San lấp 132 m2 đất ao vườn, xây nhà ở nhưng chưa có sổ đỏ, gia đình đứng trước yêu cầu phá dỡ: Cơ quan chức năng giải đáp

Một công dân tại Hà Nội cho biết gia đình đang sử dụng 132 m2 đất ao vườn, đã san lấp, xây nhà nhưng chưa được cấp sổ đỏ và muốn biết có bắt buộc khôi phục hiện trạng trước khi làm thủ tục hay không.

Ông K.D.H (xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội) gửi câu hỏi đến cơ quan chức năng về trường hợp sử dụng đất của gia đình. Theo ông Hiệp, bố ông là ông K.H.N đang có 132 m2 đất có nguồn gốc đất ao vườn nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Theo phản ánh, gia đình đã tự ý đổ đất, san lấp toàn bộ diện tích, sau đó xây dựng một căn nhà cấp 4 mái tôn khoảng 100 m2 cùng công trình phụ, đồng thời láng nền bê tông trên toàn bộ khu đất.

Ông K.D.H cho biết cả gia đình gồm 4 người đã sinh sống trên diện tích đất này từ trước năm 2010 đến nay. Gia đình nhiều lần đến xã và Văn phòng đăng ký đất đai huyện để xin cấp sổ đỏ, đồng thời đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, theo phản ánh, gia đình được trả lời phải tháo dỡ phần vi phạm, khôi phục lại hiện trạng ban đầu thì mới được cấp sổ đỏ đối với đất ao vườn, sau đó mới được xem xét chuyển sang đất ở đô thị.

Diện tích 132 m2 này nằm trong ngách 60/28, xung quanh đã có các thửa đất được cấp sổ đỏ. Theo ông K.D.H, khu vực này đã hết đất đô thị, không có tranh chấp, gia đình sử dụng ổn định và có đóng thuế.

Từ đó, công dân đặt vấn đề: Gia đình có bắt buộc phải khôi phục hiện trạng ban đầu mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Nếu muốn chuyển diện tích đất này lên đất ở đô thị thì cần thực hiện như thế nào khi khu đất nằm trong khu đô thị?

Trả lời nội dung công dân nêu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết câu hỏi liên quan đến một trường hợp cụ thể nhưng chưa cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết. Cụ thể, chưa rõ loại đất trước khi có hành vi vi phạm theo phân loại đất được quy định tại Điều 9 Luật Đất đai năm 2024; thửa đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất hay có nguồn gốc được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hay không; đồng thời cũng chưa xác định được thời điểm thực hiện hành vi vi phạm.

Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết chưa có cơ sở để trả lời cụ thể đối với trường hợp của công dân.

Tuy nhiên, về nguyên tắc, cơ quan này cho rằng cần xác định rõ loại đất trước khi thực hiện hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất và loại đất sau khi chuyển mục đích. Đồng thời, cần xác định thời điểm xảy ra hành vi vi phạm hoặc thời điểm cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phát hiện hành vi này.

Đây là những căn cứ để xác định hành vi vi phạm, mức xử phạt vi phạm hành chính cũng như biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu rõ, đối với trường hợp thuộc khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024 thì không buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và được Nhà nước xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Như vậy, việc có phải khôi phục hiện trạng khu đất trước khi được xem xét cấp sổ đỏ hay không không thể xác định chỉ dựa trên thông tin về việc đất đã được san lấp và xây dựng nhà ở. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cần làm rõ nguồn gốc, loại đất, thời điểm và tính chất của hành vi vi phạm để xác định biện pháp xử lý phù hợp.

Đối với trường hợp cụ thể nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị công dân liên hệ UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn và thực hiện các thủ tục theo đúng quy định của pháp luật.