạnh, có thời điểm xuống dưới 1.

Hiện nay, tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập so với rút lui mới đạt 1,18 lần, phản ánh đà phát triển của khu vực doanh nghiệp vẫn chưa trở lại như giai đoạn trước đại dịch.

Dù vậy, bà đánh giá những cải cách thời gian qua, đặc biệt sau khi ban hành Nghị quyết 68, đã tạo chuyển biến tích cực.

"Với kết quả 1,18 lần trong 6 tháng đầu năm, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng trong 6 tháng cuối năm, dưới tác động của các chính sách mới, đặc biệt là các nghị quyết về cắt giảm điều kiện kinh doanh, tỷ lệ doanh nghiệp gia nhập thị trường sẽ trở lại mức gấp 2 lần số doanh nghiệp rút lui", bà nhận định.

Làm sao để xóa "điều kiện kinh doanh ẩn"?

Nhấn mạnh bài toán cải cách điều kiện kinh doanh vẫn chưa kết thúc, TS. Nguyễn Minh Thảo cho rằng thách thức hiện nay là làm thế nào để giám sát hiệu quả các "điều kiện kinh doanh ẩn" - những rào cản không được quy định rõ trong văn bản nhưng vẫn tồn tại trong quá trình thực thi.

Bà nhắc lại kinh nghiệm từ cuộc rà soát quy mô lớn năm 2016, khi 6.000 điều kiện kinh doanh được một đơn vị độc lập đánh giá. Kết quả, trên cơ sở các kiến nghị từ cuộc rà soát này, các bộ, ngành đã cắt giảm khoảng 30% điều kiện kinh doanh hiện hành.

Từ bài học đó, bà đề xuất cần thiết lập một đơn vị giám sát độc lập để rà soát, đánh giá việc thực thi các điều kiện kinh doanh.

"Khi có một tổ chức độc lập đứng ra giám sát, sẽ hình thành cơ chế giám sát chéo hiệu quả. Doanh nghiệp có cơ hội phản ánh những bất cập, còn các cơ quan quản lý cũng chủ động hơn trong việc rà soát, cắt giảm các rào cản không cần thiết", bà phân tích.

Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, chỉ khi thiết lập được cơ chế giám sát độc lập và minh bạch như vậy, việc cắt giảm điều kiện kinh doanh mới thực sự đi vào thực chất, đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp và tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.